Sáng nay (5/8), Bộ GD-ĐT tổ chức họp báo thông tin về phương án xử lý đối với thí sinh tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang trong Kỳ thi Tốt nghiệp THPT năm 2026.

Căn cứ kết quả điều tra ban đầu của cơ quan chức năng Bộ Công an và Quy chế thi tốt nghiệp THPT hiện hành; ý kiến của các cơ quan liên quan, Bộ Giáo dục và Đào tạo quyết định hủy kết quả thi của 328 thí sinh tại điểm thi Trường THPT chuyên Tuyên Quang, đồng thời tổ chức thi lại tất cả các môn đối với thí sinh tại điểm thi này.

Kỳ thi lại dự kiến diễn ra trong hai ngày 14 và 15/8, công bố điểm thi vào ngày 19/8.

Trao đổi với Báo Tri thức và Cuộc sống bên hành lang Quốc hội, ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH tỉnh Hải Phòng) khẳng định, việc tổ chức thi lại là phương án phù hợp nhất ở thời điểm hiện tại để bảo đảm tối đa tính công bằng và nhân văn, tránh làm ảnh hưởng đến tương lai của những học sinh không vi phạm.

Thi lại là giải pháp tối ưu nhất để không tước đi cơ hội của

học sinh

- Bộ GD&ĐT vừa quyết định hủy kết quả thi và tổ chức thi lại tất cả các môn cho 328 thí sinh tại điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang. Bà nhìn nhận như thế nào về quyết định này?

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga: Khi mới xuất hiện thông tin về những bất thường trong điểm thi môn Toán tại điểm thi THPT Chuyên Tuyên Quang, quan điểm của tôi rất rõ ràng: đã phát hiện sai phạm thì nhất định phải xử lý nghiêm minh. Tuy nhiên, việc xử lý sai phạm phải bảo đảm được hai yếu tố cốt lõi: phân hóa rõ ràng giữa người vi phạm và người không vi phạm. Người vi phạm đương nhiên phải chịu chế tài nghiêm khắc, còn người không vi phạm thì tuyệt đối không thể bị đánh đồng, dù họ ngồi chung phòng thi hay cùng điểm thi.

Thực tế hiện nay, trong một phòng thi, nếu cơ quan chức năng chưa thể xác minh chính xác từng em nào nhận sự hỗ trợ trái phép từ bên ngoài và em nào làm bài bằng chính thực lực, thì công tác phân loại là cực kỳ khó khăn. Ngay cả các giám thị hay những đối tượng hỗ trợ thí sinh làm bài cũng khó nhớ chính xác đã can thiệp vào những phòng nào, bao nhiêu học sinh.

Do đó, việc tổ chức thi lại toàn bộ có lẽ là giải pháp tốt nhất ở thời điểm hiện tại. Quyết định này giúp tránh việc các em bị lỡ cơ hội xét tuyển đại học hay mất đi một năm học, đặc biệt là đối với những thí sinh hoàn toàn không vi phạm quy chế.

Bên cạnh tính công bằng, quy trình xử lý học sinh phải đặc biệt chú trọng yếu tố nhân văn. Tôi đặt ra một giả thiết: nếu không có người lớn đứng ra tổ chức, bố trí để sai phạm và gian lận diễn ra, liệu các em có tự mình vi phạm hay không? Bàn như vậy không phải để bào chữa hay phủ nhận lỗi vi phạm quy chế của học sinh, nhưng rõ ràng chúng ta không thể trút toàn bộ trách nhiệm lên đầu thí sinh khi chính người lớn là bên tiếp tay, hỗ trợ các em vi phạm.

Ở lứa tuổi 17, 18, đây có thể là cú sốc đầu đời rất lớn. Nếu xử lý không khéo léo và thiếu tình người, sự việc có thể để lại hậu quả tiêu cực, ảnh hưởng lâu dài đến quá trình phát triển tâm lý và nhân cách sau này của các em. Vì vậy, tôi nhấn mạnh xử lý vụ việc tại Tuyên Quang phải vừa đảm bảo tính nghiêm minh, vừa giữ trọn tính nhân văn và sự công bằng.

Tránh tình trạng đánh đồng hay công kích tập thể trên mạng

- Việc tổ chức thi lại toàn bộ các môn đối với 328 thí sinh liệu có ảnh hưởng đến quyền lợi của những em không liên quan đến sai phạm? Theo bà, trong quá trình tổ chức kỳ thi lại, cần lưu ý những vấn đề gì để bảo đảm công bằng, khách quan và ổn định tâm lý cho thí sinh, thưa bà?

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga: Tôi cho rằng khi xử lý sai phạm, chúng ta phải bảo đảm cao nhất tính công bằng và tính nhân văn. Tuy nhiên, không thể có phương án nào bảo đảm tuyệt đối công bằng trong mọi trường hợp. Đây là sự việc rất đáng tiếc. Nhưng khi đã xảy ra, chúng ta phải lựa chọn giải pháp tốt nhất trong bối cảnh hiện nay.

Thực tế, chúng ta không thể xác minh chính xác từng học sinh có hay không nhận sự trợ giúp trái phép. Vì vậy, tổ chức thi lại toàn bộ là phương án phù hợp nhất ở thời điểm này. Không có giải pháp nào vừa toàn diện, vừa tối ưu tuyệt đối.

Với những em không nhận bất kỳ sự trợ giúp nào và có năng lực học tập thực chất, tôi cho rằng việc thi lại sẽ không ảnh hưởng nhiều đến kết quả. Điều quan trọng nhất lúc này là bảo đảm tâm lý để các em bước vào kỳ thi mới với trạng thái ổn định, bởi tâm lý bị ảnh hưởng sẽ tác động trực tiếp đến kết quả thi.

Muốn làm được điều đó, trước hết dư luận cần nhìn nhận và ứng xử nhân văn với các em. Cần tránh đánh đồng hoặc công kích tập thể trên mạng xã hội, bởi điều đó sẽ gây thêm tổn thương cho những học sinh không có lỗi. Chúng ta vẫn phải yêu cầu xử lý nghiêm sai phạm, nhưng đồng thời cũng cần có sự cảm thông và ứng xử nhân văn với các em.

Bên cạnh đó, gia đình, nhà trường và các cơ quan chức năng cần tổ chức kỳ thi lại nghiêm túc, khách quan nhưng không tạo bầu không khí nặng nề như một sự trừng phạt. Điều quan trọng là để tất cả các em bước vào phòng thi với tâm lý thoải mái nhất. Tôi cho rằng khâu tổ chức kỳ thi lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.

Cần rà soát khâu tổ chức, không chỉ nhìn vào quy chế thi

- Vụ việc cho thấy sai phạm xảy ra ngay ở khâu tổ chức kỳ thi. Theo đại biểu, trách nhiệm của các cá nhân và tổ chức liên quan cần được xử lý đến đâu để củng cố niềm tin của xã hội?

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga: Tôi nghĩ rằng cơ quan chức năng đang tiếp tục làm việc vì vụ án này đã được cơ quan điều tra của Bộ Công an vào cuộc. Do đó, sai phạm đến đâu và xử lý như thế nào thì chúng ta cần chờ kết luận cuối cùng của cơ quan điều tra.

Tôi cho rằng, với hệ thống pháp luật hiện nay, chúng ta đã có đầy đủ các chế tài để xử lý những hành vi vi phạm. Điều quan trọng hơn là sau vụ việc này cần rút ra những bài học kinh nghiệm và tăng cường các giải pháp nhằm tổ chức các kỳ thi an toàn, trung thực, khách quan và đúng quy định.

Còn đối với những sai phạm đã xảy ra, tôi tin rằng sẽ được xử lý theo đúng quy định của pháp luật, với tinh thần nghiêm minh và nghiêm khắc nhất.

- Từ vụ việc tại Tuyên Quang, theo đại biểu, có cần rà soát, bổ sung quy chế thi và quy trình tổ chức để có cơ sở xử lý những tình huống tương tự trong tương lai?

ĐBQH Nguyễn Thị Việt Nga: Tôi khẳng định ngay rằng bản thân quy chế thi không gây ra sai phạm. Quy chế thi hiện nay khá chặt chẽ. Tuy nhiên, khi những người thực thi cố tình vi phạm thì đó lại là một câu chuyện khác.

Vấn đề chúng ta cần rà soát không chỉ là quy chế thi mà là toàn bộ quá trình tổ chức thực hiện. Cần xem trong quy trình đó, trong quy chế đó còn khâu nào chưa đủ chặt chẽ, còn sơ hở để người ta có thể cố tình vi phạm hay không; đồng thời xem xét liệu còn những hành vi cố tình vi phạm nào chưa được phát hiện hay không. Đây là những vấn đề cần được nghiên cứu, đánh giá lại sau vụ việc.

Tôi thấy Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đang hướng tới phương án thí điểm tổ chức thi trên máy tính. Hình thức thi trên máy tính có nhiều ưu điểm, tuy nhiên cũng cần một quá trình chuẩn bị kỹ lưỡng.

Sai phạm trong lĩnh vực thi cử, trong lĩnh vực giáo dục là điều rất đáng tiếc. Bởi đây không chỉ là lĩnh vực cung cấp kiến thức cho học sinh mà còn là giai đoạn bồi đắp nhân cách, giúp các em trở thành những con người trưởng thành, có cả tri thức và những phẩm chất tốt đẹp.

Khi sai phạm xảy ra trong một lĩnh vực được xã hội đặc biệt tôn trọng và kỳ vọng như giáo dục, dư luận không tránh khỏi sự thất vọng. Nhưng tôi vẫn muốn nhấn mạnh rằng đây chỉ là “con sâu làm rầu nồi canh”. Ngành giáo dục và đào tạo đã có rất nhiều nỗ lực trong việc xây dựng môi trường học đường trong sạch.

Khi xảy ra sai phạm, tôi thấy Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã có nhiều động thái quyết liệt để xử lý vi phạm, đồng thời khắc phục tình trạng này.

- Trân trọng cảm ơn đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga!