Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính pháp cho biết, Cơ quan điều tra kịp thời ngăn chặn nhóm đối tượng lừa đảo sử dụng công nghệ cao xâm nhập vào Việt Nam chuẩn bị thực hiện hành vi phạm tội cho thấy công tác đảm bảo an ninh an toàn ở Việt Nam tốt hơn rất nhiều so với một số quốc gia lân cận.

Hành động này đã chặn đứng được các thủ đoạn lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng. Đây là kết quả đấu tranh phòng chống tội phạm rất tích cực đảm bảo an ninh, trật tự, an toàn xã hội.

Dưới góc độ pháp lý, hành vi phạm tội có thể bị xử lý ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội, phạm tội chưa đạt hoặc phạm tội đã đạt đã hoàn thành. Bộ luật hình sự quy định 1 số trường hợp chuẩn bị phạm tội cũng có thể bị xử lý hình sự.

Bộ luật hình sự quy định: Chuẩn bị phạm tội là tìm kiếm, sửa soạn công cụ, phương tiện hoặc tạo ra những điều kiện khác để thực hiện tội phạm hoặc thành lập, tham gia nhóm tội phạm, trừ trường hợp thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm quy định tại Điều 109, điểm a khoản 2 Điều 113 hoặc điểm a khoản 2 Điều 299 của Bộ luật này. Người chuẩn bị phạm tội quy định tại một trong các điều 108, 109, 110, 111, 112, 113, 114, 115, 116, 117, 118, 119, 120, 121, 123, 134, 168, 169, 207, 299, 300, 301, 302, 303 và 324 của Bộ luật này phải chịu trách nhiệm hình sự.

Theo quy định trên, chuẩn bị phạm tội được xác định là việc chủ thể thực hiện các công việc như tìm kiếm, chuẩn bị công cụ, phương tiện, các điều kiện khác để thực hiện tội phạm.

Ngoài ra, trong trường hợp thành lập hoặc tham gia nhóm tội phạm cũng được xem là hành vi chuẩn bị tội phạm, trừ 3 trường hợp sau: Tội hoạt động nhằm lật đổ chính quyền nhân dân; Thành lập, tham gia tổ chức khủng bố, tổ chức tài trợ khủng bố; Cưỡng ép, lôi kéo, tuyển mộ, đào tạo, huấn luyện phần tử khủng bố; chế tạo, cung cấp vũ khí cho phần tử khủng bố.

Các đối tượng sử dụng công nghệ cao để chiếm đoạt tài sản thường bị xử lý về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản quy định tại điều 174 bộ luật hình sự hoặc tội sử dụng mạng máy tính, mạng viễn thông, phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản theo quy định tại điều 290 bộ luật hình sự.

Tuy nhiên, theo bộ luật hình sự hiện hành, hai tội danh này không bị xử lý ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội.

Bởi vậy, trong vụ việc này cơ quan điều tra sẽ làm rõ các đối tượng này đã thực hiện hành vi vi phạm phạm tội hay chưa, đã lừa đảo chiếm đoạt tài sản của ai hay chưa, nếu các đối tượng này chưa thực hiện hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, mới chuẩn bị công cụ, phương tiện, chuẩn bị các điều kiện để thực hiện hành vi lừa đảo nhưng chưa kịp thực hiện hành vi đã bị phát hiện xử lý thì hành vi vi phạm pháp luật của các đối tượng này vẫn ở dạng chuẩn bị phạm tội mà chưa chính thức thực hiện hành vi phạm tội.

Trong khi đó pháp luật quy định tội phạm là hành vi nguy hiểm cho xã hội, đa phần các đối tượng bị xử lý hình sự khi đã thực hiện hành vi phạm tội (trong vụ việc này là hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản-dùng thủ đoạn gian dối để chiếm đoạt số tiền từ 2.000.000 đồng trở lên của người khác). Hành vi chuẩn bị phạm tội (chưa chính thức thực hiện hành vi phạm tội) chỉ bị xử lý ở một số tội danh được mô tả, liệt kê tại điều 14 bộ luật hình sự nhưng không có tội lừa đảo hoặc tội sử dụng phương tiện điện tử để chiếm đoạt tài sản. Bởi vậy nếu hành vi của các đối tượng này chỉ là chuẩn bị phạm tội sẽ không bị xử lý hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (do chưa thực hiện hành vi lừa đảo).

Tuy nhiên, cơ quan chức năng cũng có thể xử lý hình sự các đối tượng này về hành vi nhập cảnh, ở lại Việt Nam trái phép theo quy định tại Điều 347 BLHS. Điều 347 Bộ luật Hình sự 2015 quy định tội vi phạm quy định về xuất cảnh, nhập cảnh; tội ở lại Việt Nam trái phép như sau: Người nào xuất cảnh, nhập cảnh trái phép hoặc ở lại Việt Nam trái phép, đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 5.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.

Điều 5 Bộ luật Hình sự 2015 quy định về hiệu lực của Bộ luật hình sự đối với những hành vi phạm tội trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam như sau:

“1. Bộ luật hình sự được áp dụng đối với mọi hành vi phạm tội thực hiện trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Quy định này cũng được áp dụng đối với hành vi phạm tội hoặc hậu quả của hành vi phạm tội xảy ra trên tàu bay, tàu biển mang quốc tịch Việt Nam hoặc tại vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam.

2. Đối với người nước ngoài phạm tội trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam thuộc đối tượng được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự theo pháp luật Việt Nam, theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc theo tập quán quốc tế, thì vấn đề trách nhiệm hình sự của họ được giải quyết theo quy định của điều ước quốc tế hoặc theo tập quán quốc tế đó; trường hợp điều ước quốc tế đó không quy định hoặc không có tập quán quốc tế thì trách nhiệm hình sự của họ được giải quyết bằng con đường ngoại giao”.

Như vậy, hiệu lực của Bộ luật Hình sự đối với những hành vi phạm tội trên lãnh thổ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đối với người nước ngoài thuộc đối tượng được hưởng quyền miễn trừ ngoại giao hoặc lãnh sự theo pháp luật Việt Nam, theo điều ước quốc tế mà Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên hoặc theo tập quán quốc tế, vấn đề trách nhiệm hình sự của họ được giải quyết theo quy định của điều ước quốc tế hoặc theo tập quán quốc tế đó. Trường hợp điều ước quốc tế đó không quy định hoặc không có tập quán quốc tế thì trách nhiệm hình sự của họ được giải quyết bằng con đường ngoại giao.

Theo luật sư Cường, các đối tượng này là người nước ngoài, nhập cảnh trái phép vào Việt Nam, ở lại Việt Nam trái phép để thực hiện hành vi phạm tội nên ít nhất là cũng sẽ bị xử lý hình sự theo điều 347 bộ luật hình sự. Đây là các đối tượng phạm tội về trật tự xã hội nên sẽ được xử lý theo pháp luật hình sự Việt Nam do hành vi vi phạm pháp luật hình sự Việt Nam. Các đối tượng này nhập cảnh vào Việt Nam không phải thực hiện các nhiệm vụ ngoại giao, không mang thân phận ngoại giao nên sẽ không được giải quyết theo điều ước quốc tế hoặc theo con đường ngoại giao.

Cơ quan điều tra hoàn toàn có quyền khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can và bắt tạm giam các đối tượng này để điều tra về tội nhập cảnh, ở lại Việt Nam trái phép đồng thời làm rõ hành vi tổ chức thực hiện các hoạt động lừa đảo chiếm đoạt tài sản.

Nếu đã có hành vi lừa đảo chiếm đoạt tài sản, tài sản chiếm đoạt từ 2.000.000 đồng trở lên thì sẽ bị xử lý hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản. Còn trường hợp các đối tượng này chưa thực hiện hành vi lừa đảo, mới chỉ ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội thì không bị xử lý hình sự về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản (do điều luật chưa quy định xử lý ở giai đoạn chuẩn bị phạm tội với tội danh này.).

Mặc dù có thể không xử lý được các đối tượng này về tội lừa đảo chiếm đoạt tài sản do chưa thực hiện hành vi phạm tội nhưng vẫn có thể xử lý hình sự về tội ở lại Việt Nam trái phép theo điều 347 bộ luật hình sự với hình phạt có thể tới 3 năm tù.

Việc ngăn chặn kịp thời hành vi phạm tội của các đối tượng này đã ngăn chặn thiệt hại có thể xảy ra đối với xã hội và cho thấy công tác đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội ở Việt Nam đã ngày càng tốt hơn rất nhiều. Việc đề cao yếu tố phòng tội phạm, đảm bảo an ninh an toàn từ sớm, từ xa là những biểu hiện rất tích cực trong đấu tranh phòng chống tội phạm ở Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

>>> Mời độc giả xem thêm video nghệ sĩ Việt gây ấn tượng tại game show quốc tế:

​