Thứ 2, 26/08/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Nhà giáo dục Vũ Thế Khôi: Học là tự tìm kiến thức để sống

Trò chuyện - 26/09/2018 22:09
Nhà giáo dục Vũ Thế Khôi: Học là tự tìm kiến thức để sống
Nhà giáo dục Vũ Thế Khôi: Học là tự tìm kiến thức để sống. Triết lý giáo dục hiện đại đặt mục tiêu cuối cùng không phải là kiến thức. Mà là phải dạy cho trẻ em biết cách tự mình tìm đến kiến thức để hoạt động, để sống trong cộng đồng.

Nhà giáo dục Vũ Thế Khôi.

Một sự ném đá hội đồng

Gần đây, nhiều phụ huynh phản đối việc con họ học sách Tiếng Việt 1 Công nghệ giáo dục. Vì sao vậy, thưa ông?

Đơn giản vì người ta không hiểu. Bố mẹ nhìn vào hình vuông, tròn, tam giác này chả hiểu gì cả, làm sao dạy con được. Nhưng lỗi là tại Bộ, sở, nhà trường. Cho thực hiện, nhưng tại sao không tuyên truyền: nó mới ở chỗ nào, hiệu quả ra làm sao.

Đường hướng đúng nhưng phải làm sao cho phụ huynh hiểu anh làm gì với con người ta. Người ta trao con cho anh, có phải trao chuột bạch đâu. Thay đổi mà chả có hướng dẫn, chuẩn bị gì, nên phụ huynh mới phản ứng. Những người chưa một phút tận mắt thấy buổi học theo sách công nghệ giáo dục (hoặc thấy mà chẳng hiểu gì), đang ném đá hội đồng công nghệ giáo dục và bộ SGK của Hồ Ngọc Đại.

Đúng là một sự ném đá hội đồng!

Điều mà tôi lo ngại là sự ném đá hội đồng do thiếu hiểu biết có nguy cơ dẫn tới vi phạm một nghị quyết đúng đắn mà Quốc hội ta phải mất hai chục năm mới thông qua được: một chương trình, nhiều bộ sách giáo khoa, phù hợp xu thế tiên tiến trong giáo dục thế giới. Nếu trở lại một chương trình một bộ SGK, tức là thụt lùi, mở lại đường cho độc quyền.

Cái chuyện một chương trình một bộ SGK là thực tế mà tất cả các nước đều phải chấp nhận lúc ban đầu. Và nó không phải là xấu. Nó cần thiết trong một giai đoạn. Nhưng một chương trình nhiều bộ SGK là cái đích phải tiến tới. Thậm chí sẽ đến lúc phải nhiều chương trình nhiều bộ SGK, miễn là cùng dẫn đến đạt một chuẩn quốc gia về kiến thức và các kỹ năng quy định cho học hết một cấp học.

Tại sao vẫn có ý kiến cho rằng phải cân nhắc việc thực hiện một chương trình nhiều bộ SGK?

Thực ra, nước ta đã bắt đầu như thế là tốt: phải tiến tới nhiều bộ SGK với điều kiện các bộ sách đó phải được thẩm định nghiêm túc, Bộ đừng làm kiểu như đã làm nhiều năm qua: vừa đá bóng vừa thổi còi. Phải lập những hội đồng thẩm định khách quan.

Nếu cá nhân làm sách tốt hơn sách của một tập thể các GS và TS cũng nên ủng hộ. Đừng nên vì cái bát nháo hiện nay về SGK do tổ chức biên soạn và thẩm định quá tồi, do sự thiếu hiểu biết trong xã hội về khoa học giáo dục hiện đại, mà thụt lùi lại mấy chục năm trước.

Công nghệ giáo dục triển khai ra 41, rồi cả 63 tỉnh thành có hiệu quả. Con em người dân tộc học theo sách này biết đọc, biết viết tiếng Việt đúng, trong khi học SGK của Bộ lên lớp 3 nhiều cháu vẫn chưa biết nói thạo tiếng Việt. Đấy là cái hiển nhiên nhất. Giám đốc của 6 tỉnh biên giới đã kiến nghị xin cho học sinh được học chương trình công nghệ giáo dục. Thử đến mà ngồi xem các cháu học hồ hởi, hứng thú thế nào. Sao lại cấm trẻ con học vui, nhẹ nhàng và hiệu quả.

Bao giờ hội nhập?

Là một nhà giáo dục, ông có nhận xét gì về công nghệ giáo dục của GS Hồ Ngọc Đại?

Công nghệ giáo dục là một lý thuyết giáo dục học hiện đại trên nền tảng tâm lý học hiện đại. Các nước tiên tiến đang đi theo hướng đấy. Ở Liên bang Nga mà tôi biết rõ, đường hướng này được nhà nước duyệt là một trong ba đường hướng giáo dục chính thức ở tiểu học, phụ huynh, với sự tư vấn của chuyên gia, tự lựa chọn cho con em mình, Bộ GD Liên bang không áp đặt dạy và học theo đường hướng nào.

Mình muốn hội nhập, nhưng thiên hạ đi một đường, riêng mình đi một nẻo thì bao giờ hội nhập? Xin nhấn mạnh lại: tôi không nói hai bộ sách đầu tiên ở ta theo hướng này đã hoàn hảo, nhưng cái đường hướng là đúng, tiên tiến hiện đại thực sự, đi đúng hướng với giáo dục thế giới, đặc biệt là GD tiểu học. Không nên vì một số kỹ thuật chưa hoàn chỉnh mà cùng chậu nước hắt luôn đứa bé đi.

Có thể vì nghe đến “công nghệ” giáo dục nên người ta ngại?

Gọi là công nghệ vì nó có từng bước một, thao tác tiếp thao tác để đi đến đích – cái kiến thức cần nắm. Thực chất công nghệ giáo dục của Hồ Ngọc Đại và gần đây có thêm nhóm Cánh buồm, là thực hiện một triết lý giáo dục: Học là tự học.

Từ cuối thế kỷ 19 đầu thế kỷ 20 phương Tây đã đề xuất cái đó vì cách mạng công nghệ thông tin khiến khối kiến thức của loài người tăng theo cấp số nhân, nếu cứ theo cách học cũ thì đến bao giờ mới xong. Vì vậy phải thay đổi, phải dạy cho trẻ em biết cách tự học, biết đánh giá và xử lí tình huống ngay từ giờ đầu tiên bước chân đến trường. Phải hình thành cho nó hành động trí tuệ sáng tạo, tự mình tìm đến kiến thức.

Trong khi đó tự học lại là cái kém nhất của học sinh chúng ta hiện nay?

Phải thay đổi từ triết lý giáo dục. Học không phải là nhồi nhét kiến thức. Cha tôi, cụ Vũ Đình Hòe, Bộ trưởng Giáo dục đầu tiên, đã viết trên báo Thanh Nghị trước Cách mạng tháng Tám: “Kiến thức không phải cứu cánh của giáo dục. Cứu cánh của giáo dục là hành động, hoạt động, là sống”. Giáo dục là để cho người ta vào đời làm việc được, sống được đấy là giáo dục vị nhân sinh mà cụ Hòe gọi là triết lý giáo dục của nước Việt Nam mới. Học để sống và làm việc trong cộng đồng, chứ không phải vì bằng cấp.

Mình dạy sẽ mâu thuẫn với nhà trường

Ông học về văn học Nga, dạy tiếng Nga, nhưng lại biết tiếng Pháp, tiếng Hán và đặc biệt có những bài viết rất sâu sắc về tâm lý, giáo dục học. Tất cả những cái đó là nhờ tự học?

Tôi học ở trường Đại học Sư phạm Lênin ở Liên Xô, các môn tâm lý học và giáo dục học được dạy cực kỳ cẩn thận. Hơn nữa mình thấy thích thú và cần thiết thì tự học, tự tìm đọc thêm. Còn tiếng Pháp tôi được học như ngoại ngữ 2 tự nguyện ở trường, nhưng thấy chưa đủ nên sau này tự học thêm cùng cụ Phạm Khắc Hòe. Mà rất lý thú, cụ dạy tôi qua bản Truyện Kiều dịch ra tiếng Pháp, nhờ đó mà tôi dịch được Kiều sang tiếng Nga.

Với những kinh nghiệm của mình, ông dạy sinh viên tự học như thế nào?

Ngay trong giáo trình tôi soạn có những bài học khiến học trò phải đi tìm sách báo mà đọc thì mới trả bài được. Ngay cả các bài dạy trên lớp tôi cũng không hoàn toàn lệ thuộc theo SGK mà tìm những bài đọc gần gũi với cuộc sống, hấp dẫn sinh viên, miễn là nó đảm bảo lượng kiến thực ngữ pháp và từ vựng mà chương trình quy định. Giờ của tôi không bao giờ điểm danh mà lúc nào cũng đông, cả sinh viên, thậm chí giáo viên trẻ trường khác đến dự.

Sinh viên thì thích, nhưng ông có gặp rắc rối gì không?

Tôi khốn khổ vì cái đó. Nay giáo vụ gọi lên, mai lãnh đạo hỏi tới. Nhưng tôi bảo, đấy, anh xem lớp tôi sinh viên đến đông như thế. Còn về ngữ pháp, cấu trúc, từ mới… các anh cứ kiểm tra đi. Thậm chí, từ những năm 80 thế kỷ trước tôi còn cho học trò phê bình thầy bằng phiếu kín.

Tôi qua hết rồi nên rất thông cảm với GS Hồ Ngọc Đại. Người làm khoa học nước ta nhiều khi không làm chủ được việc triển khai, nó còn phụ thuộc vào nhà nước, vào quy trình. Người ta bất chấp hiệu quả, người ta cần anh phải tuân thủ quy chế, để tiện quản lý.

Còn với con cháu trong nhà, ông có dạy cho họ tự học được không?

Dạy làm sao được. Các cháu tôi vẫn phải đi học thêm “tự nguyện”, không làm thế nào được. Vì nó là cả trào lưu xã hội. Và cái chính là bởi vì hệ thống giáo dục của mình như thế, vẫn chỉ trọng kiến thức, thi là thi kiến thức. Mình thấy sách của nhóm Cánh buồm hay thì mua về và hướng dẫn cho nó đọc thêm, thế thôi chứ làm sao dám dạy. Mình dạy sẽ mâu thuẫn với nhà trường. Đành chịu.

Xin cảm ơn ông đã chia sẻ!

Nhật Minh thực hiện


Gửi bình luận
(1) Bình luận

Tiêu điểm

Lợi và "khuất" như làm du lịch tâm linh

(khoahocdoisong.vn) - Văn bản số 4008/BTNMT-PC do Bộ trưởng Bộ TN&MT ký để trả lời chất vấn của đại biểu Quốc hội khẳng định việc việc giao đất, cho thuê đất tại để thực hiện các  dự án tâm linh như chùa Tam Chúc, chùa Bái Đính… là có nhiều sai sót.

Vụ nữ công an quậy: Phạt 200 ngàn đồng là sai!

Phạt 200.000 đồng, đình chỉ công tác một tháng, cấm bay một năm. Nữ công an Lê Thị Hiền đang bị các chế tài này vì những sai quấy tại sân bay Tân Sơn Nhất vào ngày 21-8.

Xin ý kiến nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước về chiến lược phát triển 10 năm tới

Hôm nay (26-8), Tiểu ban Kinh tế - xã hội Đại hội 13 của Đảng đã tổ chức hội nghị xin ý kiến của nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với chiến lược 10 năm và phương hướng, nhiệm vụ trong 5 năm tới.

Hai phương án nghỉ Tết âm lịch 2020

Hai phương án nghỉ Tết âm lịch 2020 đang được Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đưa ra lấy ý kiến.

Giá vàng lên đỉnh 6 năm

Sáng nay, giá vàng miếng SJC đã vượt 43 triệu đồng mỗi lượng sau khi vàng thế giới lúc mở cửa tăng gần 30 USD mỗi ounce.

Lọt top quốc tế nhờ tự chủ đại học

(khoahocdoisong.vn) - Theo TS Lê Văn Út, Thành viên hội đồng Trường ĐH Tôn Đức Thắng, một trong những lý do chính khiến ĐH Tôn Đức Thắng được lot vào top 1000 xếp hạng ARWU là được tự chủ đại học, làm đúng với thông lệ quốc tế, nhiều việc vượt khung Luật Giáo dục.

Điều trị sau mổ ung thư tuyến giáp

(khoahocdoisong.vn) - Ung thư tuyến giáp là ung thư nội tiết thường gặp nhất, chiếm 1% trong các loại ung thư, nếu được phát hiện sớm có thể điều trị khỏi hoàn toàn.

Mới nhất

Vụ nữ công an quậy: Phạt 200 ngàn đồng là sai!

Thời sự - Thu Tâm - 13:52 26/08/2019
Phạt 200.000 đồng, đình chỉ công tác một tháng, cấm bay một năm. Nữ công an Lê Thị Hiền đang bị các chế tài này vì những sai quấy tại sân bay Tân Sơn Nhất vào ngày 21-8.

Xin ý kiến nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước về chiến lược phát triển 10 năm tới

Thời sự - Bảo Ngọc - 13:44 26/08/2019
Hôm nay (26-8), Tiểu ban Kinh tế - xã hội Đại hội 13 của Đảng đã tổ chức hội nghị xin ý kiến của nguyên lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam đối với chiến lược 10 năm và phương hướng, nhiệm vụ trong 5 năm tới.

Apple, Google, Microsoft, Amazon nghe lén người dùng

Doanh nghiệp - Ngọc Bình - 13:40 26/08/2019
Bốn tháng qua, Apple, Google, Microsoft, Amazon đã trực tiếp nghe các đoạn hội thoại qua trợ lý ảo mà người dùng không hề hay biết.

Hai phương án nghỉ Tết âm lịch 2020

Thời sự - Đoàn Loan - 13:34 26/08/2019
Hai phương án nghỉ Tết âm lịch 2020 đang được Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội đưa ra lấy ý kiến.

Giá vàng lên đỉnh 6 năm

Thị trường - Hà Thu - 13:33 26/08/2019
Sáng nay, giá vàng miếng SJC đã vượt 43 triệu đồng mỗi lượng sau khi vàng thế giới lúc mở cửa tăng gần 30 USD mỗi ounce.

Ca nô du lịch bốc cháy trên vịnh Nha Trang

Bạn đọc - Xuân Ngọc - 13:31 26/08/2019
Hai người bị bỏng khi ca nô đang neo đậu để đón 25 khách tham quan đảo trên vịnh Nha Trang (Khánh Hòa) bất ngờ bốc cháy, sáng 26/8.

TPHCM làm đề án 1.607 tỷ đồng lắp thêm 10.000 camera giám sát trên toàn địa bàn

Thời sự - TN - 13:25 26/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Sở TT&TT TPHCM vừa trình UBND TP đề án xây dựng hệ thống camera giám sát hình ảnh tập trung của thành phố.

Lọt top quốc tế nhờ tự chủ đại học

Giáo dục - Mai Loan - 13:23 26/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Theo TS Lê Văn Út, Thành viên hội đồng Trường ĐH Tôn Đức Thắng, một trong những lý do chính khiến ĐH Tôn Đức Thắng được lot vào top 1000 xếp hạng ARWU là được tự chủ đại học, làm đúng với thông lệ quốc tế, nhiều việc vượt khung Luật Giáo dục.

Máy bay sử dụng nhiên liệu hydro

Công nghệ - Thái Bằng - 13:17 26/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tiến trình phát triển máy bay thân thiện với môi trường, không sử dụng động cơ đốt trong bắt đầu tăng tốc. Hàng không thế giới đang đối mặt với yêu cầu giảm ô nhiễm, khi các máy bay thải ra hơn 900 triệu tấn carbon dioxide mỗi năm và tiếp tục tăng.

Mắc tiểu đường nhiều năm có thể bị mù

Khỏe - Khánh Thủy - 13:16 26/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Đái tháo đường thường gây đục thủy tinh thể và tăng nhãn áp nhưng ảnh hưởng trên võng mạc mới là mối đe dọa gây mù. Phần lớn các bệnh nhân có những thay đổi ở đáy mắt diễn ra sau 15-20 năm mắc bệnh.

Điều trị sau mổ ung thư tuyến giáp

Khỏe - Khánh Thủy - 13:12 26/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ung thư tuyến giáp là ung thư nội tiết thường gặp nhất, chiếm 1% trong các loại ung thư, nếu được phát hiện sớm có thể điều trị khỏi hoàn toàn.

Sản xuất nhiên liệu xanh từ rơm rạ

Công nghệ - Thái Bằng - 13:10 26/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Những nhà khoa học của Đại học Nông nghiệp và Công nghệ Tokyo (TUAT) phát triển một phương pháp hai bước phân hủy carbohydrate thành các monome, các thành phần đường đơn để sản xuất nhiên liệu xanh.

Hà Nội yêu cầu giám sát chặt các gói thầu chỉ định thầu quy mô lớn, phức tạp

Bất động sản - Thái Bình - 13:09 26/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - UBND TP Hà Nội vừa ban hành văn bản về việc thúc đẩy triển khai áp dụng đấu thầu qua mạng đáp ứng chỉ tiêu nêu tại Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 1/1/2019 của Chính phủ.

Quảng Nam: Xử lý nghiêm các hành vi phá hoại rừng dừa nước Bảy Mẫu

Môi trường - T. Hòa - 13:08 26/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thông tin từ UBND tỉnh Quảng Nam cho biết, địa phương đang tiến hành kiểm tra, xử lý các trường hợp phá hoại, xâm hại tài nguyên rừng dừa, đặc biệt tại Khu vực di tích lịch sử văn hóa rừng dừa Bảy Mẫu tại xã Cẩm Thanh (TP. Hội An).

Hà Nội kiểm soát chặt người lạ đến trường học

Giáo dục - Nguyễn Mai - 13:07 26/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Sở GD&ĐT Hà Nội yêu cầu tăng cường công tác an ninh, bảo đảm an toàn trường học, trong đó có việc kiểm soát chặt chẽ khách đến liên hệ công tác, người lạ vào trường học.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO