Thị trường nước giải khát đang trải qua bước chuyển mình mạnh mẽ với sự xuất hiện của dòng đồ uống chức năng thế hệ mới. Với thông điệp kết hợp giữa hương vị thơm ngon và các thành phần tối ưu hóa sức khỏe, những sản phẩm chứa nấm, thảo mộc, probiotic hay điện giải đang phủ sóng rộng rãi.

Nhóm sản phẩm này được quảng bá mang lại vô số lợi ích từ tăng cường tập trung, cải thiện năng suất, giảm căng thẳng đến hỗ trợ đường ruột và làm đẹp từ bên trong, trở thành điểm bắt đầu dễ dàng cho người tiêu dùng hướng tới lối sống lành mạnh.

Theo ghi nhận từ tờ The Guardian, thị trường đồ uống chức năng toàn cầu hiện có giá trị khoảng 115 tỷ bảng Anh và dự kiến sẽ tăng gấp đôi vào năm 2030. Riêng tại Anh, ngành này mang về 100 triệu bảng doanh thu mỗi năm.

Tỷ lệ người tiêu dùng mong muốn đồ uống mua về có thêm công dụng chức năng đã tăng vọt lên 25%, gần gấp đôi so với mức 13% vào năm 2024. Xu hướng này thậm chí đang lan rộng sang toàn ngành thực phẩm, khi báo cáo từ Mintel chỉ ra rằng cứ 4 sản phẩm mới ra mắt thì có 1 sản phẩm gắn nhãn công dụng chức năng.

Dù được các chuyên gia dinh dưỡng đánh giá là phương án thay thế tốt hơn so với nước ngọt có ga truyền thống, tác dụng thực sự của đồ uống chức năng vẫn tồn tại nhiều điểm mơ hồ. Trên thực tế, các tuyên bố về sức khỏe trên bao bì thường bị kiểm soát rất chặt chẽ.

Tại Anh, Cơ quan Quản lý Tiêu chuẩn Quảng cáo (ASA) từng xử lý nhiều thương hiệu vi phạm, tiêu biểu như trường hợp của Trip khi quảng cáo sản phẩm giúp giảm hormone căng thẳng cortisol, hay Myota vì ngụ ý nước uống của họ có tác dụng như thuốc điều trị.

Đáng chú ý, để đưa ra các tuyên bố truyền thông ấn tượng như "giảm mệt mỏi" hay "tăng cường miễn dịch", các nhà sản xuất chủ yếu dựa vào các vi chất quen thuộc và giá rẻ như vitamin B12 hay vitamin C với hàm lượng chỉ cần đạt 15% mức khuyến nghị hàng ngày (RDA).

Những thành phần được đính kèm để tạo cảm giác "cao cấp" như nấm bờm sư tử, nhân sâm hay ashwagandha hoàn toàn không quyết định tính pháp lý của các tuyên bố này. Nhiều sản phẩm thậm chí chỉ thêm vào một danh sách dài các vi chất với liều lượng rất nhỏ nhằm mục đích tiếp thị hơn là tạo ra giá trị dinh dưỡng thực sự.

"Một số đồ uống chức năng bổ sung một danh sách dài các loại vitamin và khoáng chất với hàm lượng rất nhỏ, chỉ nhằm tạo ra cảm nhận về sức khỏe, ngay cả khi những dưỡng chất đó gần như không tạo ra khác biệt đáng kể nào đối với tổng lượng dinh dưỡng nạp vào cơ thể", ông Gopi Chandratheva, chuyên gia dinh dưỡng đã đăng ký, hiện làm việc tại NHS và tư vấn tư nhân, cho biết.

Thách thức lớn nhất đối với người tiêu dùng là sự thiếu hụt các bằng chứng khoa học rõ ràng. Khác với vitamin có mức RDA chuẩn mực, các hợp chất như adaptogen hay nootropic vẫn chưa có quy chuẩn cụ thể về liều lượng đạt hiệu quả lâm sàng, do thiếu các nghiên cứu dài hạn.

Việc phối trộn phức tạp nhiều thành phần sinh học cùng caffeine hay CBD trong một lon nước không chỉ gây nhầm lẫn về mặt sinh lý mà còn nguy cơ tạo ra tương tác không tốt với các loại thuốc khác. Sau cùng, cảm giác thư giãn hay tỉnh táo mà người uống nhận được rất có thể chỉ đến từ caffeine quen thuộc, chứ không phải từ những nguyên liệu đắt đỏ được in trên nhãn chai.