Vụ việc Khánh Sky (Nguyễn Văn Hợi) cùng một số đối tượng đến nhà TikToker 'Vua Quạt' Trần Đình Tiệp ở Bắc Ninh livestream chửi bới, thách thức không chỉ là cảnh báo về hệ lụy “giang hồ mạng” mà còn đặt ra những giải pháp để ngăn chặn, triệt tiêu hiện tượng này.

PV Tri thức và Cuộc sống đã có cuộc trao đổi với TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp xung quanh vấn đề trên.

Thông điệp lập lại kỷ cương trên không gian mạng và đời thực

- “Giang hồ mạng” Khánh Sky (Nguyễn Văn Hợi) đang bị điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng, luật sư nhìn nhận vụ việc này thế nào?

Tôi cho rằng việc Cơ quan Cảnh sát điều tra bắt giữ Nguyễn Văn Hợi (Khánh Sky) để điều tra về hành vi gây rối trật tự công cộng là hoàn toàn có căn cứ pháp luật nếu các tài liệu điều tra đủ cơ sở xác định đối tượng này thực hiện hành vi phạm tội theo quy định tại Điều 318 Bộ luật Hình sự.

Đây không chỉ là việc xử lý một cá nhân có hành vi vi phạm pháp luật mà còn thể hiện thông điệp rất rõ ràng của Nhà nước trong việc lập lại kỷ cương trên không gian mạng cũng như ngoài đời thực.

Qua các thông tin ban đầu, có thể thấy Khánh Sky đã cùng một số đối tượng đến nơi ở, nơi kinh doanh của Trần Đình Tiệp (Vua quạt) để chửi bới, đe dọa, phát trực tiếp trên mạng xã hội nhằm thu hút sự chú ý của dư luận. Những hành vi này diễn ra công khai, có đông người theo dõi, gây náo loạn và tạo ra tâm lý bất an trong xã hội.

Điều đáng chú ý là hành vi không chỉ diễn ra ở hiện trường mà còn được livestream trên nhiều nền tảng mạng xã hội, khiến hậu quả được nhân lên nhiều lần.

Không gian mạng không phải là vùng ngoài pháp luật. Người sử dụng mạng xã hội có quyền tự do ngôn luận nhưng quyền đó phải được thực hiện trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật, không được xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của người khác, không được gây mất an ninh, trật tự và an toàn xã hội.

Do đó, xử lý nghiêm vụ việc trên còn mang ý nghĩa cảnh báo đối với hiện tượng nhiều đối tượng lợi dụng mạng xã hội để tạo dựng hình ảnh “giang hồ”, cố tình tạo scandal, gây mâu thuẫn, xúc phạm người khác nhằm kiếm lượt xem và trục lợi.

Theo Điều 318 Bộ luật Hình sự, người phạm tội gây rối trật tự công cộng có thể bị Phạt tiền từ 5 triệu đồng đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 2 năm, hoặc phạt tù từ 3 tháng đến 2 năm. Nếu thuộc các trường hợp định khung tăng nặng như: có tổ chức; xúi giục người khác gây rối;… mức hình phạt có thể từ 2 năm đến 7 năm tù.

Nếu quá trình điều tra còn phát hiện các hành vi phạm tội khác như làm nhục người khác, cưỡng đoạt tài sản, lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc các tội danh khác, người phạm tội còn có thể bị xử lý về nhiều tội danh theo nguyên tắc tổng hợp hình phạt của Bộ luật Hình sự.

Đây là đối tượng giang hồ mạng có những thái độ bất hảo, thường xuyên tục chửi bậy, có những hành vi đe dọa uy hiếp người khác trên không gian mạng, gây ra nhiều hệ lụy tiêu cực cho xã hội. Bởi vậy, quá trình điều tra vụ án này, cơ quan điều tra sẽ làm rõ đối tượng này có các hành vi vi phạm pháp luật nào khác để xử lý nghiêm theo quy định. Ngoài ra cũng sẽ mở rộng điều tra để xác định vụ án có đồng phạm, có người khác phạm tội hay không để giải quyết triệt để.

- Liên quan vụ án trên, Hồ Văn Khoa – kẻ đi cùng Khánh Sky đến xưởng của TikToker Vua Quạt lên tiếng và sẽ trình diện cơ quan chức năng. Theo luật sư, Cơ quan điều tra sẽ làm rõ hành vi của các đối tượng có liên quan ra sao, đặc biệt là Hồ Văn Khoa?

Trong một vụ án hình sự, ngoài việc làm rõ hành vi phạm tội của bị can, làm rõ nguyên nhân động cơ phạm tội, làm rõ diễn biến hành vi, đánh giá hậu quả đã gây ra đối với nạn nhân và xã hội, cơ quan điều tra cũng sẽ mở rộng điều tra để làm rõ vụ án có đồng phạm hay không, có người khác phạm tội hay không để giải quyết triệt để vụ án đồng thời là cơ sở để thực hiện các giải pháp phòng ngừa tội phạm .

Đối với Hồ Văn Khoa, hiện nay cơ quan điều tra đã tiến hành truy tìm, để làm rõ yếu tố liên quan với Nguyễn Văn Hợi. Cơ quan điều tra sẽ làm rõ các vấn đề: Khoa có biết trước mục đích của Nguyễn Văn Hợi hay không; có cùng bàn bạc, chuẩn bị, thống nhất kế hoạch hay không; Có cùng đến hiện trường với mục đích gây rối hay không; có trực tiếp tham gia chửi bới, kích động, đe dọa hay livestream hay không; có giúp sức về tinh thần hoặc vật chất để thực hiện hành vi phạm tội hay không.

Nếu chứng minh được có sự thống nhất ý chí và cùng thực hiện hành vi, đối tượng Khoa sẽ bị xem xét là đồng phạm theo Điều 17 Bộ luật Hình sự. Theo đó, đồng phạm là có từ 2 người trở lên củng cố ý thực hiện tội phạm. Bởi vậy nếu có tài liệu chứng cứ, có căn cứ để chứng minh Khoa biết Hợi gây rối trật tự công cộng nhưng vẫn giúp sức đối tượng này, cả 2 đối tượng đều bị xử lý về tội gây rối trật tự công cộng.

Ngoài Hồ Văn Khoa, cơ quan điều tra cũng sẽ làm rõ vai trò của tất cả những người có mặt tại hiện trường, những người kích động, xúi giục, phát trực tiếp hoặc có hành vi giúp sức. Nếu có căn cứ xác định họ cùng thực hiện hành vi phạm tội đều phải chịu trách nhiệm hình sự với vai trò tương ứng.

Đồng thời, cơ quan điều tra cũng có thể mở rộng điều tra đối với các cá nhân khác nếu có dấu hiệu lợi dụng mạng xã hội để dàn dựng sự việc, tạo mâu thuẫn giả nhằm câu tương tác, kích động dư luận hoặc thực hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác. Quan điểm xử lý phải khách quan, toàn diện, không có vùng cấm và không phụ thuộc vào mức độ nổi tiếng của người vi phạm.

Một điều cũng đáng chú ý là mâu thuẫn đầu tiên không phải xuất phát từ bị can Khánh Sky với ‘Vua quạt’ mà là mâu thuẫn, thách đấu giữa Huấn và “Vua quạt”. Cơ quan điều tra sẽ làm rõ hành vi của bị can đối với các đối tượng này để xem xét có yếu tố đồng phạm, xúi giục, giúp sức hay không. Đồng thời cũng làm rõ việc thách đố rồi phát trực tiếp lên mạng xã hội giữa những người này có vi phạm pháp luật hay không, đã đến mức phải xử lý hình sự hay chưa để xử lý triệt để đối với vụ án này.

“Giang hồ mạng’’ là hiện tượng xã hội tiêu cực

-Từ vụ việc trên, nhiều người gắn với hiện tượng “giang hồ mạng”. Ảnh hưởng của hiện tượng này thế nào đối với xã hội?

“Giang hồ mạng” không phải là khái niệm pháp lý mà là hiện tượng xã hội tiêu cực. Điều đáng chú ý là các giang hồ mạng đều có nhiều người theo dõi, các đối tượng rất dễ dàng kiếm tiền thông qua việc bán hàng, quảng cáo sản phẩm, khi có tiền lại tiếp tục thực hiện các hành vi coi thường pháp luật để nổi tiếng hơn. Thậm chí các đối tượng tham gia làm từ thiện để tẩy trắng bản thân, viết sách, dạy làm giàu, nói đạo lý trên mạng xã hội gây ảnh hưởng rất lớn đến môi trường văn minh, ảnh hưởng đến nhận thức và hình thành nhân cách của giới trẻ.

Các đối tượng “giang hồ mạng” là những người lợi dụng mạng xã hội để xây dựng hình tượng bất hảo, cổ súy lối sống lệch chuẩn, thường xuyên sử dụng ngôn ngữ tục tĩu, đe dọa người khác, khoe tiền, khoe tài sản, khoe hành vi vi phạm pháp luật nhằm thu hút sự hiếu kỳ. Nguy hiểm hơn là nhiều đối tượng cố tình tạo ra các “content bẩn”, dựng mâu thuẫn, thách thức, xúc phạm nhau hoặc tạo các vụ việc gây sốc để tăng lượt xem rồi kiếm tiền từ quảng cáo, bán hàng hoặc nhận tài trợ.

Đây là hiện tượng rất đáng lo ngại bởi mạng xã hội hoạt động theo thuật toán đề xuất. Khi người dùng xem một nội dung của “giang hồ mạng”, hệ thống sẽ tiếp tục đề xuất hàng loạt nội dung tương tự, khiến người dùng, đặc biệt là thanh thiếu niên, dễ bị cuốn vào vòng xoáy thông tin độc hại.

Hệ quả là nhiều người trẻ dần coi các hành vi chửi bới, bạo lực, coi thường pháp luật là bình thường, thậm chí thần tượng những đối tượng này. Điều đó làm xói mòn các giá trị văn hóa, đạo đức, tác động tiêu cực đến quá trình hình thành nhân cách của trẻ em và người chưa thành niên.

Không ít đối tượng sau khi nổi tiếng còn lợi dụng uy tín ảo để bán hàng, quảng cáo sản phẩm, thậm chí liên quan đến hàng giả, hàng kém chất lượng hoặc các hoạt động kinh doanh vi phạm pháp luật, gây thiệt hại cho người tiêu dùng.

Thực tế không ít những bạn trẻ đã coi những đối tượng này là thần tượng, học theo, làm theo và bổ sung vào lực lượng giang hồ mạng, gây mất an ninh trật tự. Bởi vậy trong kỷ nguyên mới, không có chỗ cho các đối tượng giang hồ mạng hoành hành, dẹp loạn giang hồ mạng sẽ làm cho môi trường mạng an ninh, an toàn hơn, trong sạch, lành mạnh hơn, ngăn ngừa được nguồn gốc tội phạm cũng như bảo vệ giới trẻ khỏi các thông tin độc hại.

Trong kỷ nguyên mới, không có chỗ cho “giang hồ mạng’’ lộng hành, giải pháp dẹp bỏ

-Giải pháp nào để dẹp loạn “giang hồ mạng”?

Thời gian qua nhiều đối tượng giang hồ mạng đã phải trả giá trước pháp luật, tuy nhiên hiện tượng giang hồ mạng vẫn diễn biến phức tạp. Nhiều đối tượng bị xử phạt vi phạm hành chính, bị cai nghiện nhưng vẫn chứng nào tật đó, vẫn thể hiện thái độ coi thường pháp luật, không ngừng đưa ra những thông tin bị cấm trên không gian mạng, gây nhức nhối xã hội.

Bởi vậy mong mỏi của nhiều người dân là quét sạch giang hồ mạng, xử lý nghiêm đối với các đối tượng côn đồ, hung hãn, thể hiện ý thức coi thường pháp luật trên không gian mạng. Để xử lý giang hồ mạng thì giải quyết bằng một vụ án thôi là chưa đủ hoặc chỉ có một vài cơ quan vào cuộc là chưa đủ. Theo tôi, cần thực hiện đồng bộ nhiều giải pháp.

Trước hết là xử lý nghiêm minh mọi hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng theo đúng tinh thần của Bộ luật Hình sự, Luật An ninh mạng, Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân và các quy định pháp luật có liên quan. Không để tình trạng nổi tiếng trên mạng trở thành “lá chắn” trước pháp luật.

Thứ hai, cần nâng cao trách nhiệm của các nền tảng mạng xã hội trong việc phát hiện, ngăn chặn và gỡ bỏ nhanh các nội dung bạo lực, kích động, xúc phạm danh dự, nhân phẩm, cổ súy hành vi phạm pháp.

Thứ ba, tăng cường giáo dục pháp luật và kỹ năng số cho thanh thiếu niên, giúp người dân có khả năng nhận diện, sàng lọc thông tin và không tiếp tay cho các nội dung độc hại bằng việc xem, chia sẻ hoặc tương tác.

Thứ tư, xử lý cả những hành vi thu lợi bất chính từ các nội dung vi phạm, bởi nếu còn kiếm được tiền từ “content bẩn” thì hiện tượng này sẽ còn tiếp diễn.

Việc xử lý nghiêm các đối tượng “giang hồ mạng” có ý nghĩa rất lớn trong việc xây dựng môi trường mạng văn minh, bảo vệ trẻ em, bảo vệ các giá trị văn hóa và giữ gìn an ninh, trật tự trong bối cảnh chuyển đổi số. Không gian mạng phải trở thành môi trường lan tỏa tri thức, sáng tạo và những giá trị tích cực, chứ không phải nơi để cổ súy bạo lực, hành vi lệch chuẩn hay trục lợi từ vi phạm pháp luật.

-Luật sư kỳ vọng gì đối với việc xử lý các hành vi vi phạm trên không gian mạng trong thời gian tới?

Tôi kỳ vọng các cơ quan tiến hành tố tụng sẽ tiếp tục xử lý quyết liệt, đồng bộ và công bằng đối với mọi hành vi lợi dụng không gian mạng để vi phạm pháp luật.

Trong kỷ nguyên số, an ninh mạng không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn là vấn đề bảo vệ pháp luật, bảo vệ văn hóa, bảo vệ con người và bảo vệ sự phát triển bền vững của đất nước. Mỗi hành vi phát tán nội dung độc hại, kích động bạo lực, xúc phạm danh dự, lừa đảo, xâm phạm dữ liệu cá nhân hay gây mất trật tự công cộng trên mạng đều có thể tạo ra những hệ lụy rất lớn ngoài đời thực.

Tôi cũng kỳ vọng quá trình điều tra vụ án này sẽ được thực hiện toàn diện, làm rõ vai trò của tất cả những người có liên quan. Không chỉ xử lý người trực tiếp thực hiện hành vi mà còn xem xét trách nhiệm của những người tổ chức, xúi giục, giúp sức hoặc hưởng lợi từ các hành vi vi phạm nếu có đủ căn cứ pháp luật.

Quan trọng hơn, mỗi vụ án được xử lý nghiêm minh sẽ tạo ra hiệu ứng răn đe mạnh mẽ, góp phần khẳng định nguyên tắc mọi hành vi vi phạm pháp luật trên không gian mạng đều phải bị phát hiện và xử lý, không có ngoại lệ và không có vùng cấm.

Tôi tin rằng với chủ trương xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, phát triển kinh tế số và xã hội số an toàn, cùng với việc hoàn thiện pháp luật và nâng cao hiệu quả thực thi, môi trường mạng của Việt Nam sẽ ngày càng lành mạnh, văn minh và an toàn hơn, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới.

Xin cảm ơn TS.LS Đặng Văn Cường về cuộc trao đổi trên!

>>> Mời độc giả xem thêm video Nửa thế kỷ nuôi dưỡng ước mơ: