BS Đinh Minh Trí, Đại học Y Dược TP HCM cho biết, khi nhắc đến thực phẩm nhiều muối, phần lớn mọi người thường nghĩ đến dưa muối, cá khô hay các món kho đậm vị mà không biết, không ít thực phẩm có vị nhạt hoặc vị ngọt lại chứa hàm lượng natri cao do được bổ sung trong quá trình sản xuất và chế biến.

Đáng chú ý, lượng natri "ẩn" này dễ khiến người tiêu dùng chủ quan, dẫn đến nạp quá mức nhu cầu hằng ngày mà không hề hay biết.

Thực phẩm chứa nhiều muối nhưng không có vị mặn rõ rệt

Bánh mì và các loại bánh ngọt, bánh nướng: Các loại bánh này thường chứa muối để tăng độ dẻo và độ đậm đà cho bánh, nhưng lại không mang vị mặn rõ rệt. Ví dụ: 100g bánh mì gối, ngọt (khoảng 4 lát) chứa trung bình 276g Natri (tương đương 0,7g muối).

Thực phẩm chế biến sẵn (xúc xích, thịt nguội, chả lụa): Các sản phẩm này thường chứa nhiều muối để bảo quản thực phẩm trong một thời gian dài. Ngành công nghiệp thực phẩm vẫn sử dụng muối để bảo quản thực phẩm. Muối làm mất nước trong thịt và có thể hoạt động như một chất khử trùng.

Do đó, muối thường được sử dụng như một chất bảo quản thực phẩm tự nhiên trong chế biến thực phẩm. Trong 80 g chả lợn chứa tới 775mg natri, tương đương 1,94 g muối (chiếm gần 40% lượng muối giới hạn tiêu thụ trong một ngày).

Phô mai và các sản phẩm từ sữa: Phô mai và nhiều loại sữa có chứa natri để tạo độ ngon và giúp bảo quản sản phẩm. Trong quá trình làm các loại bơ, muối được cho vào để hút nước ra ngoài và để lại chất béo, giúp bơ không bị hỏng. Cơ chế bảo quản thực phẩm của muối cũng tương tự như trên. Trong 15g phô mai thông thường có thể chứa tới 165mg natri (tương đương 0,41g muối).

Ngũ cốc ăn sáng: Một số loại ngũ cốc có thêm muối để tăng hương vị. Nghiên cứu đăng trên Tạp chí Nature cho thấy muối có tác dụng làm tăng hương vị khác bằng cách ức chế vị đắng, tăng cảm giác ngọt, dịu vị chua trong thực phẩm.

Do đó, muối thường được sử dụng trong các thực phẩm bao gói sẵn để gia tăng khẩu vị. Lượng muối trong mỗi phần ngũ cốc ăn sáng có thể dao động từ 0 đến 15% lượng muối khẩu phần trung bình hàng ngày, tùy thương hiệu.

Nước sốt và gia vị bao gói sẵn (sốt cà chua, mayonnaise): Nhiều loại gia vị công nghiệp chứa một lượng muối đáng kể. Ví dụ 100g nước sốt cà chua có 907mg natri (tương đương 2,3g muối). Nước sốt và gia vị là những loại thực phẩm được tiêu thụ với lượng nhỏ nên chúng ta thường dễ bỏ qua.

Bánh và bim bim: Các loại thực phẩm này thường chứa muối nhưng có vị mặn không rõ ràng, đặc biệt với các loại bánh có hương vị ngọt. Ví dụ, trong một gói khoai tây chiên cỡ nhỏ có chứa 170mg natri, tương đương 0,43g muối, chiếm 8,5% lượng muối khuyến nghị cho một ngày.

Mì ăn liền các loại: Mì ăn liền các loại thường chứa lượng muối cao. Ví dụ, 100g mì ăn liền có khoảng 2.593mg natri, tương đương 6,4g muối. Như vậy, nếu một người trưởng thành ăn một gói mì ăn liền trọng lượng 100g là đã vượt ngưỡng muối tiêu thụ khuyến nghị cho cả một ngày.

Theo BS Đinh Minh Trí, natri trong các sản phẩm này chủ yếu đến từ muối, baking soda (natri bicarbonat), baking powder và các phụ gia tạo nở... Vị ngọt thường lấn át vị mặn nên người ăn rất khó nhận biết lượng natri thực sự có trong sản phẩm..

Giảm muối đúng cách để bảo vệ tim và thận

BS Trí phân tích, muối (natri clorua - NaCl) chứa khoảng 40% natri (Na+) và 60% clorua (Cl-). Natri có vai trò điều hòa cân bằng dịch, duy trì hoạt động thần kinh, co cơ và góp phần điều hòa huyết áp. Tuy nhiên, cơ thể chỉ cần một lượng nhỏ natri để duy trì các hoạt động sinh lý bình thường.

Khi ăn quá nhiều muối, lượng natri trong máu tăng cao, kéo theo nước được giữ lại trong lòng mạch nhằm cân bằng nồng độ. Thể tích máu tăng khiến tim phải làm việc nhiều hơn, đồng thời áp lực lên thành mạch cũng gia tăng, dẫn đến huyết áp tăng.

Nếu tình trạng này kéo dài, thành mạch máu sẽ dày lên, giảm tính đàn hồi, làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim.

Ngoài ra, thận - cơ quan có nhiệm vụ đào thải lượng muối dư thừa qua nước tiểu - cũng phải hoạt động quá mức. Theo thời gian, chức năng thận có thể suy giảm, khả năng đào thải natri giảm, khiến cơ thể tiếp tục giữ nước và làm huyết áp tăng cao hơn.

TS.BS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa Tiết chế Dinh dưỡng, Bệnh viện 19-8 cho biết, người Việt có thói quen sử dụng nước mắm, nước tương, các món kho mặn... Đây là nguyên nhân khiến huyết áp tăng từ từ nhưng khó nhận biết cho đến khi xuất hiện các biến chứng tim mạch.

Đặc biệt, điều đáng lo ngại là nhiều người cho rằng mình ăn nhạt, trong khi thực tế lượng natri đã được nạp vào từ các thực phẩm chế biến sẵn hoặc gia vị sử dụng hằng ngày.

Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), người trưởng thành chỉ nên tiêu thụ dưới 5 g muối/ngày, tương đương khoảng 2.000 mg natri.

Tuy nhiên, TS.BS Lê Thị Hương Giang cho biết người Việt hiện đang tiêu thụ lượng muối cao gấp đôi, thậm chí gấp ba mức khuyến cáo.

Theo TS.BS Lê Thị Hương Giang, giảm muối không đồng nghĩa với việc ăn nhạt hoàn toàn mà là xây dựng thói quen sử dụng muối hợp lý.

Người dân nên giảm dần lượng nước mắm, bột canh và muối trong quá trình chế biến; ưu tiên các món hấp, luộc hoặc nướng thay vì kho, rim đậm vị.

Bên cạnh đó, nên hạn chế nước chấm trong bữa ăn, giảm sử dụng thực phẩm chế biến sẵn, bổ sung nhiều rau xanh và trái cây giàu kali như chuối, khoai tây, đu đủ nhằm hỗ trợ cân bằng natri trong cơ thể. Khi mua thực phẩm đóng gói, cần đọc kỹ nhãn dinh dưỡng để kiểm soát hàm lượng natri.

Thông tin về natri hoặc muối trên nhãn thực phẩm được thể hiện theo lượng natri hoặc muối theo từng phần ăn hoặc theo 100g/100ml thực phẩm, từ đó chúng ta có thể tính được lượng muối chúng ta ăn vào và lựa chọn loại thực phẩm và lượng thực phẩm nên tiêu thụ.

>>> Mời độc giả xem thêm video Hà Nội khám sức khỏe miễn phí cho 9,2 triệu dân từ 1/7: