Khám phá - Thể thao

Hé lộ tư duy thiết kế thông minh qua chiếc giường cổ 2.300 năm tuổi

Chiếc giường gỗ khai quật ở Hồ Bắc, Trung Quốc, cho thấy người xưa đã biết thiết kế nội thất tháo lắp, gấp gọn và tối ưu không gian.

Năm 1986, trong quá trình khai quật một khu mộ cổ ở tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc, các nhà khảo cổ phát hiện hai chiếc giường gấp bằng gỗ có thiết kế đặc biệt. Phát hiện này thu hút sự chú ý bởi đây không chỉ là những món đồ nội thất phục vụ sinh hoạt, mà còn phản ánh trình độ chế tác gỗ, tư duy thiết kế và quan niệm về đời sống của người xưa.

Theo đó, hiện vật được gọi là giường gấp bằng gỗ Bao Sơn. Dù đã trải qua thời gian dài nằm dưới lòng đất, khiến chất liệu gỗ bị mục ruỗng và hư hại, những dấu tích còn lại vẫn cung cấp nhiều thông tin có giá trị. Nhờ công tác nghiên cứu và phục dựng của các chuyên gia, hình dáng cũng như một số đặc điểm kết cấu của chiếc giường đã được tái hiện.

Điểm đáng chú ý nằm ở cách người xưa thiết kế phần chân và khung giường. Chiếc giường có phần chân được cấu tạo từ các trụ đứng kết hợp với những thanh gỗ hình chữ nhật được gia công cẩn thận. Các bộ phận liên kết với nhau tạo thành một kết cấu có thể gấp lại, giúp thuận tiện hơn trong việc di chuyển và cất giữ.

Không chỉ chú trọng công năng, người thợ cổ còn quan tâm đến yếu tố thẩm mỹ. Những chi tiết chạm khắc trang trí ở phần cạnh giường cho thấy sự tỉ mỉ trong quá trình gia công. Đáng chú ý hơn, cấu trúc phía dưới còn được thiết kế với không gian có thể dùng để chứa đồ. Đây là đặc điểm khiến hiện vật trở nên đặc biệt, bởi nó cho thấy người xưa đã quan tâm đến việc tận dụng không gian và kết hợp nhiều chức năng trong cùng một món đồ nội thất.

anh-chup-man-hinh-2026-11-16.png
Phiên bản phục dựng chiếc giường gấp thời Chiến Quốc khai quật tại mộ cổ Bao Sơn (tỉnh Hồ Bắc, Trung Quốc). Ảnh: Tư liệu/Bảo tàng tỉnh Hồ Bắc.

Hiện vật hơn 2.300 năm tuổi với kết cấu tháo lắp thông minh

Theo các tài liệu khảo cổ, chiếc giường được tìm thấy tại mộ số 2 thuộc khu mộ nước Sở ở Bao Sơn, thành phố Kinh Môn, tỉnh Hồ Bắc. Đây là một ngôi mộ quý tộc có niên đại thời Chiến Quốc. Cuộc khai quật khu mộ Bao Sơn diễn ra từ tháng 11/1986 đến tháng 1/1987, phát hiện nhiều di vật có giá trị, trong đó có gần 2.000 hiện vật thuộc nhiều chất liệu khác nhau.

Chiếc giường gấp được đánh giá là một trong những hiện vật nội thất đặc biệt nhất của cuộc khai quật. Khi mở hoàn toàn, giường có chiều dài 220,8 cm, rộng 135,6 cm và cao 38,4 cm. Toàn bộ bề mặt được phủ sơn đen, kết hợp các bộ phận bằng gỗ và tre tạo thành hệ thống khung chắc chắn.

Điểm nổi bật nhất là kỹ thuật liên kết mộng gỗ. Thay vì sử dụng đinh kim loại, những người thợ thời Chiến Quốc đã tạo ra các khớp nối có độ chính xác cao, giúp những bộ phận riêng biệt liên kết với nhau. Phần mặt giường được cấu tạo từ hai khung nhỏ ghép lại. Mỗi khung có hệ thống thanh đỡ bên trong, phía trên đặt bộ phận đỡ mặt nằm.

Để gấp giường, người sử dụng chỉ cần tháo các thanh ngang liên kết ở giữa, lần lượt giải phóng những bộ phận cố định rồi gập hai phần khung vào trong. Khi hoàn tất, chiếc giường có thể thu gọn thành một khối dài, hẹp, thuận tiện cho việc vận chuyển hoặc cất giữ.

Những đặc điểm trên cho thấy chiếc giường không đơn thuần là một món đồ dùng sinh hoạt mà còn là sản phẩm kết hợp giữa kỹ thuật cơ khí thủ công, nghệ thuật trang trí và tư duy tối ưu hóa không gian.

Chủ nhân chiếc giường là một nhân vật quyền quý nước Sở

Một chi tiết quan trọng giúp giới nghiên cứu hiểu rõ hơn giá trị của hiện vật là thân phận người nằm trong ngôi mộ. Theo những nghiên cứu về mộ số 2 Bao Sơn, chủ nhân được xác định là Thiệu Trác, một nhân vật thuộc tầng lớp quý tộc nước Sở, giữ chức Tả Doãn.

Đây là chức quan có địa vị cao trong bộ máy chính trị nước Sở thời Chiến Quốc. Những văn bản trên thẻ tre tìm thấy trong ngôi mộ cũng cung cấp nhiều thông tin về hoạt động hành chính, xét xử và nghi lễ đương thời.

Đặc biệt, 448 thẻ tre được phát hiện tại đây chứa đựng những ghi chép liên quan đến bói toán, tế lễ, các vụ kiện tụng và công việc hành chính. Một số nội dung giúp các nhà nghiên cứu xác định niên đại ngôi mộ vào khoảng năm 316 trước Công nguyên.

Việc một chiếc giường có kết cấu phức tạp xuất hiện trong khu mộ của một nhân vật cấp cao cho thấy đồ nội thất thời đó không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt mà còn phản ánh địa vị xã hội và điều kiện kinh tế của chủ nhân.

Các nhà nghiên cứu cũng cho rằng những món đồ được chôn theo người chết có thể phản ánh phần nào lối sống, tập quán sinh hoạt và quan niệm về thế giới sau khi qua đời của tầng lớp quý tộc nước Sở.

Tư duy thiết kế của người xưa khiến hậu thế bất ngờ

Giá trị của chiếc giường gấp Bao Sơn không chỉ nằm ở tuổi đời hơn 2.300 năm mà còn ở tư duy thiết kế mang tính thực tiễn rất rõ rệt. Trong thời Chiến Quốc, việc chế tác một món đồ nội thất vừa có kích thước lớn, vừa có khả năng tháo lắp đòi hỏi người thợ phải hiểu rõ đặc tính vật liệu, lực chịu tải và cách liên kết các bộ phận. Những chi tiết mộng gỗ phải được tính toán cẩn thận để bảo đảm giường không bị lung lay khi sử dụng, nhưng vẫn có thể tháo rời khi cần thiết.

Đáng chú ý, thiết kế này còn gợi liên tưởng đến những sản phẩm nội thất gấp gọn hiện đại. Khả năng tiết kiệm diện tích, dễ vận chuyển và thuận tiện khi lắp ráp vốn được xem là những yêu cầu quan trọng trong thiết kế ngày nay, nhưng đã xuất hiện từ rất sớm trong kỹ thuật chế tác đồ gỗ của người Trung Quốc cổ đại.

Xem video: Bảng giá đất sẽ được điều chỉnh 3 năm một lần: Bộ Tài chính nói gì về ổn định thị trường, chi phí đầu tư và quyền chủ động của địa phương?
back to top