Tình trạng "Khủng bố tinh thần" để đòi nợ

Hoạt động thu hồi nợ từ lâu đã trở thành nỗi ám ảnh trong mắt công chúng bởi những biến tướng đầy bạo lực. Thay vì sử dụng các biện pháp pháp lý, nhiều nhóm đối tượng đã lựa chọn cách tra tấn tâm lý và bôi nhọ danh dự để gây sức ép lên người vay.

Thực tế trong những năm gần đây, rủi ro tín dụng không chỉ dừng lại ở nợ xấu mà còn biến tướng thành những hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Các phương thức phổ biến bao gồm: Gọi điện khủng bố liên tục vào đêm muộn, nhắn tin đe dọa tính mạng. Cắt ghép hình ảnh nhạy cảm, đăng tải thông tin vu khống lên mạng xã hội để làm nhục người vay và người thân. Thậm chí tạt sơn, ném chất bẩn hoặc vật cứng (chai bia) vào nhà riêng nhằm gây hoang mang, sợ hãi...

Ảnh minh hoạ/Nguồn cand.com.vn

Dù cơ quan chức năng đã vào cuộc quyết liệt, kiểu đòi nợ "giang hồ" này vẫn diễn biến phức tạp trên nhiều địa bàn.

Vào tháng 02/2026, Bộ Công an cảnh báo về tình trạng tạt sơn "khủng bố" nhà dân sau khi người vay tiền qua mạng mất khả năng chi trả.

Đầu năm 2026, Công an tỉnh Đồng Tháp triệt phá nhóm đối tượng chuyên ném chất bẩn và chai bia vào nhà người vay và người thân để đe dọa, buộc trả tiền.

Tại Đà Nẵng, lực lượng chức năng cũng xóa một nhóm cho vay lãi nặng có thủ đoạn gọi điện hăm dọa, cắt ghép hình ảnh tung lên mạng xã hội, tạt sơn và ném chất bẩn vào nhà người vay để uy hiếp.

Hồi tháng 7/2025, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội đã tuyên án đối với 45 bị cáo cùng về tội “Cưỡng đoạt tài sản” từ thủ đoạn thu hồi nợ trái phép. Với thủ đoạn đòi nợ kiểu "khủng bố tinh thần", nhóm đối tượng đã đòi được 571 tỷ đồng, cưỡng đoạt tổng 904 triệu đồng từ 26 bị hại. Thủ đoạn bao gồm cắt ghép ảnh đồi trụy, vu khống trên mạng xã hội... Các bị cáo là lãnh đạo và nhân viên của hệ thống công ty đòi nợ bị phạt tù từ 30 tháng đến hơn 12 năm tù.

Việc xử lý mạnh tay của cơ quan chức năng với các vụ việc trên khẳng định, mọi hoạt động thu hồi nợ phải dựa trên thượng tôn pháp luật; hành vi sử dụng bạo lực tinh thần sẽ bị truy tố và trừng phạt đích đáng.

Siết “đòi nợ kiểu khủng bố”, ngân hàng dựng chuẩn ứng xử mới

Trong bối cảnh nhiều vụ việc mang dáng dấp “đòi nợ thuê” phản cảm đã bị cơ quan chức năng xử lý, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam (VNBA) vừa ban hành bộ quy tắc ứng xử mới, đặt ra ranh giới rõ hơn cho hoạt động thu hồi nợ trong hệ thống tổ chức tín dụng.

Theo bộ quy tắc, nhân viên thu hồi nợ không được thực hiện hoặc thuê bên thứ ba thực hiện các hành vi mang tính bạo lực, đe dọa, quấy rối, xúc phạm hay ép buộc khách hàng hoặc người có liên quan để thu hồi nợ. Đây là bước đi nhằm chấn chỉnh những hành vi tiêu cực từng gây bức xúc trong xã hội thời gian qua.

Cụ thể, các hành vi bị nghiêm cấm bao gồm đe dọa, khống chế, đánh đập hoặc hủy hoại tài sản của khách hàng. Đồng thời, việc gọi điện, nhắn tin với tần suất dày đặc hoặc vào thời điểm không phù hợp nhằm gây áp lực cũng không được phép. Những hình thức đòi nợ phản cảm như căng băng rôn, phun sơn, vẽ, viết, dán hình ảnh tại nơi ở, nơi làm việc hoặc vứt xác động vật để gây sức ép cũng bị cấm hoàn toàn.

Bộ quy tắc cũng nhấn mạnh việc đảm bảo trật tự xã hội và danh dự cá nhân. Nhân viên thu hồi nợ không được gây rối tại nơi ở, nơi làm việc của khách hàng, cũng như không được sử dụng mạng xã hội để bôi nhọ, lan truyền thông tin tiêu cực làm ảnh hưởng đến uy tín của khách hàng.

Bên cạnh đó, các hành vi xúc phạm danh dự như chửi bới, nhục mạ đều bị nghiêm cấm. Nhân viên thu hồi nợ cũng không được cung cấp thông tin sai sự thật, giả mạo tài liệu của cơ quan nhà nước hoặc cố tình gây hiểu nhầm về hậu quả pháp lý của việc chậm hoặc không trả nợ nhằm tạo áp lực tâm lý.

Đáng chú ý, quy tắc mới cũng cấm các hành vi tiếp tay cho rủi ro tài chính như gợi ý khách hàng vay nặng lãi, lập hồ sơ vay giả hoặc thực hiện các hành vi trái pháp luật để có tiền trả nợ. Điều này nhằm hạn chế vòng xoáy nợ xấu và bảo vệ khách hàng khỏi các hệ lụy pháp lý.

Liên quan đến bảo mật thông tin, VNBA yêu cầu các tổ chức tín dụng và nhân viên thu hồi nợ tuyệt đối không được công khai thông tin khách hàng tại nơi công cộng hoặc trên mạng xã hội. Việc cung cấp dữ liệu cho bên thứ ba hay sử dụng thông tin khách hàng cho mục đích cá nhân cũng bị nghiêm cấm.

Việc ban hành bộ quy tắc được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao tính minh bạch, chuyên nghiệp trong hoạt động thu hồi nợ, đồng thời bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của khách hàng. Đây cũng là bước đi quan trọng nhằm củng cố niềm tin của người dân đối với hệ thống ngân hàng trong bối cảnh xử lý nợ xấu vẫn là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành tài chính – ngân hàng.

Lưu ý người tiêu dùng khi vay nợ

Thời gian gần đây, Uỷ ban Cạnh tranh Quốc gia ghi nhận nhiều phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng liên quan đến hành vi nhắc, thu hồi nợ. Trong đó, phổ biến là việc người đi vay, bạn bè, người thân của người đi vay liên tục nhận được các cuộc gọi, tin nhắn có nội dung đe dọa, quấy rối, làm phiền. Đồng thời, khi có tranh chấp phát sinh, người tiêu dùng gặp nhiều khó khăn trong quá trình phản ánh và làm việc với tổ chức tín dụng.

Nhằm phòng tránh các trường hợp phát sinh nêu trên, tránh tình trạng bị quấy rối, ảnh hưởng đến công việc và cuộc sống hàng ngày, Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia lưu ý người tiêu dùng chủ động tìm hiểu thật kỹ, tham khảo và nghiên cứu các nội dung, thông tin liên quan hình thức giao dịch mà mình sẽ tham gia trước khi quyết định ký kết hợp đồng. Bên cạnh đó, lựa chọn các tổ chức tín dụng có cấp phép từ cơ quan nhà nước, có dịch vụ và kết quả chăm sóc khách hàng uy tín, được đánh giá cao.

Đối với các sản phẩm vay tiêu dùng, người tiêu dùng cần cân nhắc kỹ, không nên đăng ký khoản vay quá khả năng chi trả của bản thân; có kế hoạch rõ ràng trong việc cân đối chi tiêu để thanh toán các khoản vay theo kỳ hạn, nghiêm túc sử dụng số tiền đúng mục đích, trả đúng hạn theo quy định tại hợp đồng giữa các bên, nhằm tránh việc trả nợ quá hạn và các khoản lãi phát sinh hoặc mất khả năng thanh toán nợ.

Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia khuyến cáo các tổ chức tín dụng nghiêm túc tuân thủ đầy đủ, chính xác quy định pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, tránh các hành vi quấy rối, đe dọa người tiêu dùng trong quá trình thu hồi nợ, các hành vi này không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng mà còn gây méo mó cạnh tranh, làm suy giảm niềm tin thị trường. Đồng thời, người tiêu dùng cần chủ động kiểm chứng thông tin, cân nhắc kỹ lưỡng và phản ánh kịp thời các hành vi bất thường để góp phần xây dựng môi trường tiêu dùng an toàn, minh bạch và công bằng.