''Triều Trần là giai đoạn hội tụ gần như đầy đủ giá trị tiêu biểu nhất của lịch sử Việt Nam”

- V-Film là một cái tên “mới toanh” và chưa từng có sản phẩm nào. Điều gì khiến GS nhận lời đồng hành với V-Film ngay từ dự án đầu tiên? Quyết định này liệu có mạo hiểm không, thưa ông?

Chắc chắn là không! Điều đầu tiên là dự án này chạm tới một khát khao từ lâu của tôi. Lịch sử Việt Nam cực kỳ hay, có rất nhiều tráng ca nhưng cũng không ít chi tiết lắt léo, ly kỳ. Vì vậy, tôi tin rằng nếu đưa lên màn ảnh thì sẽ hấp dẫn vô cùng!

Lịch sử dân tộc có nhiều giai đoạn oai hùng nhưng thời Trần là một thời kỳ đặc biệt giàu chất liệu. Mỗi khi nhắc đến thời Trần, tôi luôn có một sự xúc động rất mạnh. Hơn nữa, trong Bộ Quốc sử, tôi là chủ biên phần về thời Trần nên đây cũng là lĩnh vực mà tôi có nhiều hiểu biết và gắn bó.

Khi làm việc với V-Film, tôi cảm nhận rất rõ quyết tâm của họ và rộng hơn là của Vingroup. Khi phần lớn các nhà làm phim chỉ ưu tiên sản phẩm thương mại, giải trí, việc Vingroup đầu tư nguồn lực cho dòng phim lịch sử nhằm tôn vinh và quảng bá lịch sử, văn hóa dân tộc là điều rất đáng trân trọng và cần được ủng hộ.

- Phim lịch sử là dòng phim đặc biệt kén khán giả. Theo ông, đề tài về triều Trần có thực sự đủ hấp dẫn để thu hút người xem không?

Trong suốt chiều dài lịch sử, thời Trần là giai đoạn hội tụ gần như đầy đủ những giá trị tiêu biểu nhất của lịch sử Việt Nam, có thể nói là cả nghìn năm được thu nhỏ trong vài thế kỷ. Không có dân tộc nào thắng quân Mông - Nguyên tới ba lần như Việt Nam dưới thời Trần, lại chiến thắng ngay trong giai đoạn cực thịnh của quân địch.

Song như thế có lẽ là chưa đủ để làm nên sự hấp dẫn của bộ phim. Thời Trần không chỉ có chiến công, đây còn là thời kỳ có thể nói là “Việt Nam” hơn bất cứ triều đại nào. Họ đã xây dựng được chính quyền tập quyền thân dân, tức là chính quyền rất mạnh và yêu dân một cách kỳ lạ.

Trước khi qua đời, Trần Hưng Đạo khi được hỏi kế giữ nước đã nhấn mạnh rằng, thắng giặc là nhờ trên dưới đồng lòng, anh em hòa thuận, cả nước góp sức, “khoan thư sức dân là thượng sách giữ nước”. Đó là những chi tiết “rất Việt Nam”.

Bên cạnh đó, thời Trần cũng có rất nhiều câu chuyện éo le, phức tạp và giàu kịch tính, tạo nên chất liệu rất phù hợp cho điện ảnh. Vì vậy, tôi cho rằng, việc V-Film lựa chọn thời Trần là một lựa chọn rất tinh tế và có tầm nhìn.

Nỗ lực đáng khích lệ trong việc tôn vinh và lan tỏa lịch sử, văn hóa dân tộc

- Ngoài nội dung, theo GS, đâu là yếu tố quyết định để một bộ phim về lịch sử có thể chạm tới công chúng Việt Nam và thế giới?

Phim lịch sử không phải phim tài liệu. Nó cần cốt truyện, cần logic và cần nhân vật có chiều sâu cảm xúc. Biên kịch và đạo diễn hoàn toàn có quyền sáng tạo, có thể hư cấu thêm tình tiết hoặc lời thoại, miễn là không đi ngược lại những nhận thức lịch sử căn bản.

Ngoài kịch bản, còn cần đầu tư lớn để tái hiện bối cảnh, cần đạo diễn giỏi, diễn viên giỏi, âm nhạc, ánh sáng và rất nhiều yếu tố khác. Nói ngắn gọn, làm phim hay là phải có tâm, tầm, tiền và tài.

- Với vai trò cố vấn lịch sử của mình, ông kỳ vọng sẽ đóng góp gì cho nhà sản xuất?

Thông thường, nhà làm phim tìm đến cố vấn lịch sử để bảo đảm tính chính xác của nhân vật, sự kiện, bối cảnh, trang phục hay phong tục tập quán.

Nhưng theo tôi, vai trò của cố vấn không nên chỉ dừng ở đó. Nếu một câu chuyện lịch sử được chuyển hóa thành tác phẩm văn học hay kịch bản phim thì rất cần sự tương hỗ giữa người am hiểu lịch sử với người viết kịch bản.

Vì vậy, một cố vấn tốt không chỉ giúp bộ phim tránh sai sót, mà còn phải truyền được cảm hứng lịch sử, đồng thời góp phần tạo nên logic nội tại cho câu chuyện. Sự thành công của bộ phim sẽ là một cách rất hiệu quả để đưa lịch sử đến gần công chúng hơn.

- Việc Vingroup đầu tư dài hạn cho dòng phim tôn vinh lịch sử - văn hóa có ý nghĩa như thế nào trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh phát triển công nghiệp văn hóa hiện nay, thưa ông?

Sau Nghị quyết 80 về xây dựng công nghiệp văn hóa, văn hóa được xem là nguồn lực, tài nguyên và là trung tâm của mọi quyết sách.

Theo tôi, muốn tạo ra những sản phẩm văn hóa đặc sắc thì phải có tầm nhìn, tài năng chuyên môn và nguồn lực đầu tư. Vì thế, sự nhập cuộc của một tập đoàn tư nhân có tiềm lực lớn và tầm nhìn dài hạn như Vingroup là điều rất mừng và đáng khích lệ. Đây sẽ là cú hích mạnh mẽ cho sự phát triển của ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Hơn nữa, Vingroup cũng có một “DNA” rất riêng, thường lựa chọn những con đường khó nhưng tạo ra nhiều giá trị cho xã hội. Đó thường là những việc chưa có nhiều người làm hoặc chưa làm thành công. Và khi Vingroup đã bắt tay làm thì luôn rất quyết liệt và đi đến cùng, chứ không làm theo kiểu nửa vời. Bởi thế, khi V-Film thuộc Vingroup đứng ra làm một bộ phim về lịch sử Việt Nam, mà cụ thể là triều đại nhà Trần, tôi có nhiều kỳ vọng vào thành công của dự án.

- Ông kỳ vọng những bộ phim về lịch sử như thế này sẽ tạo ra tác động ra sao với giới trẻ?

Có rất nhiều cách để lan tỏa lịch sử và văn hóa dân tộc nhưng điện ảnh là một trong những loại hình dễ chạm tới công chúng nhất vì nó tạo ra cảm xúc trực tiếp.

Một kho tàng lịch sử hào hùng và giàu giá trị như của Việt Nam, nếu được kể lại bằng những bộ phim tốt, chắc chắn sẽ giúp người trẻ cảm nhận lịch sử gần gũi hơn, tự nhiên hơn và từ đó nuôi dưỡng tình yêu đối với cội nguồn dân tộc.

- Xin cảm ơn ông!