Phát hiện mới hé lộ một hệ thiên hà khi vũ trụ còn chưa bằng 1/2 tuổi hiện nay và mở thêm hướng nghiên cứu cho giới khoa học về giai đoạn sơ khai của sự tiến hóa thiên hà.

Kính thiên văn vô tuyến MeerKAT ở Nam Phi phát hiện tín hiệu hydroxyl megamaser xa nhất từng được ghi nhận, có nguồn gốc từ một thiên hà đang sáp nhập dữ dội cách Trái đất hơn 8 tỷ năm ánh sáng.

Tín hiệu trên là một dạng “laser vũ trụ” tự nhiên, sáng hơn hàng triệu lần so với các thiên hà điển hình và cung cấp cái nhìn trực tiếp về các điều kiện trong vũ trụ sơ khai.

Nhóm nghiên cứu chỉ mất khoảng 5 giờ quan sát để phát hiện “laser vũ trụ” - tín hiệu yếu và xa vốn thường đòi hỏi thời gian theo dõi lâu hơn rất nhiều. MeerKAT tạo nên bước đột phá này nhờ sự kết hợp giữa độ nhạy cao và dải tần rộng với hiện tượng thấu kính hấp dẫn.

Độ nhạy vượt trội và dải tần rộng của MeerKAT đã cho phép các nhà thiên văn học phát hiện ra megamaser hydroxyl và sự hấp thụ hydro trung tính chỉ trong một lần quan sát. Một thiên hà ở phía trước vô tình khuếch đại tín hiệu từ thiên hà rất xa phía sau như một “kính thiên văn tự nhiên” giúp các nhà thiên văn học phát hiện tín hiệu hydroxyl megamaser xa nhất từ trước đến nay.

Theo các chuyên gia, tín hiệu hydroxyl megamaser xa nhất từng được ghi nhận phát ra ở bước sóng vô tuyến. Nó được hình thành khi các phân tử hydroxyl trong những thiên hà giàu chất khí va chạm và khuếch đại bức xạ vô tuyến. Hệ thiên hà mang tên HATLAS J142935.3-002836 không chỉ xa nhất mà còn sáng nhất trong số các hệ cùng loại từng được biết đến, đến mức được xếp vào nhóm “gigamaser” thay vì “megamaser”.