Sáng 8/7, tiếp tục chương trình Phiên họp thứ tư, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc.

Thể chế hoá chủ trương mới, tháo gỡ những bất cập trong

thực tiễn

Trình bày Tờ trình của Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Xây dựng Trần Hồng Minh cho biết, việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc nhằm kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng, Nhà nước về hoàn thiện hệ thống pháp luật; phù hợp với mô hình tổ chức chính quyền địa phương hai cấp; tăng cường phân cấp, phân quyền; đơn giản hóa thủ tục hành chính; cải thiện môi trường đầu tư, kinh doanh và khắc phục những vướng mắc phát sinh trong quá trình thi hành Luật Kiến trúc hiện hành.

Theo Bộ trưởng Trần Hồng Minh, dự thảo Luật gồm 4 điều, cơ bản kế thừa các quy định của Luật hiện hành, đồng thời sửa đổi, bổ sung các nội dung nhằm bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật; phân định rõ trách nhiệm, thẩm quyền giữa các cấp chính quyền; cải cách quy trình, thủ tục hành chính và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực kiến trúc.

Thay mặt cơ quan thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Nguyễn Thanh Hải cho biết, cơ quan thẩm tra cơ bản thống nhất với sự cần thiết sửa đổi Luật. Tuy nhiên, hồ sơ dự án cần làm rõ một số nội dung để bảo đảm tính thống nhất và khả thi.

Đáng chú ý, cơ quan thẩm tra cho rằng Tờ trình của Chính phủ nêu chủ trương không thực hiện thủ tục cấp, cấp lại, gia hạn chứng chỉ hành nghề kiến trúc theo Nghị quyết 66.18/2026/NQ-CP, nhưng dự thảo Luật vẫn đề xuất duy trì hai loại chứng chỉ hành nghề đối với thiết kế kiến trúc công trình và thiết kế kiến trúc trong quy hoạch. Nội dung này cần được giải trình để bảo đảm tính nhất quán.

Dự thảo Luật cũng đề xuất bãi bỏ 6 trong tổng số 7 thủ tục hành chính, bao gồm cả thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề, chỉ giữ lại thủ tục cấp và cấp lại chứng chỉ. Theo cơ quan thẩm tra, đây là bước cải cách đáng ghi nhận, song cần bổ sung đánh giá định lượng về số chi phí xã hội tiết kiệm được hằng năm, cũng như phân tích đầy đủ các nguy cơ, rủi ro có thể phát sinh. Hồ sơ dự án đồng thời cần bổ sung văn bản hợp nhất của dự thảo Luật theo quy định.

Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường đánh giá dự thảo Luật cơ bản bảo đảm tính hợp hiến, hợp pháp, song đề nghị tiếp tục rà soát để bảo đảm đồng bộ với Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Di sản văn hóa, Luật Xây dựng, Luật Ngân sách nhà nước và Luật Tổ chức chính quyền địa phương.

Bên cạnh đó, cơ quan thẩm tra đề nghị tiếp tục rà soát các nghị quyết mới của Trung ương, nhất là Nghị quyết 80 về phát triển văn hóa Việt Nam và Kết luận 155 về phân cấp, phân quyền; đồng thời bổ sung quy định công khai dữ liệu, bắt buộc lấy ý kiến cộng đồng và giải trình đối với các quyết định làm thay đổi các chỉ tiêu kiến trúc như không gian, chiều cao, màu sắc, hành lang cảnh quan nhằm kiểm soát quyền lực, phòng chống tham nhũng, trục lợi chính sách.

Đề nghị bổ sung quy định bảo vệ di sản và bản sắc văn hoá trong kiến trúc

Tại phiên họp, các thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đều thống nhất với định hướng sửa đổi Luật nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và phát triển văn hóa Việt Nam.

Góp ý cụ thể, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh đề nghị nghiên cứu bổ sung quy định nhận diện rõ các yếu tố kiến trúc truyền thống của đồng bào dân tộc thiểu số theo từng vùng miền vào Điều 5 về bản sắc văn hóa dân tộc trong kiến trúc.

Đối với Điều 11 về yêu cầu kiến trúc đô thị và nông thôn, ông Nguyễn Đắc Vinh đề nghị bổ sung quy định về bảo vệ cảnh quan văn hóa, lịch sử tại khu vực nông thôn, đặc biệt là các không gian văn hóa cộng đồng như đình, chùa, nhà rông, nhà sàn truyền thống. Đồng thời, đề nghị bổ sung nguyên tắc lấy ý kiến cơ quan quản lý văn hóa khi lập hoặc điều chỉnh quy chế quản lý kiến trúc tại khu vực có di sản văn hóa, cũng như quy định hội đồng thi tuyển kiến trúc đối với các công trình văn hóa quốc gia phải có đại diện cơ quan quản lý văn hóa và chuyên gia văn hóa tham gia.

Kết luận phiên họp, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Hồng Diên khẳng định, Ủy ban Thường vụ Quốc hội đánh giá cao Chính phủ, Bộ Xây dựng cùng các cơ quan liên quan đã chuẩn bị hồ sơ dự án Luật bảo đảm quy định của pháp luật; đồng thời ghi nhận nỗ lực của cơ quan thẩm tra trong quá trình hoàn thiện dự án Luật.

Ủy ban Thường vụ Quốc hội thống nhất về sự cần thiết sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Kiến trúc nhằm tiếp tục thể chế hóa kịp thời các chủ trương của Đảng, bảo đảm sự thống nhất của hệ thống pháp luật và tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi Luật Kiến trúc hiện hành.

Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ khẩn trương nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ ý kiến của Ủy ban Thường vụ Quốc hội và cơ quan thẩm tra; tiếp tục rà soát phạm vi sửa đổi; bảo đảm chỉ luật hóa những nội dung thực sự cần thiết, đã được tổng kết thực tiễn và đánh giá tác động đầy đủ. Đồng thời, rà soát kỹ tính thống nhất với Luật Xây dựng, Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn, Luật Di sản văn hóa, Luật Nhà ở và các luật liên quan; hoàn thiện các quy định về quản lý kiến trúc, ứng dụng chuyển đổi số, cơ sở dữ liệu, mô hình thông tin công trình và cơ chế phân cấp, phân quyền phù hợp với điều kiện của địa phương.

Theo kết luận của phiên họp, Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường được giao chủ trì, phối hợp với Hội đồng Dân tộc và các cơ quan của Quốc hội tiếp tục hoàn thiện công tác thẩm tra, báo cáo Quốc hội xem xét tại kỳ họp bất thường đầu tháng 8/2026. Cơ quan chủ trì soạn thảo chịu trách nhiệm tiếp thu, chỉnh lý và hoàn thiện hồ sơ dự án Luật để gửi đại biểu Quốc hội trước ngày 20/7 theo quy định.