Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, Luật sư Hoàng Tùng - Văn phòng luật sư Trung Hòa - Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho biết, Chính phủ ban hành - Nghị định 328/2026/NĐ-CP ngày 19/8/2026, có hiệu lực từ 5/10/2026, là một bước ngoặt pháp lý nhằm siết chặt và chuẩn hóa quy trình xử lý tin giả trực diện hơn.

Một số ý kiến băn khoăn trường hợp chia sẻ thông tin sai sự thật mà không trực tiếp tạo ra nội dung đó, có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý hay không?

- Có. Việc một người không trực tiếp tạo ra nội dung không đồng nghĩa với việc đương nhiên được miễn trách nhiệm pháp lý nếu họ tiếp tục đăng tải, phát tán, chia sẻ hoặc bình luận đối với thông tin sai sự thật.

Nghị định 328/2026/NĐ-CP đã đặt vấn đề rất rõ ở góc độ kiểm chứng, xác minh. Theo đó, cơ quan có thẩm quyền không chỉ xác định người sản xuất, tạo ra thông tin mà còn xác định cá nhân, tổ chức phát ngôn, cung cấp, đăng tải, phát tán, chia sẻ, bình luận tin giả, tin sai sự thật và mức độ vi phạm của từng người. Điều đó cho thấy hành vi bấm chia sẻ hoặc bình luận cũng có thể trở thành một hành vi độc lập cần được xem xét về trách nhiệm.

Tuy nhiên, không phải cứ chia sẻ một thông tin sau đó được xác định là sai sự thật thì người chia sẻ đương nhiên bị xử phạt. Trách nhiệm pháp lý phải được xem xét trên cơ sở hành vi cụ thể, nội dung thông tin, mức độ sai sự thật, hậu quả hoặc nguy cơ gây hậu quả, cũng như các yếu tố liên quan đến lỗi và quy định pháp luật áp dụng đối với hành vi đó.

Đặc biệt, nếu người dùng biết hoặc đã có căn cứ rõ ràng để nhận biết thông tin là sai sự thật nhưng vẫn cố tình tiếp tục phát tán, thì mức độ rủi ro pháp lý sẽ cao hơn so với trường hợp người dùng chia sẻ trong điều kiện thực sự không biết thông tin đó là sai.

Theo quy định tại Nghị định 328 và các Nghị định xử phạt liên quan, hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin sai sự thật, vu khống trên mạng xã hội có thể bị phạt hành chính hoặc chuyển hồ sơ sang cơ quan công an xử lý hình sự nếu cấu thành tội phạm.

Không phải người tạo ra tin giả mới có trách nhiệm. Người tiếp tục đưa thông tin đó đến những người khác thông qua việc đăng lại, phát tán, chia sẻ hoặc bình luận cũng có thể trở thành chủ thể bị xem xét trách nhiệm. Nhưng cũng không nên hiểu máy móc rằng cứ bấm share là mặc nhiên bị xử phạt.

Pháp luật hiện nay phân biệt như thế nào giữa việc vô tình chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng và hành vi cố tình phát tán thông tin sai sự thật?

- Theo tôi, đây là điểm người sử dụng mạng xã hội cần lưu ý. Pháp luật không nên và cũng không thể đánh đồng mọi trường hợp chia sẻ thông tin chưa chính xác với hành vi cố tình phát tán tin giả.

Có thể hình dung thành hai tình huống. Trường hợp thứ nhất là người dùng tiếp nhận một thông tin đang được lan truyền trên mạng, tin rằng thông tin đó là đúng và chia sẻ lại mà không biết nội dung có vấn đề. Trong trường hợp này, việc xác định trách nhiệm phải xem xét đầy đủ hoàn cảnh cụ thể, nhận thức của người đăng tải và các yếu tố pháp lý liên quan, chứ không thể chỉ dựa vào kết quả cuối cùng rằng thông tin đó là sai.

Mức độ xử lý hành chính với trường hợp trên thường bị nhắc nhở, yêu cầu gỡ bỏ bài viết ngay lập tức. Nếu gây hậu quả gián tiếp, vẫn có thể bị phạt tiền ở mức nhẹ và vừa. Trường hợp này cũng ít khi bị xử lý hình sự, trừ trường hợp thông tin gây hậu quả đặc biệt nghiêm trọng ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh, kinh tế quốc gia. Chế tài theo Nghị định 328 là buộc gỡ bỏ thông tin vi phạm.

Trường hợp thứ hai nghiêm trọng hơn là người sử dụng biết thông tin không đúng sự thật, hoặc đã được cơ quan có thẩm quyền cảnh báo, xác định là tin giả, nhưng vẫn cố tình đăng tải, phát tán, chia sẻ hoặc bình luận nhằm tiếp tục đưa thông tin đó đến cộng đồng. Khi đó, hành vi không còn đơn thuần là chia sẻ nhầm mà có thể bị xem xét ở mức độ vi phạm cao hơn.

Trường hợp này, mức độ xử lý hành chính sẽ là xử phạt kịch khung theo quy định hành chính (lên tới 30 - 50 triệu đồng tùy hành vi độc hại) và bị khóa tài khoản vĩnh viễn. Nếu có dấu hiệu cố tình bôi nhọ, vu khống gây thiệt hại lớn, có yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định tại Bộ luật hình sự sẽ bị khởi tố. Chế tài theo Nghị định 328 sẽ bị công khai danh tính rộng rãi tại nơi ở/làm việc hoặc trên báo chí đại chúng.

Nghị định 328/2026/NĐ-CP cũng thiết lập một quy trình tương đối rõ: thông tin trước hết được phát hiện, kiểm chứng, xác minh và kết luận là tin giả, tin sai sự thật; sau đó mới thực hiện các biện pháp như gắn nhãn, công bố, cảnh báo, ngăn chặn, gỡ bỏ và áp dụng hình thức xử lý phù hợp.

Do đó, điều quan trọng không phải là tạo ra tâm lý sợ chia sẻ, mà là hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, đặc biệt đối với những thông tin có khả năng ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của cá nhân, tổ chức hoặc gây hoang mang trong xã hội.

Không thể chỉ nói tôi không biết là đương nhiên được miễn trách nhiệm. Cơ quan có thẩm quyền sẽ phải xem xét toàn bộ hoàn cảnh cụ thể để đánh giá hành vi và mức độ vi phạm. Đặc biệt, nếu một người đã biết hoặc có căn cứ rõ ràng để biết thông tin là sai mà vẫn tiếp tục phát tán thì việc viện dẫn lý do không biết sẽ khó thuyết phục.

Người dùng cần lưu ý gì về trách nhiệm pháp lý trước khi đăng tải, bình luận hoặc chia sẻ một thông tin đang gây tranh luận trên mạng xã hội?

- Theo tôi, nguyên tắc đơn giản nhất mà người dùng mạng xã hội nên ghi nhớ là chậm một nhịp để kiểm chứng còn hơn nhanh một nút bấm và phải chịu trách nhiệm về sau.

Ngoài ra, còn cần ghi nhớ thêm nguyên tắc 3 không trước khi chia sẻ: Không tin ngay thông tin giật gân; Không bình luận hùa theo khi chưa rõ trắng đen; Không chia sẻ khi chưa đối chiếu với báo chí chính thống hoặc cơ quan có thẩm quyền.

Trước khi đăng tải hoặc chia sẻ một thông tin đang gây tranh luận, người dùng nên kiểm tra các vấn đề: thông tin đó xuất phát từ đâu, đã được nguồn chính thống hoặc cơ quan có thẩm quyền xác nhận hay chưa, và việc mình chia sẻ thông tin đó có thể gây ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của người khác hay không.

Đặc biệt, đối với những thông tin liên quan đến các vụ án, cá nhân cụ thể, doanh nghiệp, sức khỏe, tài chính, thiên tai, dịch bệnh hoặc những vấn đề có khả năng gây hoang mang trong xã hội, người dùng càng phải thận trọng. Không nên coi việc tôi chỉ chia sẻ lại là một lá chắn pháp lý. Nếu thông tin đã được cơ quan có thẩm quyền xác định là tin giả, tin sai sự thật, người dùng cần dừng việc tiếp tục đăng tải, phát tán hoặc chia sẻ thông tin đó.

Đồng thời, cần chủ động bảo vệ bản thân bám sát Nghị định 328. Nếu phát hiện mình lỡ chia sẻ thông tin sai, phải lập tức gỡ bỏ và đính chính. Nếu thấy thông tin giả mạo nguy hại, thay vì đôi co bình luận tiếp tay, hãy sử dụng tính năng phản ánh trên VNeID để cơ quan chức năng vào cuộc ngăn chặn kịp thời.

>>> Mời độc giả xem thêm video Khởi tố Hải Sapa TV: