Đại tá, PGS.TS. Nguyễn Trung Chính từng đi qua những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc chiến tranh bảo vệ Tổ quốc, trực tiếp tham gia Chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975, góp phần làm nên ngày đất nước thống nhất. Trở về từ chiến trường với những vết thương còn in dấu bom đạn, ông tiếp tục bước vào một hành trình cống hiến mới, dùng tri thức, bản lĩnh và tâm huyết của người thầy thuốc để chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân.

Đặt nền móng cho ghép tế bào gốc điều trị ung thư ở miền Bắc

Gần bốn thập kỷ gắn bó với chuyên ngành Huyết học - Ung bướu, Đại tá, Thầy thuốc Ưu tú, PGS.TS. Nguyễn Trung Chính được biết đến là một trong những người đặt nền móng cho sự phát triển của chuyên ngành ung thư trong hệ thống quân y, đồng thời là chuyên gia tiên phong đưa kỹ thuật ghép tế bào gốc vào điều trị ung thư ở khu vực miền Bắc.

PGS.TS. Nguyễn Trung Chính là người sáng lập Trung tâm Huyết học - Truyền máu khu vực Đồng bằng Bắc Bộ và đảm nhiệm cương vị Giám đốc Trung tâm. Khi chuyển công tác về Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, ông tiếp tục thành lập Khoa Huyết học lâm sàng, đơn vị sau này phát triển thành Khoa Ung thư và hiện là Viện Ung thư của bệnh viện. Đây được xem là nền móng quan trọng cho sự hình thành và phát triển chuyên ngành ung thư trong y học quân đội - lĩnh vực trước đó hầu như chưa được xây dựng một cách bài bản.

Năm 2002, ông tham gia khóa đào tạo chuyên sâu về ghép tế bào gốc ở nước ngoài. Chỉ một năm sau, năm 2003, PGS.TS. Nguyễn Trung Chính cùng các cộng sự thực hiện thành công ca ghép tế bào gốc điều trị u lympho ác tính không Hodgkin tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108.

Thời điểm đó, PGS.TS. Nguyễn Trung Chính đang giữ cương vị Chủ nhiệm Khoa Bệnh máu và Ung thư, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Nhận thấy Bệnh viện Truyền máu - Huyết học TP HCM đã triển khai thành công kỹ thuật ghép tế bào gốc trong điều trị các bệnh lý ung thư, ông quyết tâm đưa kỹ thuật này về Bệnh viện Trung ương Quân đội 108. Khi ấy, trên phạm vi cả nước mới chỉ có BS Trần Văn Bé, Giám đốc Bệnh viện Truyền máu - Huyết học TP HCM, thực hiện thành công ghép tế bào gốc điều trị cho bệnh nhân ung thư máu.

Sau quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng cùng nhiều nỗ lực vượt qua không ít khó khăn, thử thách, ê-kíp do PGS.TS. Nguyễn Trung Chính phụ trách đã thực hiện thành công ca ghép tế bào gốc điều trị u lympho ác tính không Hodgkin. Thành công này không chỉ đánh dấu ca ghép tế bào gốc điều trị ung thư đầu tiên tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 mà còn là ca ghép đầu tiên của toàn ngành y tế khu vực miền Bắc, mở ra bước phát triển mới cho lĩnh vực điều trị ung thư bằng ghép tế bào gốc tại khu vực.

Nghỉ hưu năm 2012, PGS.TS. Nguyễn Trung Chính không chọn cuộc sống an nhàn mà trở về quê hương Nghệ An để tiếp tục cống hiến. Ông tham gia xây dựng Bệnh viện Ung bướu Nghệ An với định hướng trở thành trung tâm điều trị ung thư của khu vực Bắc Trung Bộ, đồng thời đặt nền móng phát triển đơn vị ghép tế bào gốc tại đây. Ông cũng là chuyên gia đầu tiên thực hiện thành công ghép tế bào gốc điều trị ung thư vú tại Bệnh viện Ung bướu Nghệ An, tạo tiền đề để bệnh viện triển khai thường quy kỹ thuật này.

PGS.TS Nguyễn Trung Chính đã thành lập và hiện là Viện trưởng Viện Ứng dụng Công nghệ tế bào thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA). Ông cho biết, Viện Ứng dụng Công nghệ tế bào kết hợp cùng Ngân hàng Mô sẽ tạo tiền đề thúc đẩy mạnh mẽ công tác nghiên cứu, ứng dụng công nghệ tế bào trong chẩn đoán và điều trị bệnh lý, đóng góp tích cực cho ngành y tế nước nhà.

Tôi luyện bản lĩnh người lính từ chiến trường khốc liệt

Đại tá, Thầy thuốc Ưu tú, PGS.TS.BSCKII Nguyễn Trung Chính sinh năm 1953 tại TP Vinh (Nghệ An), trong một gia đình có truyền thống cách mạng khi cả cha và mẹ đều hoạt động trong quân đội. Trước khi trở thành một chuyên gia đầu ngành về huyết học - ung bướu và ghép tế bào gốc, ông từng là người lính trực tiếp tham gia chiến đấu trong những năm tháng ác liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

Kể về hành trình cuộc đời với nhiều biến cố nhưng cũng đầy tự hào, PGS.TS. Nguyễn Trung Chính luôn dành những ký ức sâu đậm nhất cho quãng thời gian cầm súng bảo vệ Tổ quốc. Khi đang là sinh viên năm thứ hai đại học, chứng kiến đất nước chìm trong khói lửa chiến tranh, ông hưởng ứng lời kêu gọi của Chủ tịch nước Tôn Đức Thắng, gác lại việc học để tình nguyện nhập ngũ. Trong tâm thế của lớp thanh niên thời chiến, ông xác định lên đường là chấp nhận hy sinh, không hẹn ngày trở về. Chính lòng biết ơn đối với đất nước, Nhân dân cùng truyền thống quân ngũ của gia đình đã trở thành động lực giúp ông vượt qua mọi gian khổ nơi chiến trường.

Năm 1971, Nguyễn Trung Chính chính thức nhập ngũ. Sau hai tháng huấn luyện tân binh, ông cùng đồng đội hành quân bộ suốt ba tháng từ Quảng Bình vào Tây Nguyên. Được biên chế về Đại đội 9, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn Bộ binh 66, Sư đoàn 10, Quân đoàn 3, ông gần như bước vào chiến đấu ngay khi vừa đến mặt trận. Ông nhớ lại, đơn vị hành quân tới Tây Nguyên vào khoảng 18h thì chỉ hơn 10 giờ sau, lúc 4h sáng hôm sau, đã nhận lệnh nổ súng.

Trong giai đoạn 1971-1975, ông trực tiếp tham gia nhiều trận đánh lớn trên chiến trường Tây Nguyên, trong đó có cuộc tập kích chiến lược tại Kon Tum năm 1972. Đến năm 1974, ông tiếp tục cùng Sư đoàn 10 tham gia Chiến dịch giải phóng Tây Nguyên, góp phần làm nên chiến thắng Buôn Ma Thuột - đòn tiến công mở màn có ý nghĩa quyết định cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy mùa Xuân 1975. Ngày 30/4/1975, ông cùng đồng đội tiến vào tiếp quản Sài Gòn, chứng kiến thời khắc non sông thu về một mối, khép lại cuộc kháng chiến trường kỳ của dân tộc.

Những năm tháng rèn luyện trong quân ngũ đã hun đúc ở ông bản lĩnh, ý chí và tinh thần không lùi bước trước khó khăn. Phẩm chất của người lính ấy tiếp tục theo ông trên hành trình trở thành người thầy thuốc, nhà khoa học, góp phần đặt nền móng cho sự phát triển của chuyên ngành huyết học - ung bướu và ghép tế bào gốc ở Việt Nam.

>>> Bài viết nằm trong tuyến chân dung các nhà khoa học hướng tới Đại hội đại biểu toàn quốc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam lần thứ IX, nhiệm kỳ 2026 - 2031.