Giữa dòng người ken đặc ở khu vực phố cổ Hà Nội (phường Hoàn Kiếm), những chiếc xích lô vốn là hình ảnh du lịch quen thuộc đang “biến tướng” với diện mạo mới: gắn ắc quy, chạy bằng điện, thậm chí được “độ” lại để tăng tốc. Sự xuất hiện ồ ạt của loại phương tiện này không chỉ làm méo mó không gian phố cổ mà còn đặt ra hàng loạt vấn đề về quản lý, an toàn và tính thượng tôn pháp luật.

XÍCH LÔ "ĐỘ" ĐIỆN LEN LỎI PHỐ HẸP

Ghi nhận của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, tại các tuyến phố như Hàng Đào, Hàng Đường Hàng Ngang, Đinh Tiên Hoàng, chợ Đồng Xuân… cho thấy, không khó để bắt gặp những chiếc xích lô được gắn thêm bình ắc quy phía sau hoặc dưới ghế ngồi. Người điều khiển gần như không cần đạp, chỉ cần vặn tay ga là xe di chuyển.

Một số xe mang biển kiểm soát: 29XL – 0231, 29I – 150, 29XL – 0178, 29XL – 0148, 29XL – 0059, 29XL – 8386,…Thậm chí còn có những chiếc xe xích lô không biển số hoặc để biển số trắng (không số) được “độ” lại khung, vành xe, tăng công suất, chạy nhanh hơn đáng kể so với xích lô truyền thống. Trong không gian phố cổ vốn chật hẹp, đông đúc, sự xuất hiện của các phương tiện này khiến tình trạng xung đột giao thông trở nên rõ rệt hơn.

“Có lúc xe chạy nhanh quá, khách ngồi phía sau cũng giật mình. Người đi bộ thì phải né liên tục”, chị Phạm Thị Mai, một hộ kinh doanh trên phố Hàng Thiếc chia sẻ.

Trên tuyến Đinh Tiên Hoàng, một tài xế thừa nhận đã “độ” xích lô bằng hệ thống trợ lực điện, lắp ắc quy để chở được nhiều khách hơn, đặc biệt là khách nước ngoài. Chi phí cho bộ trợ lực này lên tới hơn 10 triệu đồng

Điều đáng nói, theo tìm hiểu, hiện nay loại hình xích lô điện hoặc xích lô gắn động cơ trợ lực chưa được cấp phép hoạt động chính thức tại Hà Nội. Xích lô du lịch đang được quản lý theo mô hình truyền thống, với số lượng, tuyến hoạt động và điều kiện khai thác khá chặt chẽ.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều phương tiện đã tự ý “điện hóa”, hoạt động công khai mà chưa có bất kỳ khung pháp lý nào điều chỉnh.

Trong khi đó, đề xuất thí điểm xích lô điện tại Hà Nội mới chỉ dừng ở mức ý tưởng, chưa được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt. Điều này đồng nghĩa với việc mọi hoạt động hiện tại đều nằm ngoài hành lang pháp lý.

LỖ HỔNG QUẢN LÝ VÀ HỆ LUỴ NHÃN TIỀN

Đại diện Sở Xây dựng Hà Nội cho biết: Tổng công ty Du lịch Hà Nội có đề xuất về việc thí điểm xe xích lô điện hoạt động trên địa bàn và Sở Xây dựng cũng đã có báo cáo với thành phố. Hiện đơn vị này đang tiến hành khảo sát, xây dựng phương án triển khai và đánh giá tính khả thi của dự án.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, hiện chưa có chấp thuận về việc cho phép xe xích lô điện hoạt động trên địa bàn. Sở Xây dựng Hà Nội cũng cho biết sẽ trao đổi với Phòng CSGT TP. Hà Nội về tình trạng phản ánh trên.

Một số chuyên gia giao thông cho rằng, việc để xích lô “độ”, xích lô điện hoạt động tự phát đang tạo ra khoảng trống lớn trong công tác quản lý đô thị. Trước hết, các phương tiện này không được kiểm định kỹ thuật, không có tiêu chuẩn về tốc độ, hệ thống phanh hay pin điện. Nguy cơ tai nạn, cháy nổ là hoàn toàn hiện hữu.

Thứ hai, xích lô điện dễ dàng len lỏi, dừng đỗ tùy tiện, tranh giành khách, gây mất mỹ quan và ảnh hưởng đến hình ảnh du lịch của Hà Nội.

Thứ ba, về công bằng trong kinh doanh, những người chấp hành đúng quy định bị đặt vào thế bất lợi so với các phương tiện “độ” có năng suất cao hơn, chi phí sức lao động thấp hơn.

Câu chuyện xích lô điện đang đặt ra một nghịch lý quen thuộc trong quản lý đô thị, chính là thực tế đi trước chính sách. Nhưng nếu không kiểm soát kịp thời, “thí điểm tự phát” sẽ nhanh chóng trở thành “tiền lệ xấu”.

Việc Hà Nội đề xuất thí điểm xích lô điện là hướng đi đáng cân nhắc trong bối cảnh phát triển giao thông xanh, phục vụ du lịch. Tuy nhiên, thí điểm phải có kiểm soát, có tiêu chuẩn kỹ thuật, lộ trình rõ ràng và đặc biệt là sự cho phép của cơ quan có thẩm quyền.

Không thể để tình trạng người dân tự “độ xe”, tự vận hành rồi cơ quan quản lý mới chạy theo xử lý.