Mua sắm trực tuyến ngày càng tiện lợi và trở thành thói quen khó bỏ của nhiều người. Nhưng, phía sau sự tiện lợi đó là hàng loạt chiêu trò thao túng tinh vi của các nhà bán hàng. Từ việc làm giả lượt đánh giá, thổi phồng công dụng cho đến việc cài cắm thông tin mập mờ, người mua đang liên tục bị dẫn dụ vào những cái bẫy giăng sẵn. Hậu quả là người tiêu dùng rất dễ đưa ra quyết định sai lệch, hay vô tình mua phải những sản phẩm kém chất lượng.
Chị Nguyễn Anh Thư (Hà Nội) vừa trở thành nạn nhân của chiêu trò "khuyến mãi ảo" khi mua sắm trực tuyến trên sàn TMĐT. Cụ thể, chị Thư đặt mua chiếc máy làm tóc vì thấy gian hàng trực tuyến quảng cáo giảm giá mạnh từ 4.500.000 đồng xuống còn 1.500.000 đồng. Tuy nhiên, ngay khi đợt giảm giá này kết thúc, chị kiểm tra lại thì thấy sản phẩm được đưa về mức giá ngày thường là 1.600.000 đồng. Thực chất, người bán đã chủ động nâng khống giá niêm yết lên gấp ba lần trước đó nhằm tạo ra mức chiết khấu giả tạo để thúc người mua chốt đơn.
Theo chia sẻ của chị Anh Thư, một chiêu trò khác khiến những người mua sắm trực tuyến lâu năm như chị cũng phải sập bẫy là việc thao túng hệ thống đánh giá. Chị Thư cho biết, các gian hàng lừa đảo hiện nay bủa vây người dùng bằng hàng ngàn lượt chấm 5 sao và các video phản hồi tích cực giả khiến cho người tiêu dùng dễ dàng sập bẫy.
Thực chất, ma trận đánh giá tích cực này được dàn dựng tinh vi thông qua các hội nhóm tuyển cộng tác viên trên mạng xã hội. Bằng cách thuê tài khoản ảo đặt đơn, viết lời khen ngợi để nhận tiền công, hoặc hoàn tiền cho khách thật để đổi lấy 5 sao, các chủ shop đã tạo ra một bức màn thông tin giả dối. Điều này khiến người mua hoàn toàn mất phương hướng, không thể phân biệt được đâu là trải nghiệm thực tế và đâu là những số liệu đã được trả tiền để làm giả.
Chọn lối kinh doanh minh bạch, chị Phương Anh (TP.HCM) thừa nhận bản thân gặp áp lực rất lớn khi phải cạnh tranh với "ma trận" chiêu trò của nhiều nhà bán hàng khác hiện nay: "Kinh doanh đúng lương tâm trên sàn bây giờ rất áp lực. Đến các ngày sale lớn, chúng tôi giảm giá thật, chấp nhận biên lợi nhuận rất mỏng để tri ân khách. Nhưng nhiều shop khác lại chơi chiêu nâng giá niêm yết lên gấp ba, gấp bốn lần rồi treo biển giảm sâu đến 70%. Người mua thấy mức giảm sâu thì lao vào chốt đơn, vô tình khiến những người bán giá thật, giảm thật như chúng tôi bị lu mờ vì phần trăm giảm giá nhìn không hấp dẫn bằng".
Không chỉ chịu thiệt về giá, chị Phương Anh cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là việc chi phí trên các sàn thương mại điện tử liên tục tăng cao, từ phí sàn, phí thanh toán cho đến phí vận hành. Trong bối cảnh biên lợi nhuận bị bóp nghẹt, những người bán hàng chân chính còn phải đối mặt với cuộc cạnh tranh không cân sức từ các gian hàng "đốt tiền" để dàn dựng lòng tin.
"Để có được vài chục đánh giá 5 sao thực tế từ khách mua thật, chúng tôi phải mất cả tháng chăm sóc, cam kết chất lượng. Trong khi đó, giữa lúc chi phí sàn đắt đỏ, nhiều nhà bán khác vẫn sẵn sàng chi tiền triệu cho các hội nhóm để có hàng nghìn đơn hàng ảo và nhận xét giả chỉ sau vài ngày. Việc họ dùng tiền mua chuộc hệ thống đánh giá không chỉ lừa dối người tiêu dùng, mà còn trực tiếp bóp nghẹt những gian hàng làm ăn tử tế, vốn đã đang chật vật gánh đủ loại chi phí tăng thêm", chị Phương Anh chia sẻ.
Thực tế, tình trạng nâng giá ảo hay dàn dựng đánh giá để bẫy người tiêu dùng trên các sàn thương mại điện tử không phải là mới, mà đã diễn ra âm ỉ với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Trước những biến tướng này, các cơ quan quản lý đã bắt đầu can thiệp quyết liệt. Minh chứng là ngày 15/5 vừa qua, Ủy ban Cạnh tranh quốc gia (Bộ Công Thương) đã xử phạt Công ty TNHH Shopee 200 triệu đồng do đưa thông tin gây nhầm lẫn như “Freeship 0Đ mọi đơn” nhưng lại ẩn đi các điều kiện áp dụng trong chương trình khuyến mại ngày 8/8/2025.
Tính riêng trong năm 2025, cơ quan chức năng đã xử phạt 17 tổ chức, cá nhân về hành vi cạnh tranh không lành mạnh với tổng số tiền 2.71 tỷ đồng. Những động thái cứng rắn này phần nào cho thấy nỗ lực ngăn chặn tình trạng kinh doanh bất minh trên không gian mạng. Tuy nhiên, để tự bảo vệ mình trước các ma trận giảm giá và đánh giá ảo được dàn dựng sẵn, bản thân người tiêu dùng vẫn cần tỉnh táo và nâng cao cảnh giác khi mua sắm trực tuyến.
