Một thực trạng đáng báo động vừa được các nhà khoa học công bố khi thế hệ trẻ ngày nay dường như đang có tốc độ lão hóa sinh học nhanh hơn hẳn so với các thế hệ đi trước. Hiện tượng "già trước tuổi" ở cấp độ tế bào này đang trở thành chìa khóa giải mã cho làn sóng gia tăng mạnh mẽ của các ca bệnh ung thư ở người trẻ tuổi.

Cụ thể, theo một nghiên cứu mang tính bước ngoặt được công bố trên tạp chí Nature Medicine, sự tăng tốc trong quá trình lão hóa tế bào chính là nguyên nhân cốt lõi thúc đẩy các khối u ác tính phát triển sớm trong suốt thập kỷ qua. Các nhà nghiên cứu từ Trường Đại học Y Washington ở St. Louis giải thích rằng ung thư về cơ bản là hệ quả của việc tích lũy các tổn thương di truyền theo thời gian; khi cấu trúc ADN bị phá hủy, nó sẽ phát đi các tín hiệu sai lệch làm rối loạn quá trình phân chia tế bào - một hiện tượng vốn thường chỉ thấy ở người cao tuổi nhưng nay đang dịch chuyển rõ rệt về phía nhóm tuổi trẻ hơn. Đánh giá về phát hiện này, Bác sĩ Ketan Thanki, chuyên gia phẫu thuật đại trực tràng tại Viện Ung thư Todd MemorialCare thuộc Trung tâm Y tế Long Beach ở California, nhận định với Healthline rằng bằng cách sử dụng các chỉ dấu tuổi sinh học đã được thiết lập, nghiên cứu đã cung cấp bằng chứng đanh thép cho thấy các thế hệ sau đang già đi nhanh hơn thế hệ trước, và dù chưa thể chỉ ra một nguyên nhân độc nhất nhưng kết quả này đã củng cố vững chắc cho các yếu tố nguy cơ mà giới y khoa đã cảnh báo nhiều năm qua.

Để đưa ra kết luận trên, các nhà nghiên cứu đã phân tích bộ dữ liệu y tế khổng lồ từ hai ngân hàng sinh học lớn, bao gồm việc đánh giá dấu ấn sinh học trong máu của hơn 150.000 người trưởng thành tại Ngân hàng Sinh học Vương quốc Anh để so sánh nhóm sinh đầu thập niên 1950 với nhóm sinh cuối những năm 1960 và đầu 1970, đồng thời khảo sát hơn 10.000 người thuộc chương trình All of Us tại Hoa Kỳ để so sánh thế hệ sinh năm 1960 với thế hệ sinh năm 1990. Công cụ đo lường chính được sử dụng là PhenoAge, một chỉ số đánh giá tuổi sinh học dựa trên độ tuổi thực tế kết hợp với 9 chỉ dấu sinh học trong máu, từ đó tính toán ra điểm số "khoảng cách tuổi" để ước tính xem một người trông già hơn hay trẻ hơn về mặt sinh học so với tuổi thật của họ. Kết quả cho thấy sự chênh lệch đáng kinh ngạc khi thế hệ sinh từ 1965 đến 1974 tại Anh có khoảng cách tuổi sinh học cao hơn 23% so với nhóm sinh năm 1950 đến 1954, và tại Mỹ, khoảng cách này ở thế hệ sinh những năm 1990 vọt lên tới 92% so với nhóm sinh từ 1965 đến 1969.

Mối liên hệ này dẫn thẳng đến nguy cơ ung thư khởi phát sớm, khi dữ liệu chứng minh những cá nhân có điểm số khoảng cách tuổi càng cao thì càng có nhiều khả năng mắc ung thư trước tuổi 55, đặc biệt là ung thư phổi, ung thư hệ tiêu hóa và ung thư tử cung. Cụ thể, cứ mỗi bậc tăng lên của khoảng cách tuổi sinh học, nguy cơ mắc các khối u đặc khởi phát sớm sẽ tăng thêm 8%, và mối liên hệ này đạt mức mạnh nhất ở ung thư phổi với tỷ lệ tăng lên đến 57%, ngay cả khi các nhà khoa học đã kiểm soát và loại trừ các biến số tác động khác như thói quen hút thuốc, béo phì, độ dài telomere hay xu hướng di truyền. Bác sĩ Thanki bày tỏ sự lo ngại sâu sắc rằng các bệnh lý liên quan đến tuổi tác vốn mặc định dành cho người già giờ đây đang bủa vây người trẻ, điều này không chỉ tàn phá chất lượng sống của cá nhân mà còn đẩy chi phí y tế của toàn xã hội tăng vọt, thậm chí có thể làm giảm tuổi thọ trung bình, đồng thời buộc ngành y tế phải thay đổi chiến lược chẩn đoán và tầm soát để không bỏ sót các ca bệnh ở giai đoạn muộn.

Bức tranh tối màu này hoàn toàn trùng khớp với các số liệu thống kê thực tế trong những năm gần đây, khi một nghiên cứu ghi nhận tỷ lệ ung thư khởi phát sớm toàn cầu đã tăng 79% từ năm 1990 đến năm 2019, và một báo cáo khác chỉ ra rằng tại Úc, Canada, Anh và Mỹ, những người sinh vào những năm 1990 có nguy cơ mắc ung thư đại trực tràng cao gấp ít nhất bốn lần so với thế hệ sinh năm 1960. Đặc biệt, vào đầu năm 2026, Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ báo cáo rằng ung thư đại trực tràng đã leo lên vị trí nguyên nhân tử vong hàng đầu do ung thư ở nhóm người dưới 50 tuổi tại quốc gia này, một xu hướng đáng sợ diễn ra bất chấp thực tế là tỷ lệ tử vong do ung thư nói chung ở nhóm tuổi này đã giảm 44% trong ba thập kỷ qua và tỷ lệ mắc bệnh ở những người trên 50 tuổi cũng đang trên đà giảm.

Dù các tác giả nhấn mạnh cần thêm nhiều nghiên cứu chuyên sâu để giải thích trọn vẹn "hiệu ứng nhóm sinh" mạnh mẽ này, giới chuyên gia đồng thuận chỉ ra các thủ phạm thúc đẩy lão hóa sinh học nhanh bao gồm tỷ lệ béo phì và rối loạn chuyển hóa ngày càng cao, chế độ ăn uống không lành mạnh lạm dụng thực phẩm siêu chế biến, thói quen ngồi lâu ít vận động, rối loạn nhịp sinh học do giấc ngủ không điều độ và sự bủa vây của hóa chất độc hại trong môi trường. Nhằm xây dựng lá chắn bảo vệ sức khỏe, người trẻ tuổi được khuyến nghị chủ động thiết lập các thói quen sống lành mạnh như duy trì chế độ ăn cân bằng với thực phẩm tự nhiên, tập thể dục nhịp điệu và rèn luyện sức bền thường xuyên, hạn chế tối đa bia rượu, kiên quyết tránh xa thuốc lá, và đặc biệt là thực hiện tầm soát chủ động bởi đây là vũ khí tối ưu giúp phát hiện sớm và điều trị ung thư hiệu quả. Như Bác sĩ Thanki đã kết luận, chúng ta thực sự phải định nghĩa lại lối sống của mình từ việc tiêu thụ thực phẩm, rượu, các chất độc hại cho đến mức độ vận động và quan niệm về một thể trạng mỡ lành mạnh, bởi vì những biện pháp can thiệp tốt nhất thường là những điều đơn giản nhất, dù việc duy trì kỷ luật để thực hiện chúng chưa bao giờ là dễ dàng.