NASA thông báo sẽ chi khoảng 590 triệu USD cho ba công ty Astrobotic, Firefly và Intuitive Machines để thực hiện bốn sứ mệnh vận chuyển thiết bị khoa học và hàng hóa lên Mặt Trăng. Trong đó, Astrobotic là doanh nghiệp duy nhất giành được hai hợp đồng.

Mục tiêu xây khu định cư thường trực

NASA cũng tiết lộ đang xem xét chuyển đổi mục đích sử dụng một xe tự hành vốn được thiết kế cho Sao Hỏa, có biệt danh Promise, để hoạt động trên Mặt Trăng.

Các dự án trên là một phần trong chiến lược sử dụng robot để xây dựng hạ tầng phục vụ các phi hành gia trong tương lai.

Theo ông Carlos García-Galán, Giám đốc chương trình căn cứ Mặt Trăng của NASA, đây là Giai đoạn 1 trong kế hoạch xây dựng khu định cư lâu dài trên Mặt Trăng - nơi các phi hành gia sẽ sinh sống và làm việc. Giai đoạn đầu dự kiến kéo dài đến năm 2028 với kinh phí khoảng 10 tỷ USD.

Tháng trước, NASA cũng điều chỉnh ba sứ mệnh đã ký hợp đồng trước đó thành các nhiệm vụ chuyên biệt phục vụ chương trình căn cứ Mặt Trăng.

Ngoài ra, trong tháng 5, cơ quan này đã ký thêm các hợp đồng trị giá hơn 1 tỷ USD để phát triển xe địa hình dành cho Mặt Trăng và triển khai các máy bay không người lái nhằm khảo sát vị trí xây dựng căn cứ, sớm nhất vào năm 2028.

Các giai đoạn 2 và 3 của dự án, dự kiến triển khai trong thập niên 2030, bao gồm xây dựng những mô-đun sinh sống có áp suất và lắp đặt các hệ thống phát điện.

Về lâu dài, NASA kỳ vọng các phi hành gia sẽ có thể sinh sống và làm việc tại các khu định cư "bán thường trực" trên Mặt Trăng.

Đây là một phần trong chiến lược cạnh tranh với Trung Quốc - quốc gia đã đạt nhiều bước tiến lớn trong lĩnh vực không gian trong thập kỷ qua.

Các nhà lập pháp Mỹ nhiều lần cảnh báo chương trình vũ trụ của Bắc Kinh có thể vượt Mỹ về ưu thế công nghệ.

Cuộc đua với Trung Quốc và bài toán 30 tỷ USD

Blue Origin không phải đối tác duy nhất của NASA. SpaceX cũng đang phát triển hệ thống Starship để vận chuyển phi hành gia lên Mặt Trăng, dù phương tiện này vẫn chưa chính thức đi vào hoạt động.

Trong khi đó, Firefly hiện là doanh nghiệp duy nhất thực hiện thành công hoàn toàn một sứ mệnh hạ cánh lên Mặt Trăng với tàu Blue Ghost. Công ty Intuitive Machines cũng hai lần đưa tàu đáp xuống gần cực Nam Mặt Trăng, dù cả hai lần phương tiện đều bị lật sau khi hạ cánh.

NASA ước tính tổng chi phí xây dựng căn cứ Mặt Trăng vào khoảng 30 tỷ USD. Dự án là một phần của chương trình Artemis, vốn đã tiêu tốn khoảng 100 tỷ USD và đến nay mới hoàn thành một chuyến bay thử không người lái cùng một sứ mệnh đưa phi hành đoàn bay vòng quanh Mặt Trăng hồi tháng 4.

Mục tiêu tiếp theo của NASA là đưa con người trở lại bề mặt Mặt Trăng lần đầu tiên sau hơn nửa thế kỷ, trước khi xây dựng một khu định cư lâu dài.

Tuy nhiên, con đường hiện thực hóa mục tiêu này vẫn còn nhiều thách thức về công nghệ, tài chính, chính trị và cả đạo đức.

Các chuyên gia cho rằng, Mặt Trăng hiện gần như chưa có hạ tầng để duy trì một thuộc địa lâu dài. Ngay cả việc xây dựng hệ thống đo thời gian chuẩn trên Mặt Trăng cũng vẫn chưa được giải quyết, do thời gian tại đây trôi nhanh hơn Trái Đất một chút.

Về tài chính, bức tranh cũng chưa hoàn toàn rõ ràng. Dự luật ngân sách "Big Beautiful Bill" của Tổng thống Donald Trump dành khoảng 10 tỷ USD cho NASA trong vòng 6 năm, song phần lớn số tiền đã được phân bổ cho các hạng mục cụ thể.

Đáng chú ý, khoảng 2,6 tỷ USD từng được dành để xây dựng trạm không gian Gateway quay quanh Mặt Trăng, nhưng NASA đã hủy dự án này hồi tháng 3 để chuyển nguồn lực sang xây dựng hạ tầng trực tiếp trên bề mặt Mặt Trăng.

Trong những năm gần đây, Trung Quốc nổi lên là đối thủ lớn nhất của Mỹ trong cuộc đua chinh phục Mặt Trăng. Trung Quốc đặt mục tiêu đưa phi hành gia lên Mặt Trăng trước năm 2030 và cùng Nga xây dựng Trạm Nghiên cứu Mặt Trăng Quốc tế (ILRS) tại khu vực cực Nam - nơi được cho là chứa trữ lượng băng nước có thể phục vụ sản xuất nhiên liệu và duy trì sự sống.