Chiều 5/7, Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Tuyên Quang đã thi hành Lệnh giữ người trong trường hợp khẩn cấp Nguyễn Hà Duy (SN 1998) - Giáo viên Trường THPT Chuyên Tuyên Quang để điều tra liên quan kết quả điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT Quốc gia năm 2026 tại điểm thi Trường THPT Chuyên Tuyên Quang.

Trước đó, điểm thi Tốt nghiệp THPT năm 2026 của học sinh trường THPT chuyên Tuyên Quang gây chú ý khi hơn 290 trong số 328 thí sinh, thuộc dải số báo danh từ 080163xx đến 080166xx, đạt từ 9 điểm Toán trở lên; trong đó hơn 140 em đạt điểm 10. Điểm trung bình của nhóm này là 9,58, cao nhất cả nước.

Có căn cứ sự việc có dấu hiệu tội phạm

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, giữ người trong trường hợp khẩn cấp là biện pháp ngăn chặn trong tố tụng hình sự Việt Nam, khi có căn cứ cho thấy sự việc có dấu hiệu tội phạm, người thực hiện hành vi vi phạm pháp luật có thể bỏ trốn hoặc tiếp tục phạm tội.

Theo luật sư Cường, việc Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Tuyên Quang giữ người khẩn cấp với Nguyễn Hà Duy là thông tin bước đầu về sự việc, cơ quan điều tra sẽ tiếp tục làm rõ hành vi vi phạm pháp luật, làm rõ các tổ chức cá nhân có liên quan, đánh giá hậu quả xảy ra để xử lý theo quy định của pháp luật.

Trước đó, theo phân tích số liệu, trong tổng số 154 bài thi đạt điểm 10 môn toán của tỉnh Tuyên Quang, có tới 147 bài tập trung trong một dải số báo danh liên tiếp gồm 328 thí sinh. Số điểm tuyệt đối với nhiều số báo danh gần nhau và số điểm 10 môn toán cao bất thường, vượt xa các trường chuyên có uy tín hơn là dấu hiệu khả nghi khiến cơ quan chức năng khẩn trương vào cuộc. Lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang đã chỉ đạo quyết liệt, sau hơn 2 ngày làm việc, cơ quan điều tra đã xác định vụ việc có dấu hiệu tội phạm nên đã giữ người trong trường hợp khẩn cấp.

Bước đầu cơ quan chức năng xác định 328 thí sinh có số báo danh liền nhau này có phổ điểm cao đồng đều: điểm trung bình đạt 9,55. Dấu hiệu này cho thấy có thể có sự tác động nâng điểm do bệnh thành tích, có sự can thiệp vào kết quả thi nên cơ quan điều tra sẽ làm rõ hành vi vi phạm pháp luật để xử lý theo quy định.

Luật sư Cường cho rằng, điều bất thường thể hiện với dải số báo danh này, cứ khoảng 2,2 em lại có 1 em đạt điểm 10 tuyệt đối. Trong khi đó, đạt điểm 10 môn toán không phải là chuyện dễ, phải là những học sinh học xuất sắc, liên tục đạt thành tích cao và đạt điểm 10 với nhiều thí sinh, có số báo danh gần nhau khiến ai cũng phải nghi ngờ về kết quả này.

Thống kê chi tiết cho thấy, có tới 299/328 học sinh đạt từ mức điểm 9,0 trở lên, chiếm tỷ lệ lên đến 91,16%. Nếu tính từ ngưỡng điểm giỏi (8,0 điểm trở lên), tỷ lệ này chạm ngưỡng gần như tuyệt đối: 98,78% (324/328 em). Trong khi đó các trường chuyên tại Hà Nội, Hà Tĩnh và một số địa phương nhiều năm liền đạt thành tích cao cũng không có được kết quả ấn tượng như trường Tuyên Quang lần này.

Luật sư Cường nhận định, điểm cao bất thường có thể có một số khả năng như các thí sinh gian lận do có người giải đề, có đáp án từ trước hoặc quá trình lên điểm, cán bộ đã tự ý sửa điểm làm tăng điểm số của thí sinh hoặc khi chấm điểm đã có sự can thiệp tác động vào bài thi khiến cho điểm số tăng lên...

Xử lý nghiêm để răn đe phòng ngừa chung cho xã hội

Theo luật sư Cường, việc xác định hành vi vi phạm pháp luật nào khiến cho điểm số tăng lên là yếu tố quan trọng xác định người vi phạm cũng như xác định chế tài có thể áp dụng.

Trong trường hợp thí sinh gian lận, khi chưa hết thời gian làm bài với bài thi trắc nghiệm hoặc chưa hết 2/3 thời gian với bài thi tự luận mà thí sinh đưa đề thi ra ngoài sẽ bị xử lý hình sự về tội cố ý làm lộ bí mật nhà nước. Còn trường hợp thí sinh gian lận do chép bài của nhau, sử dụng tài liệu chỉ vi phạm quy chế thi, bị xử lý kỷ luật, không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đối với cán bộ coi thi, cán bộ tham gia vào việc đảm bảo an toàn kỳ thi hoặc trong hội đồng chấm thi mà có sự tác động, can thiệp vào hoạt động thi hoặc kết quả thi, đây là hành vi lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ. Người thực hiện hành vi lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định tại điều 356 bộ luật hình sự về tội Lợi dụng chức vụ, quyền hạn khi thi hành công vụ thuộc nhóm các tội phạm về chức vụ.

Các cán bộ được phân công thực hiện nhiệm vụ kỳ thi như giám thị, các nhiệm vụ khác trong các đội đảm bảo an ninh trật tự, nhận đề thi, vận chuyển đề thi... hoặc các cán bộ trong các bộ phận chấm thi, vào điểm, công bố điểm trong kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia nên đây được coi là những người thi hành công vụ, có chức vụ quyền hạn theo quy định của pháp luật. Nếu quá trình thực hiện nhiệm vụ mà lợi dụng chức vụ quyền hạn do vụ lợi hoặc do động cơ cá nhân khác gây thiệt hại đến uy tín của nhà nước, ảnh hưởng đến quyền lợi của các tổ chức cá nhân sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo điều 356 bộ luật hình sự về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ.

Trong trường hợp giám thị, hoặc các cán bộ liên quan đến chấm thi, lên điểm, quản lý dữ liệu mà có thỏa thuận với phụ huynh học sinh, nhận tiền để gian lận chỉ còn có thể bị xử lý hình sự về Tội nhận hối lộ theo quy định tại điều 354 bộ luật hình sự với hình phạt nghiêm khắc hơn rất nhiều. Nếu các phụ huynh đưa tiền cho người có chức vụ quyền hạn để nâng điểm cho con mình cũng bị xử lý hình sự về tội đưa hối lộ theo điều 364 bộ luật hình sự.

Cơ quan điều tra sẽ làm rõ hành vi gian lận ở điểm thi này là gì, do giám thị hay do cán bộ trong việc chấm điểm, vào điểm, quản lý điểm thi... cũng như động cơ của hành vi vi phạm pháp luật này là do vụ lợi hay động cơ cá nhân. Đồng thời đánh giá hậu quả của hành vi vi phạm pháp luật để xem xét xử lý theo quy định.

Thậm chí có thể sẽ khởi tố vụ án hình sự về tội lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ hoặc tội hối lộ, tội nhận hối lộ để xử lý đối với người vi phạm. Việc xử lý hình sự hay không, xử lý về tội danh gì sẽ phụ thuộc vào kết quả xác minh của cơ quan điều tra và thuộc thẩm quyền của cơ quan điều tra và viện kiểm sát cùng cấp, trên tinh thần không gây oan sai và cũng không bỏ lỡ tội phạm.

Theo ông Cường, trước tiên cơ quan chức năng sẽ làm rõ bài thi có bị sao chép hay không, thí sinh có gian lận hay không rồi tiếp đến sẽ làm rõ khâu chấm thi có sai sót hay không, có vi phạm hay không. Cuối cùng là làm rõ về khâu vào điểm, quản lý điểm và công bố điểm thi.

"Khâu nào cũng có thể có sai phạm, các chủ thể có thể thực hiện hành vi vi phạm bao gồm thí sinh, giám thị, giám khảo, cán bộ chấm thi, cán bộ kỹ thuật công nghệ thông tin và những người khác có liên quan đến hoạt động tổ chức kỳ thi. Bất kỳ khâu nào có tiêu cực cũng tác động ảnh hưởng đến kết quả thi và người nào thực hiện hành vi vi phạm pháp luật cũng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật. Hành vi, mức độ lỗi và hậu quả là những yếu tố để xác định trách nhiệm hình sự đặt ra đối với ai, tội danh nào theo quy định của bộ luật hình sự", luật sư Cường nêu ý kiến.

Kỳ thi tốt nghiệp THPT quốc gia là kỳ thi quan trọng, không chỉ đánh giá chất lượng và học mà còn là kỳ thi tuyển chọn nhân tài, định hướng tương lai cho nhiều học sinh. Hành vi gian lận thi cử sẽ tạo ra sự bất công bằng trong xã hội, sẽ mất đi cơ hội học tập của những người giỏi thực sự và tiếp tay cho những tiêu cực xã hội. Để các thí sinh không đủ năng lực vào đại học sẽ làm giảm sút chất lượng nguồn nhân lực, cướp đi cơ hội học tập của những học sinh thực sự có năng lực, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng nguồn nhân lực, tạo ra sự bất công trong xã hội và gây ra nhiều tiêu cực trong xã hội.

Đáng chú ý, người vi phạm lại là các thầy cô, người và nghề đòi hỏi phải có đạo đức, phải mẫu mực trong việc thực hiện nhiệm vụ công. Bởi vậy, những hành vi gian lận trong thi cử sẽ bị xã hội lên án, cơ quan chức năng sẽ xử lý nghiêm để răn đe phòng ngừa chung cho xã hội đồng thời mang lại công bằng cho các học sinh.

>>> Mời độc giả xem thêm video Công nghệ lượng tử và bài toán chiến lược của Việt Nam: