Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc đề xuất bãi bỏ quy định sát hạch hành nghề kiến trúc, giảm số trường hợp phải cấp chứng chỉ hành nghề và bổ sung quy định miễn thi tuyển kiến trúc đối với công trình khẩn cấp, cấp bách, dự án đầu tư đặc biệt.

Bổ sung quy định đối với công trình khẩn cấp

Sáng 5/8, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ, trình bày Tờ trình dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Theo Chính phủ, việc sửa đổi Luật nhằm cụ thể hóa chủ trương phân cấp, phân quyền, phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp; đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính, hoàn thiện cơ chế quản lý kiến trúc và hành nghề kiến trúc theo hướng đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế.

Đối với công tác quản lý kiến trúc, dự thảo Luật làm rõ nội hàm "bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc", gắn hoạt động kiến trúc với bảo tồn và phát huy giá trị di sản, văn hóa vùng miền; khuyến khích phát triển kiến trúc mang bản sắc, phù hợp với điều kiện tự nhiên, lịch sử và xã hội của từng địa phương để hình thành các yếu tố nhận diện, đánh giá và bảo vệ các công trình kiến trúc có giá trị như một loại hình văn hóa đặc thù.

Dự thảo cũng tiếp tục hoàn thiện các công cụ quản lý kiến trúc, nhất là quy chế quản lý kiến trúc và cơ chế thi tuyển phương án kiến trúc, đáp ứng yêu cầu đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Đáng chú ý, dự thảo bổ sung quy định về thi tuyển ý tưởng kiến trúc và tuyển chọn ý tưởng, phương án kiến trúc.

Theo đó, các công trình xây dựng khẩn cấp, cấp bách; công trình thuộc dự án đầu tư theo thủ tục đầu tư đặc biệt; công trình thuộc dự án không sử dụng vốn đầu tư công sẽ không bắt buộc phải tổ chức thi tuyển kiến trúc. Trường hợp cần thiết, người có thẩm quyền có thể quyết định việc thi tuyển trên cơ sở bảo đảm tiến độ thực hiện dự án và phù hợp với quy định của pháp luật về đầu tư, xây dựng.

Đề xuất bỏ sát hạch hành nghề kiến trúc

Về hành nghề kiến trúc, dự thảo Luật hoàn thiện cơ chế hành nghề theo chuẩn quốc tế, hướng tới môi trường hành nghề minh bạch, cạnh tranh trong bối cảnh hội nhập.

Một trong những nội dung đáng chú ý là đề xuất bãi bỏ quy định về sát hạch hành nghề kiến trúc; bỏ thủ tục công nhận tổ chức xã hội - nghề nghiệp đủ điều kiện tổ chức sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc và bỏ quy định thành lập Hội đồng xét cấp chứng chỉ hành nghề kiến trúc.

Dự thảo cũng quy định việc quản lý cá nhân hành nghề đối với các công việc không thuộc diện phải cấp chứng chỉ thông qua tiêu chuẩn đào tạo chuyên ngành kiến trúc, xây dựng phù hợp với công việc đảm nhận.

Đồng thời, số lượng công việc thiết kế kiến trúc phải có chứng chỉ hành nghề được giảm từ 7 xuống còn 2 nhóm công việc, chỉ áp dụng đối với các hoạt động chuyên môn có yêu cầu về an toàn công trình hoặc có ảnh hưởng lớn đến không gian, cảnh quan kiến trúc công cộng, hình ảnh đô thị, bảo đảm thống nhất với Luật Xây dựng.

Để tiếp tục đơn giản hóa thủ tục hành chính, dự thảo cũng bỏ quy định UBND cấp tỉnh phải trình HĐND cùng cấp thông qua Quy chế quản lý kiến trúc trước khi ban hành; bỏ quy định UBND cấp tỉnh phải có ý kiến thống nhất của Bộ Xây dựng đối với Quy chế quản lý kiến trúc của đô thị loại đặc biệt và đô thị loại I là thành phố trực thuộc Trung ương.

Đề nghị tỉnh ban hành khung hướng dẫn về bản sắc kiến trúc

Thẩm tra dự án Luật, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết cơ quan thẩm tra cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi Luật.

Ủy ban đánh giá đa số quy định trong dự thảo có tính khả thi, phù hợp với định hướng đổi mới công tác lập pháp. Tuy nhiên, việc giao UBND cấp xã ban hành Quy chế quản lý kiến trúc ngay trong giai đoạn hiện nay có thể gặp khó khăn về nhân lực và nguồn lực tài chính.

Vì vậy, cơ quan thẩm tra đề nghị nghiên cứu theo hướng cấp xã tổ chức lập quy chế, cơ quan chuyên môn cấp trên thực hiện thẩm định hoặc UBND cấp tỉnh ban hành "Khung quy chế mẫu" để áp dụng thống nhất.

Đối với quy định về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc, Ủy ban cơ bản đồng tình với nội dung sửa đổi nhưng cho rằng việc giao UBND các cấp, trong đó có cấp xã, tự xác định và cụ thể hóa bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc có thể phát sinh vướng mắc vì đây là lĩnh vực chuyên môn sâu, có tính hệ thống và liên vùng.

Do đó, Ủy ban đề nghị nghiên cứu theo hướng UBND cấp tỉnh ban hành bộ tiêu chí, khung hướng dẫn chung về bản sắc văn hóa dân tộc trên địa bàn; cấp xã căn cứ các quy định này để tổ chức thực hiện.

Về Quy chế quản lý kiến trúc, cơ quan thẩm tra đề nghị không bắt buộc lập quy chế trên toàn bộ địa giới hành chính mà tập trung vào các khu vực đặc thù, đô thị mới và khu trung tâm.

Đồng thời, cần bổ sung quy định kiểm soát chặt chẽ thiết kế đô thị đối với các dự án bất động sản quy mô lớn do khu vực tư nhân đầu tư và các khu vực ven hồ, ven sông, ven biển nhằm bảo vệ cảnh quan; bổ sung cơ chế nâng cao chất lượng không gian đô thị, phát triển kiến trúc xanh, tiết kiệm năng lượng và thích ứng với biến đổi khí hậu.