Không ít phụ huynh cho rằng việc cho con (chưa đủ tuổi) điều khiển xe máy đi học, đi chơi hay thực hiện các công việc hằng ngày là chuyện bình thường. Tuy nhiên, khi tai nạn xảy ra, hậu quả pháp lý không chỉ dừng lại ở người trực tiếp cầm lái mà còn có thể khiến người giao xe phải đối mặt với trách nhiệm hình sự.

TỪ SỰ CHỦ QUAN CỦA NGƯỜI LỚN ĐẾN HẬU QUẢ NGHIÊM TRỌNG

Theo ghi nhận thực tế của PV Báo Tri thức và Cuộc sống, tại nhiều địa phương vẫn xuất hiện tình trạng học sinh trung học cơ sở, trung học phổ thông điều khiển xe máy có dung tích trên 50cm3 đến trường. Nhiều em chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe nhưng vẫn được gia đình giao phương tiện sử dụng hằng ngày.

Đáng lo ngại hơn, không ít phụ huynh cho rằng, chỉ cần con "biết đi xe" là có thể tham gia giao thông, trong khi bỏ qua các yêu cầu về độ tuổi, kỹ năng xử lý tình huống và kiến thức pháp luật.

Chuyên gia an toàn giao thông Nguyễn Xuân Thuỷ nhận định: Đây là một trong những nguyên nhân tiềm ẩn dẫn đến tai nạn giao thông liên quan đến lứa tuổi thanh thiếu niên.

Một vụ va chạm có thể chỉ diễn ra trong vài giây, nhưng hậu quả về sức khỏe, tính mạng, trách nhiệm dân sự và trách nhiệm hình sự có thể kéo dài nhiều năm sau đó.

Mới đây, vụ việc một người phụ nữ tại Ninh Bình bị khởi tố vì giao xe máy cho con trai chưa đủ tuổi, chưa có giấy phép lái xe rồi gây tai nạn khiến nạn nhân tổn hại 74% sức khỏe đang gióng lên hồi chuông cảnh báo về một hành vi vi phạm khá phổ biến nhưng lâu nay vẫn bị nhiều người xem nhẹ.

Theo Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Ninh Bình, bà Phạm Thị B. (SN 1990, trú xã Lý Nhân, tỉnh Ninh Bình) đã giao xe mô tô có dung tích xi lanh trên 50cm3 cho con trai là V.H.N (SN 2009), mặc dù biết rõ con chưa đủ tuổi và chưa được cấp giấy phép lái xe.

Trong quá trình điều khiển phương tiện, V.H.N khi đi đến một ngã tư trên địa bàn phường Đông A đã không giảm tốc độ, thiếu quan sát, không nhường đường cho phương tiện đi từ bên phải, dẫn đến va chạm với một xe mô tô khác. Hậu quả, người bị nạn bị tổn hại 74% sức khỏe.

Từ kết quả điều tra, cơ quan công an đã khởi tố V.H.N về tội "Vi phạm quy định về tham gia giao thông đường bộ" theo Điều 260 Bộ luật Hình sự; đồng thời khởi tố bà Phạm Thị B. về tội "Giao cho người không đủ điều kiện điều khiển phương tiện tham gia giao thông đường bộ" theo Điều 264 Bộ luật Hình sự.

Vụ án là minh chứng rõ ràng cho thấy chỉ một quyết định chủ quan của người lớn cũng có thể dẫn đến những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng cho nạn nhân, cho chính người điều khiển phương tiện và cả gia đình.

KHI NÀO CHỦ XE BỊ XỬ LÝ?

Trước sự quan tâm của dư luận về trách nhiệm của chủ phương tiện khi giao xe cho người khác sử dụng, Cục Cảnh sát giao thông (Bộ Công an) vừa có những hướng dẫn cụ thể nhằm giúp người dân hiểu đúng quy định pháp luật.

Theo Cục CSGT, để được phép điều khiển phương tiện tham gia giao thông, người lái xe phải đáp ứng đầy đủ các điều kiện về độ tuổi, sức khỏe, có giấy phép lái xe phù hợp với loại phương tiện điều khiển, giấy phép còn hiệu lực và còn điểm theo quy định.

Đồng thời, người điều khiển phương tiện không được sử dụng rượu, bia, ma túy hoặc các chất kích thích bị pháp luật cấm.

Khoản 7 Điều 9 Luật Trật tự, an toàn giao thông đường bộ quy định rõ hành vi giao xe cơ giới, xe máy chuyên dùng cho người không đủ điều kiện điều khiển là hành vi bị nghiêm cấm.

Điều này đồng nghĩa với việc chủ sở hữu hoặc người quản lý phương tiện có trách nhiệm kiểm tra, bảo đảm người được giao xe đáp ứng đầy đủ các điều kiện pháp luật trước khi giao phương tiện.

Tuy nhiên, Cục CSGT cũng nhấn mạnh việc xử lý không được thực hiện một cách máy móc.

Cơ quan chức năng chỉ xử lý khi có căn cứ xác định chủ phương tiện hoặc người quản lý phương tiện biết rõ người được giao xe không đủ điều kiện điều khiển nhưng vẫn cố ý giao xe.

Nói cách khác, yếu tố "biết rõ nhưng vẫn giao" là căn cứ quan trọng để xem xét trách nhiệm của người giao phương tiện.

Theo Điều 65 Luật Xử lý vi phạm hành chính, có một số trường hợp cơ quan chức năng sẽ không ban hành quyết định xử phạt đối với chủ phương tiện.

Các trường hợp này bao gồm: tình thế cấp thiết, phòng vệ chính đáng, sự kiện bất ngờ hoặc bất khả kháng; không xác định được người vi phạm; hết thời hiệu xử phạt hoặc hết thời hạn ra quyết định xử phạt; cá nhân vi phạm đã chết hoặc mất tích; tổ chức vi phạm đã giải thể hoặc phá sản; hoặc vụ việc có dấu hiệu tội phạm và đã được chuyển sang cơ quan điều tra để xử lý hình sự.

Những quy định này nhằm bảo đảm việc áp dụng pháp luật được khách quan, đúng bản chất vụ việc và đúng đối tượng vi phạm.

Theo Điều 264 Bộ luật Hình sự, người nào giao phương tiện giao thông đường bộ cho người không đủ điều kiện điều khiển mà gây hậu quả nghiêm trọng có thể bị xử lý hình sự.

Tùy theo tính chất, mức độ và hậu quả xảy ra, người vi phạm có thể bị phạt tiền đến 50 triệu đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù với mức cao nhất lên đến 7 năm.

Thực tế thời gian qua, nhiều địa phương đã khởi tố các vụ án liên quan đến hành vi này. Ngoài vụ việc tại Ninh Bình, cơ quan chức năng tại Phú Thọ và Thanh Hóa cũng từng khởi tố các trường hợp giao xe cho người không đủ điều kiện điều khiển gây hậu quả nghiêm trọng.

Điều này cho thấy việc xử lý không còn dừng ở mức nhắc nhở hay xử phạt hành chính như nhiều người vẫn nghĩ.

Từ vụ án tại Ninh Bình, Cục CSGT khuyến cáo người dân tuyệt đối không giao phương tiện cho người chưa đủ tuổi, người chưa có giấy phép lái xe phù hợp hoặc người đã sử dụng rượu bia, ma túy và các chất kích thích khác.

Việc quản lý chặt chẽ phương tiện không đơn thuần là thực hiện quy định pháp luật mà còn là trách nhiệm của mỗi gia đình trong việc bảo vệ tính mạng, sức khỏe của con em mình và những người tham gia giao thông khác.

>>> Mời độc giả xem thêm video: Xích lô điện tung hoành phố cổ Hà Nội: