Giữa điều kiện kỹ thuật còn nhiều thiếu thốn đầu thập niên 1960, kỹ sư Châu Văn Huy đã thiết kế thành công hệ thống bơm hơi khô tự động vào mạng cáp vỏ chì. Sáng kiến đã góp phần bảo vệ mạng điện thoại tự động của Hà Nội và đưa ông đến với danh hiệu Anh hùng Lao động khi mới 37 tuổi.

Được giao giải bài toán cho mạng cáp điện thoại của Hà Nội

Năm 1961, Bưu điện Hà Nội bước vào thực hiện kế hoạch 5 năm (1961-1965) theo Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ III. Hai nét nổi bật của phong trào thi đua thời kỳ này là phát huy sáng kiến và nâng cao tay nghề công nhân. Từ các tổ chọn số, tổ đầu dây, điện lực, điều hòa nhiệt độ đến các tổ máy bên ngoài, ở đâu cũng xuất hiện những tấm gương người tốt, việc tốt. Trong phong trào ấy, Kiện tướng sáng kiến Châu Văn Huy được xem là cánh chim đầu đàn.

Từ Tổng đài Bờ Hồ, hệ thống cáp ngầm tỏa đi khắp thành phố, kết nối các cơ quan, xí nghiệp và người dân, đồng thời nối Hà Nội với nhiều địa phương. Thế nhưng, những lớp vỏ chì bọc cáp thường xuyên phải nằm sâu dưới cống ngầm, chịu tác động của nước, sức nóng mùa hè cùng các chất mặn và axit. Theo thời gian, lớp vỏ bị ăn mòn, nước thấm vào làm các đôi dây điện thoại mục dần rồi bục hẳn, khiến hàng trăm máy điện thoại có thể ngừng hoạt động chỉ vì một đoạn cáp bị hỏng.

Để nắng mưa không làm hỏng dây và thông tin liên lạc không bị cắt đứt, Đảng ủy và Ban Giám đốc Sở Bưu điện Hà Nội xác định phải đưa hơi khô vào hệ thống cáp. Khi đó, nhiều người cùng nghĩ đến kỹ sư Châu Văn Huy, người nổi tiếng không lùi bước trước khó khăn.

Dù từng được học nghề điện thoại ở các nước tiên tiến, ông vẫn cảm thấy nhiều áp lực khi nhận nhiệm vụ. Với trách nhiệm của một đảng viên và một cán bộ kỹ thuật, ông tự nhủ mình không có quyền để thông tin liên lạc bị đứt đoạn.

Những ngày sau đó, kỹ sư Châu Văn Huy miệt mài nghiên cứu để tìm cách đưa hơi khô vào mạng cáp. Ông đã pha chế được một loại nhựa mới giúp giữ chặt hơi trong dây cáp, nhờ đó áp suất bên trong vẫn được giữ nguyên ngay cả khi máy bơm ngừng hoạt động.

Tuy nhiên, đó mới chỉ là một phần của công việc. Muốn hệ thống vận hành, còn phải có thiết bị lọc hơi tươi thành hơi khô tuyệt đối cùng hàng trăm van hơi.

Từ những chiếc van xe cũ đến sáng kiến được vinh danh Anh hùng Lao động

Trong khi nhiều nước sử dụng thiết bị hiện đại thì ở Việt Nam lúc bấy giờ không có đồng hồ hơi, không có van mới, cũng không có bình lọc hơi chuyên dụng. Không chấp nhận dừng lại trước khó khăn, kỹ sư Châu Văn Huy tìm mua các van của xe hơi cũ để tận dụng. Không có bình lọc hơi, ông đặt các hợp tác xã thủy tinh thổi bình theo yêu cầu.

Từ những thiết bị cũ và chắp vá ấy, ông đã dựng nên một hệ thống lọc hơi, bơm hơi bảo đảm yêu cầu kỹ thuật.

Năm 1961, hệ thống bơm hơi khô được đưa vào vận hành. Luồng hơi khô tỏa đi khắp hệ thống đường dây cáp ngầm, bảo vệ mạng lưới điện thoại tự động của Hà Nội không còn bị ẩm ướt, dây điện thoại không bị hỏng như trước.

Sự thành công của công trình mang lại niềm vui lớn cho tập thể cán bộ, công nhân ngành Bưu điện. Chỉ riêng trong năm 1961, Sở Bưu điện Hà Nội đã tiết kiệm được trên 5 vạn đồng tiền dây cáp.

Nhưng với kỹ sư Châu Văn Huy, điều khiến ông sung sướng hơn cả là đã thực hiện được nhiệm vụ nhận với Đảng: "Mãi mãi giữ vững thông tin liên lạc".

Hiệu quả của sáng kiến nhanh chóng được nhiều ngành có sử dụng đường dây cáp ngầm ghi nhận. Những đơn vị từng coi nắng mưa là "kẻ thù" của hệ thống thông tin đều gửi lời cảm ơn tới kỹ sư Châu Văn Huy vì nhờ sáng kiến ấy, họ có thêm cách bảo đảm an toàn cho đường dây cáp.

Với giá trị thực tiễn và hiệu quả kỹ thuật, công trình được Sở Bưu điện Hà Nội lựa chọn báo cáo điển hình tại Đại hội Liên hoan Chiến sĩ thi đua toàn thành phố Hà Nội.

Năm 1962, bằng tài năng và sự sáng tạo của mình, kỹ sư Châu Văn Huy được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động.

Trong bản tuyên dương, Nhà nước khẳng định: "Đồng chí Châu Văn Huy đã tiêu biểu cho tinh thần tự lực cánh sinh, tinh thần sáng tạo của giai cấp công nhân trong sự nghiệp xây dựng chủ nghĩa xã hội."

Sau thành công của hệ thống bơm hơi khô tự động vào mạng cáp vỏ chì, phong trào phát huy sáng kiến, cải tiến kỹ thuật và hợp lý hóa sản xuất tiếp tục lan tỏa trong toàn ngành Bưu điện. Mọi tổ, mọi đơn vị, các đài, đội đều thi đua bảo đảm thiết bị hoạt động tốt trong điều kiện còn nhiều khó khăn, thiếu thốn.

Những việc làm say sưa, sôi nổi của thời kỳ ấy đã trở thành dấu ấn không phai trong ký ức của nhiều thế hệ cán bộ, công nhân ngành Bưu điện, những người lao động cần mẫn, sáng tạo vì sự nghiệp bảo đảm thông tin liên lạc của Thủ đô.