Tổ chức AIP Foundation phối hợp cùng Học viện Chiến lược, Bồi dưỡng Cán bộ Xây dựng (ACST) vừa chính thức công bố kết quả của chuỗi ba nghiên cứu chuyên sâu về Hệ thống Chống Bó Cứng Phanh dành cho môtô, xe gắn máy (M-ABS) tại Hà Nội. Sự kiện thu hút sự tham gia đông đảo của đại diện các cơ quan quản lý nhà nước, các viện nghiên cứu, trường đại học, chuyên gia kỹ thuật và tổ chức quốc tế.

Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm cung cấp cơ sở dữ liệu thực tiễn trong nước, tạo nền tảng vững chắc cho công tác truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng cũng như thúc đẩy đối thoại chính sách về an toàn giao thông đường bộ tại Việt Nam.

Tính đến hết năm 2025, cả nước có khoảng 79 triệu xe máy đăng ký, chiếm 91,4% tổng số phương tiện cơ giới đường bộ. Đây không chỉ là phương tiện di chuyển cá nhân mà còn là công cụ mưu sinh chính của đông đảo người dân và dự kiến tiếp tục được lựa chọn sử dụng trong 15-20 năm tới.

Tuy nhiên, tai nạn giao thông liên quan đến xe máy hiện chiếm tới 60-70% tổng số vụ tai nạn đường bộ. Trong đó, va chạm giữa xe máy và ô tô chiếm 56,2%, va chạm giữa hai xe máy chiếm 18,4%; xét theo sơ đồ va chạm thì va chạm phía sau và cùng chiều chiếm tỷ lệ cao nhất với 42,9%.

Trên cơ sở phân tích dữ liệu thực tế từ 5.366 vụ tai nạn giao thông trên 6 tuyến quốc lộ trọng điểm và 150 vụ việc qua video camera giám sát, dự án chỉ ra rằng việc trang bị phanh ABS giúp giảm từ 22,4% đến 28,8% số vụ tai nạn, giảm 22,3% đến 28,7% số người tử vong và giảm 21,8% đến 28,5% số người bị thương.

Khi đối chiếu kiểm chứng với hệ số nghiên cứu từ Ấn Độ và Indonesia, khả năng giảm số vụ tai nạn thậm chí có thể đạt từ 28,6% đến 32,7%. Đánh giá chuyên sâu cho thấy công nghệ phanh ABS có tiềm năng ngăn chặn hoặc giảm nhẹ mức độ thương tích trong 61-72% các tình huống phanh khẩn cấp thực tế.

Nghiên cứu cũng tiến hành phân tích chi phí và lợi ích (CBA) giai đoạn 2025-2040 theo hai kịch bản chính sách: bắt buộc trang bị ABS cho xe từ 125cc trở lên (hoặc xe điện từ 11 kW) và áp dụng theo lộ trình cho toàn bộ xe từ 50cc trở lên (hoặc xe điện từ 4 kW). Kết quả sơ bộ khẳng định phương án áp dụng cho dòng xe từ 50cc trở lên mang lại tỷ số lợi ích trên chi phí cao hơn, nhờ giảm thiểu tối đa thiệt hại về người và tài sản cho xã hội.

Song song đó, kết quả khảo sát dư luận trên 1.247 người dân tại Hà Nội và TP.HCM ghi nhận sự đồng thuận rất cao với 88,7% ý kiến ủng hộ việc ban hành quy chuẩn bắt buộc trang bị phanh ABS. Mặc dù yếu tố giá thành xe tăng lên vẫn là rào cản đối với 72,3% người chưa sử dụng, có tới 85% người tiêu dùng sẵn sàng chi trả thêm chi phí, chủ yếu ở mức dưới 2,5 triệu đồng để sở hữu phương tiện an toàn hơn.

Việc tổng hợp các kết quả nghiên cứu toàn diện về kỹ thuật, kinh tế và xã hội lần này tạo nền tảng khoa học vững chắc hỗ trợ quá trình hoàn thiện chính sách, thúc đẩy áp dụng quy chuẩn phanh an toàn cho xe máy tại Việt Nam trong thời gian tới.