Khám phá - Thể thao

Phản ứng giữa đá nóng và hydro có thể tạo ra nước

Thí nghiệm cho thấy hydro phản ứng với oxide sắt trong đá nóng, tạo hơi nước và mở ra giả thuyết mới về nguồn gốc các đại dương trên Trái Đất.

Trong nhiều thập kỷ, các nhà khoa học tranh luận về nguồn gốc nước trên Trái Đất. Một giả thuyết phổ biến cho rằng phần lớn nước được đưa đến hành tinh thông qua những thiên thể giàu băng, chẳng hạn sao chổi và tiểu hành tinh, trong giai đoạn đầu của hệ Mặt Trời.

oxdma6gwt4j1krj1vea7iqq1du9sgmwrgymnm2zpwtxfkq-4trnfjt-l2atqyqg4el-lpdszpsber7ggwuikm5on3vtjqxtei-vwhx4zich51xcqaaqnka7m7aegdkewsrpl-ter5iolaby2oddmqczlq1nhhi6hukxxyi61c-pdsbj30bpeye3nizbayzys.jpg
Trái Đất ở giai đoạn đầu mới hình thành bầu khí quyển có thể tự tạo ra nước đủ cho hàng trăm đại dương.

Tuy nhiên, một nghiên cứu công bố trên Nature Geoscience ngày 12/10/2026 cho rằng, nước có thể được tạo ra trực tiếp từ các phản ứng hóa học giữa vật chất đá và khí hydro trong bầu khí quyển nguyên thủy của Trái Đất.

Nghiên cứu do Susmita Garai, nghiên cứu sinh tại Đại học New Mexico, cùng GS Zachary Sharp và Peter Olson thực hiện.

Nhóm nghiên cứu tập trung vào quá trình bồi tụ các hạt đá nhỏ, được gọi là pebble accretion, trong giai đoạn hành tinh đang phát triển.

Khi Trái Đất lớn dần, những mảnh đá liên tục rơi xuống và đi qua một bầu khí quyển chứa lượng hydro lớn, có nhiệt độ và áp suất rất cao. Trong môi trường này, những phản ứng hóa học có thể tạo ra nước ngay từ vật liệu cấu thành hành tinh.

Để kiểm tra giả thuyết, các nhà khoa học tiến hành thí nghiệm với những mẫu đá silicate chứa oxide sắt. Mẫu đá được nung ở nhiệt độ từ 1.200 đến 1.400 độ C trong dòng khí hydro. Các thí nghiệm đối chứng sử dụng khí helium để kiểm tra vai trò của hydro.

wvwreofqmbynjyesjyymbwgrjc4e1ujdyx2-fupmi3ulornx-s7onuqvkzwtu68adz28ahzan1zgt8ndjnrs-hr0jewakefwnszbcsucpd6l6skw-mhjkzalokwjz-hnjhwvvneukr6bnm4kpwdnhzcso5q9pkjmhezpcy8ik-2q6au3wennhbwrq4oohyz7.jpg
Thí nghiệm phản ứng giữa đá silicate và khí hydro biện dẫn cho giả thiết mà nghiên cứu theo đuổi.

Kết quả cho thấy khi tiếp xúc với hydro ở nhiệt độ cao, gần 80% oxide sắt trong mẫu đá chuyển thành sắt kim loại, đồng thời giải phóng hơi nước.

Trong các thí nghiệm đối chứng với helium, phản ứng tương tự không xảy ra. Điều này cho thấy hydro đóng vai trò quan trọng trong quá trình tạo nước.

Về bản chất, hydro phản ứng với oxide sắt trong đá, lấy đi oxy để tạo thành nước, đồng thời chuyển oxide sắt thành sắt kim loại. Nhóm nghiên cứu nhận thấy phản ứng có thể diễn ra chỉ trong vài phút ở điều kiện nhiệt độ thích hợp.

Điểm gây chú ý nhất nằm ở việc mở rộng kết quả thí nghiệm sang điều kiện hình thành Trái Đất cách đây khoảng 4,5 tỷ năm.

Dựa trên các tính toán, nhóm nghiên cứu cho rằng quá trình này có thể tạo ra lượng nước tương đương hàng trăm đại dương hiện nay.

dqxnxom1tcxakoni3hq9wkbeyyp92mryzpigwzkdnnenghpwd3ucrhe84dlw-ayinovqeetfwdcpjp0o6ekyzp-pfzp3s2ayp8-ioib23wll1gymans-zhvpmdeugjcnf0txxtvg-b3-madiwur1rdsrvhx4bgefy35egkn59hisf9ky-mg0isih2vowbvx.jpg
Sự thình thành và tiến hóa oxy hóa của khí quyển và thủy quyển thuở Trái Đất sơ khai.

Nếu cơ chế này thực sự hoạt động rộng rãi trong giai đoạn hình thành Trái Đất, nước không nhất thiết phải được đưa đến hoàn toàn từ những thiên thể bên ngoài. Điều này cũng có thể thay đổi cách các nhà thiên văn học đánh giá khả năng tồn tại nước trên những hành tinh đá ngoài hệ Mặt Trời.

Nếu những hành tinh có khối lượng tương đương Trái Đất cũng trải qua giai đoạn tích tụ đá trong bầu khí quyển giàu hydro và nhiệt độ cao, chúng có thể tự tạo ra một phần đáng kể lượng nước của mình.

Dù vậy, thí nghiệm chỉ cho thấy cơ chế tạo nước có thể xảy ra trong điều kiện tương tự giai đoạn hình thành hành tinh. Lượng nước thực tế được tạo ra còn phụ thuộc vào thành phần đá, lượng hydro, nhiệt độ, áp suất và thời gian phản ứng.

t3chkcro0uscijjaik03qop9us4jyxyrh8epgdytpg637ipd7wikpmzyyvzh6sxgj8p0j-4f1wvff7pboaabion257ozrbt7yq-0amonu8qe6kfyfpilsw2vpec4blyqpbfingskgp4vm9czjit7jh-dp1ptl56-zpjvv0sphif0agjtbta5w01acjt7m0jy.jpg
Minh họa Trái Đất nguyên thủy trong bầu khí quyển giàu hydro và nhiệt độ cao.

Một câu hỏi quan trọng nữa là nước được tạo ra có thể tồn tại và tích tụ như thế nào trong quá trình hành tinh tiếp tục phát triển, nóng chảy và phân hóa thành các lớp cấu trúc.

Video: Những giả thuyết về nguồn gốc của nước trên Trái Đất.
Nature/Geoscience
back to top