Khi được hỏi bí quyết nào để thành công, PGS.TS Nguyễn Thị Hòe, Chủ tịch Hội đồng Quản trị Tập đoàn Sơn Kova cho hay: “Phải ‘liều’.“Cuộc đời tôi có 3 lần liều: Lần 1 là cắp nách 3 đứa con đi học đại học; lần 2 là sang Mỹ nhận giải thưởng Kovalevskaya trong giai đoạn cấm vận; lần 3 là mang sản phẩm của mình sang đất nước khó tính nhất châu Á, đó là Singapore”, bà tâm sự.

Từ “cái liều đầu tiên” đến hành trình đưa sơn KOVA vươn ra thế giới

PGS.TS Nguyễn Thị Hòe, sinh viên khóa 11 và là cựu giảng viên Viện Kỹ thuật Hóa học, Trường Đại học Bách khoa Hà Nội, là một trong những gương mặt tiêu biểu của giới khoa học Việt Nam khi thành công đưa kết quả nghiên cứu từ phòng thí nghiệm ra thương trường.

Sinh ra trong một gia đình nghèo ở Nghệ An, hành trình đến với khoa học của bà bắt đầu từ những năm tháng đầy gian khó. Khi trở thành sinh viên Đại học Bách khoa Hà Nội, bà đã là mẹ của ba con nhỏ, cú “liều" đầu tiên của bà.

“Vừa đi học, vừa mò cua bắt ốc, một nách nuôi 3 con thơ. Nhưng cũng nhờ vậy mà tôi rèn cho mình khả năng và ý chí cho hai lần liều sau này”, bà chia sẻ.

Tốt nghiệp đại học, bà được giữ lại trường làm giảng viên. Việc trở thành giảng viên cũng đồng nghĩa với việc cánh cửa nghiên cứu khoa học chính thức mở ra trước mắt nữ kỹ sư trẻ. Năm 1986, bà chuyển công tác vào Đại học Bách khoa TP HCM để tiếp tục theo đuổi các đề tài nghiên cứu chuyên sâu.

Con đường làm khoa học thời điểm đó không hề dễ dàng. Để có kinh phí phục vụ nghiên cứu, bà đã phải bán căn nhà đang ở. Nhưng với bà, chỉ có con đường nghiên cứu khoa học đúng nghĩa mới giúp thay đổi cuộc sống và thoát khỏi cảnh nghèo khó.

Sau nhiều năm miệt mài với các đề tài về vật liệu xây dựng, đặc biệt là nghiên cứu sơn chống thấm, năm 1993 PGS.TS Nguyễn Thị Hòe được trao Giải thưởng Kovalevskaya – giải thưởng danh giá dành cho các nhà khoa học nữ có thành tựu xuất sắc.

Tháng 9 cùng năm, bà sang Mỹ nhận giải thưởng. Chuyến đi đã mở ra cơ hội tiếp xúc với nhiều nhà khoa học đầu ngành cũng như những công nghệ tiên tiến nhất thế giới lúc bấy giờ. Chính từ đây, bà thực hiện "cái liều" thứ hai trong cuộc đời: quyết định dấn thân vào con đường kinh doanh.

Sản phẩm sơn chống thấm do bà nghiên cứu được đặt tên là KOVA, lấy theo tên viết tắt của giải thưởng Kovalevskaya. Thành lập doanh nghiệp trong bối cảnh đất nước vẫn còn nhiều khó khăn, bà cùng các cộng sự vừa làm vừa học, vừa nghiên cứu vừa kinh doanh. Tuy nhiên, những năm đầu tiên không hề thuận lợi.

Suốt ba năm liên tiếp, công ty rơi vào tình trạng thua lỗ do ban điều hành chưa có nhiều kinh nghiệm quản trị, việc tính toán chi phí và giá thành chưa hợp lý khiến giá sản phẩm bị đội lên cao. Có những thời điểm bà cảm thấy mệt mỏi và muốn dừng lại. Thế nhưng, niềm đam mê khoa học đã kéo bà đứng dậy để tiếp tục theo đuổi giấc mơ của mình.

“Ban đầu, tôi bán sơn bằng can, lại còn không biết cách in tên thương hiệu lên vỏ hộp. Tất cả đều rất thô sơ”, bà nhớ lại.

Trong một chuyến công tác sang Mỹ sau đó, bà mang về một mẫu vỏ thùng sơn rồi tìm đến một xí nghiệp bao bì tại quận 6, TP HCM để đặt làm theo mẫu. Tuy nhiên, phải mất tới hai năm, mẫu vỏ thùng đầu tiên mới hoàn thiện.

Thời điểm ấy, sản phẩm sơn KOVA vẫn được nghiên cứu và sản xuất trong khuôn viên Đại học Bách khoa TP HCM, đồng thời bán trực tiếp tại đây. Nhờ chất lượng tốt, sản phẩm nhanh chóng được khách hàng biết đến. Tuy nhiên, việc kiểm soát người ra vào trường khá chặt chẽ, cùng với hạn chế về mặt bằng sản xuất, khiến quy mô tiêu thụ chưa thể mở rộng.

Năm 1996, bà hợp tác với Vinaconex Hà Nội để thành lập liên doanh KOVA – Vinaconex Hà Nội dưới hình thức một trung tâm nghiên cứu. Bốn năm sau, bà tiếp tục thành lập Công ty KOVA TP HCM và giao cho con gái cùng con rể điều hành.

Đúng vào thời điểm đó, bà ký được một hợp đồng với đối tác Mỹ. Đây là cơ hội lớn nhưng cũng là thử thách vô cùng khắc nghiệt. Dù nhận được sự ủng hộ từ Đại học Bách khoa TP HCM, điều kiện tài chính khi ấy không cho phép nhà trường hỗ trợ nhiều hơn.

Để có vốn thực hiện dự án, bà phải đi vay mượn khắp nơi trong bối cảnh lãi suất lên tới 5%. Ngay cả chiếc xe máy duy nhất của gia đình cũng được bán đi, nhưng tất cả số tiền gom góp được chỉ vỏn vẹn khoảng 500 USD.

Khoản tiền ít ỏi ấy lại trở thành hành trang cho "cái liều" tiếp theo của người phụ nữ làm khoa học: mang công nghệ Việt Nam ra thị trường quốc tế.

Dấn thân vào thị trường quốc tế khó tính

Đặt chân đến nước Mỹ, hành lý của bà là một chiếc vali nặng 25kg, nhưng phần lớn chứa các mẫu gạch, ngói, đất đá phục vụ nghiên cứu và gần 20kg mì gói để tiết kiệm chi phí sinh hoạt.

Có thời điểm không đủ tiền thuê chỗ ở, bà phải ngủ tạm tại sân bay. Mọi khoản chi tiêu đều được tính toán kỹ lưỡng. Dù có người mời ăn uống, bà vẫn cân nhắc để tiết kiệm tối đa cho công việc nghiên cứu.

Những tháng ngày gian khó trên đất Mỹ cuối cùng cũng được đền đáp. PGS.TS Nguyễn Thị Hòe từng bước đưa KOVA trở thành thương hiệu sơn Việt Nam có chỗ đứng trên thị trường, hiện thực hóa khát vọng đưa các thành tựu nghiên cứu khoa học phục vụ cuộc sống và vươn ra thế giới.

Năm 1998, nhận thấy tiềm năng của thị trường Singapore, nơi các công trình bắt buộc phải sơn lại sau mỗi 5 năm – PGS.TS Nguyễn Thị Hòe quyết định đưa sơn KOVA ra nước ngoài. Với nguồn lực hạn chế và gần như không có kinh nghiệm quảng bá thương hiệu, bà lựa chọn con đường khó nhất: chứng minh chất lượng bằng khoa học.

Bất chấp những hoài nghi về năng lực công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam, bà vẫn mở văn phòng tại Singapore, đồng thời đưa sản phẩm đến trung tâm kiểm nghiệm hàng đầu của nước này. Quá trình đánh giá kéo dài hơn một năm và tiêu tốn hàng tỷ đồng, nhưng đổi lại, sơn KOVA đã nhận được chứng nhận chất lượng uy tín, tạo tiền đề để tiếp cận các dự án lớn.

Có trong tay bộ tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế, bà bắt đầu tham gia các cuộc đấu thầu công trình. Sau nhiều năm kiên trì, bước ngoặt đến vào năm 2009 khi KOVA được lựa chọn tham gia dự án sơn lại Trung tâm Thương mại VivoCity, một trong những công trình lớn và có yêu cầu khắt khe tại Singapore.

Chất lượng sản phẩm đã thuyết phục chủ đầu tư và nhà thầu Nhật Bản. Từ thành công tại VivoCity, khoảng 90% các công trình của nhà thầu này tại nhiều quốc gia sau đó đã sử dụng sơn KOVA.

Đến nay, sản phẩm của KOVA đã hiện diện tại hàng loạt công trình trọng điểm ở Singapore như sân bay, bệnh viện, trường học, hệ thống giao thông, khách sạn, nhà máy và các tòa nhà của Chính phủ. Công ty cũng cung cấp sơn kháng khuẩn cho một hệ thống bệnh viện có tổng vốn đầu tư gần 1 tỷ USD.

Gần đây, sơn nước KOVA tiếp tục được lựa chọn để thử nghiệm thay thế loại sơn nhiệt dẻo đang sử dụng cho hệ thống giao thông tại Singapore. Từ một quyết định được chính bà gọi là "liều lĩnh", hành trình chinh phục thị trường khó tính bậc nhất châu Á đã trở thành minh chứng cho năng lực cạnh tranh của một thương hiệu khoa học công nghệ Việt Nam trên trường quốc tế.

​

​