Khi đến khám tại Bệnh viện nội tiết Trung ương, người bệnh cho biết đã điều trị đái tháo đường trong nhiều năm. Tuy nhiên, bệnh không những không ổn định mà còn xuất hiện thêm tăng huyết áp và tình trạng tích mỡ vùng bụng ngày càng rõ.
Qua thăm khám, các bác sĩ ghi nhận người bệnh có khuôn mặt tròn bất thường, da mỏng và nhiều vết rạn tím ở bụng. Kết quả chụp cộng hưởng từ (MRI) phát hiện một khối u nhỏ tại tuyến yên, trong khi xét nghiệm cho thấy nồng độ cortisol trong máu tăng cao kéo dài.
Các bác sĩ xác định đây là hội chứng Cushing do u tuyến yên tiết hormone ACTH.
BS Nguyễn Tiến Huy, Khoa Điều trị Tim mạch và các rối loạn chuyển hóa, Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, ACTH là hormone kích thích tuyến thượng thận sản xuất cortisol. Khi tuyến yên tăng tiết ACTH kéo dài, cơ thể sẽ rơi vào tình trạng dư thừa cortisol. Đây là một trong những nguyên nhân nội tiết quan trọng gây hội chứng chuyển hóa nhưng thường bị bỏ sót.
Cortisol tăng cao không chỉ làm thay đổi ngoại hình mà còn gây ra hàng loạt rối loạn chuyển hóa. Hormone này thúc đẩy tích tụ mỡ nội tạng, đặc biệt ở vùng bụng; làm tăng đề kháng insulin, tăng đường huyết, tăng huyết áp và rối loạn lipid máu.
Người bệnh thường có các biểu hiện đặc trưng như tăng cân nhanh, mặt tròn như mặt trăng, tích mỡ vùng cổ gáy, yếu cơ, mệt mỏi kéo dài và xuất hiện các vết rạn tím trên da.
Theo BS Nguyễn Tiến Huy, không chỉ hội chứng Cushing, nhiều bệnh lý tuyến yên khác cũng có thể tác động trực tiếp đến quá trình chuyển hóa glucose và chất béo trong cơ thể.
Tình trạng suy tuyến yên gây thiếu hormone tăng trưởng có thể làm tăng mỡ nội tạng, giảm khối cơ, tăng cholesterol máu và giảm độ nhạy insulin. Những thay đổi này góp phần thúc đẩy hội chứng chuyển hóa và làm gia tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
Ngoài ra, một số khối u tuyến yên có thể gây rối loạn bài tiết prolactin, hormone tăng trưởng hoặc ACTH. Các rối loạn nội tiết kéo dài khiến người bệnh xuất hiện béo phì, tăng huyết áp, rối loạn đường máu và rối loạn mỡ máu mà không nhận ra nguyên nhân xuất phát từ tuyến yên.
Thực tế lâm sàng cho thấy không ít bệnh nhân được điều trị tăng huyết áp, đái tháo đường hoặc rối loạn lipid máu trong nhiều năm nhưng chưa được tầm soát các nguyên nhân nội tiết tiềm ẩn.
Các chuyên gia cảnh báo bệnh lý tuyến yên thường diễn tiến âm thầm. Người bệnh có thể chỉ xuất hiện các dấu hiệu như tăng cân bất thường, béo bụng, mệt mỏi kéo dài, tăng huyết áp hoặc rối loạn đường huyết. Nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng tim mạch hoặc đái tháo đường.
Để chẩn đoán chính xác, người bệnh cần được đánh giá lâm sàng kết hợp xét nghiệm nội tiết và chụp cộng hưởng từ tuyến yên. Tùy nguyên nhân cụ thể, việc điều trị có thể bao gồm dùng thuốc, phẫu thuật hoặc xạ trị.
Phát hiện sớm không chỉ giúp kiểm soát hiệu quả hội chứng chuyển hóa mà còn giảm nguy cơ biến chứng tim mạch và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.
>>> Mời độc giả xem thêm video Hơn 2,5 triệu học sinh, TP HCM siết chặt suất ăn học đường bằng giải pháp mới:
