Khám phá - Thể thao

Bí ẩn hài cốt trong hang khai thác vàng cổ ở Trung Quốc

Hài cốt, quặng vàng cùng dấu vết khai thác trong hang núi Chiết Giang mở ra góc nhìn về kỹ thuật nung nứt đá và đời sống thợ mỏ thời xưa.

Phát hiện bất ngờ giữa vùng núi Chiết Giang

Những vùng núi thuộc tỉnh Chiết Giang, Trung Quốc, từ lâu nổi tiếng với nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú. Trong đó, huyện Toại Xương, thuộc thành phố Lệ Thủy, là địa phương có lịch sử khai thác vàng và bạc kéo dài nhiều thế kỷ.

Vào năm 1966, một người nông dân địa phương họ Lý trong lúc đi hái thuốc đã phát hiện một mảnh đá ánh vàng bên dòng suối. Sau khi kiểm tra, ông cho rằng đó có thể là quặng vàng nên tiếp tục tìm kiếm ở khu vực thượng nguồn.

Không lâu sau, những mảnh quặng tương tự được phát hiện thêm. Tin tức lan truyền khiến nhiều người dân trong vùng kéo đến tìm vàng. Hoạt động thu gom quặng ngày càng đông, thậm chí xuất hiện những người thu mua quặng với giá cao. Sự việc cuối cùng thu hút sự chú ý của chính quyền địa phương và các chuyên gia địa chất.

Các mẫu đá được kiểm tra cho thấy chúng không chỉ chứa quặng vàng tự nhiên mà còn có một số khối đã trải qua quá trình gia công ban đầu. Điều này đặt ra câu hỏi về nguồn gốc của chúng: Liệu trong khu vực có một địa điểm khai thác và xử lý quặng từ thời cổ đại?

anh-chup-man-hinh-2026-11-2469.png
Bên trong hầm lò tại Công viên mỏ quốc gia Kim Khoáng Toại Xương (Chiết Giang, Trung Quốc). Ảnh: Blog công nghiệp khai khoáng JXSC.

Hang động bí ẩn và những bộ hài cốt

Sau đó, nhóm chuyên gia tìm cách xác định nơi quặng vàng theo dòng nước chảy ra. Sau quá trình khảo sát, họ phát hiện một hang động nằm dưới khu vực tích nước trên núi.

Việc bơm nước khỏi hang gặp nhiều khó khăn do nước ngầm liên tục dâng lên. Trong dòng nước trào ra, đôi khi xuất hiện những hạt khoáng vật lấp lánh. Điều này khiến các chuyên gia chú ý đến khả năng hang động có liên quan đến một khu khai thác quặng cổ.

Một giả thuyết được đặt ra là nơi đây có thể từng là đường hầm khai khoáng hoặc địa điểm sơ chế quặng. Tuy nhiên, thiết bị bơm nước thời điểm đó không đủ khả năng xử lý lượng nước lớn, khiến kế hoạch khảo sát sâu hơn không thể tiến hành như dự kiến.

Nhiều năm sau, trong quá trình xây dựng đường giao thông qua vùng núi, hoạt động phá đá khiến một phần vách núi sụp xuống. Khi nước rút, khu vực hang động được mở lộ, bên trong xuất hiện nhiều khối quặng, dấu tích gia công khoáng sản và hài cốt người.

Sự xuất hiện của xương người khiến phát hiện trở nên đặc biệt đáng chú ý. Những bộ hài cốt được cho là có thể thuộc về những người từng làm việc trong hầm mỏ, gặp nạn khi khai thác hoặc xử lý quặng.

Dấu tích khai khoáng cổ và phương pháp nung nứt đá

Một trong những kỹ thuật được nhắc đến trong câu chuyện là phương pháp nung đá rồi làm lạnh đột ngột, thường được gọi là kỹ thuật khai khoáng bằng lửa.

Theo phương pháp này, thợ mỏ đốt nhiên liệu dưới khu vực đá chứa khoáng sản để làm nóng khối đá. Sau đó, họ sử dụng nước lạnh khiến đá co lại đột ngột, tạo ra các vết nứt. Nhờ vậy, những khối đá cứng có thể được tách ra dễ dàng hơn so với việc chỉ sử dụng công cụ đục đẽo thủ công.

Đây là kỹ thuật khai thác được ghi nhận trong lịch sử khai khoáng cổ đại. Tại các đường hầm mỏ cổ ở Toại Xương, dấu tích hố đốt, vị trí kê đỡ và những vết lõm trên vách đá giúp các nhà nghiên cứu hình dung phần nào cách thức thợ mỏ cổ xưa từng làm việc.

Không chỉ có dấu vết khai thác, những di vật như thiết bị thoát nước bằng gỗ, xô chứa nước, đèn dầu và đồ gốm cũng từng được ghi nhận tại các mỏ cổ ở địa phương. Chúng cho thấy hoạt động khai khoáng không đơn thuần là đào quặng mà đã hình thành một hệ thống lao động tương đối phức tạp, bao gồm khai thác, vận chuyển, thoát nước và xử lý khoáng sản.

Lịch sử khai thác khoáng sản kéo dài hơn một thiên niên kỷ

Toại Xương được xem là một trong những khu vực khai thác vàng, bạc lâu đời ở miền Đông Nam Trung Quốc. Theo tài liệu của Ủy ban Cải cách và Phát triển Quốc gia Trung Quốc, khu mỏ Toại Xương có lịch sử khai thác từ thời Đường, đồng thời lưu giữ nhiều di tích hầm mỏ thuộc các thời kỳ Đường, Tống và Minh.

Đặc biệt, khu mỏ Hoàng Nham Khanh có quy mô lớn, từng là một địa điểm khai thác bạc quan trọng. Tài liệu địa phương ghi nhận hoạt động khai thác tại đây tiếp diễn qua nhiều triều đại. Đến thời Minh, việc khai thác được mở rộng, để lại hệ thống đường hầm và dấu tích kỹ thuật có giá trị nghiên cứu.

Một số tài liệu lịch sử cũng nhắc đến những tai nạn nghiêm trọng trong quá trình khai thác. Đá sập, nước ngầm tràn vào hầm và điều kiện lao động nguy hiểm có thể khiến nhiều thợ mỏ thiệt mạng. Những hài cốt được phát hiện trong các đường hầm cổ vì thế cung cấp thêm manh mối về mặt khác của hoạt động khai khoáng thời xưa.

Những di tích khai khoáng cổ ở Toại Xương có ý nghĩa quan trọng đối với việc nghiên cứu lịch sử luyện kim, kỹ thuật khai thác và tổ chức lao động trong xã hội Trung Quốc cổ đại. Thông qua các đường hầm, công cụ và dấu vết xử lý quặng, giới nghiên cứu có thể tìm hiểu trình độ kỹ thuật của người xưa cũng như quy mô sản xuất khoáng sản qua từng thời kỳ.

Xem video: Loài sứa nước ngọt ngủ quên dưới đáy hồ, thức dậy là cả một kỳ quan hiếm gặp
back to top