Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định cho biết, cả nước hiện có hơn 50 nhà xuất bản nhưng quy mô, năng lực hoạt động rất khác nhau. Ông đề nghị bổ sung quy định nghiêm cấm các xuất bản phẩm trái với chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và nâng cao yêu cầu đối với đội ngũ biên tập viên.

Đề nghị bổ sung quy định nghiêm cấm xuất bản phẩm trái chủ trương của Đảng

Ngày 5/8, thảo luận tại tổ về ba dự án luật gồm Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, tại Tổ 4 (ĐBQH tỉnh Khánh Hòa, Lào Cai và TP Huế), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định đã góp nhiều ý kiến đối với dự án Luật Xuất bản.

Theo Phó Chủ tịch Quốc hội, việc sửa đổi Luật Xuất bản diễn ra trong bối cảnh lĩnh vực xuất bản xuất hiện nhiều vụ việc gây băn khoăn trong dư luận. Vì vậy, mục tiêu quan trọng nhất là khắc phục những bất cập trong cả quy định pháp luật và quá trình tổ chức thực hiện.

Ông cho biết hiện cả nước có hơn 50 nhà xuất bản nhưng năng lực hoạt động rất không đồng đều. Có những đơn vị hoạt động hiệu quả như Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật với đội ngũ biên tập viên hùng hậu, chuyên nghiệp; Nhà xuất bản Tư pháp thẩm định rất kỹ các đầu sách pháp luật. Tuy nhiên, cũng có những nhà xuất bản lực lượng mỏng, để xảy ra sai sót trong xuất bản, thậm chí chủ yếu dịch và in sách nước ngoài để phát hành, tiềm ẩn nguy cơ vi phạm bản quyền.

"Có những nhà xuất bản lực lượng rất ít, chuyên dịch sách nước ngoài để in bán, như vậy là vi phạm bản quyền và nếu bị kiện thì sẽ ảnh hưởng đến cả uy tín của quốc gia", Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định nói.

Góp ý về Điều 3 của dự thảo luật, ông cho rằng quy định về vị trí, mục đích và nguyên tắc hoạt động xuất bản còn dài, khó hiểu, cần được diễn đạt ngắn gọn, rõ ràng hơn. Đồng thời, ông đề nghị bổ sung yêu cầu "tuân thủ pháp luật" vào quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động xuất bản, bên cạnh việc tuân thủ đạo đức xã hội và đạo đức nghề nghiệp.

Đối với quy định về tài liệu không kinh doanh, Phó Chủ tịch Quốc hội nhận định nhiều loại tài liệu được xếp vào nhóm này trên thực tế vẫn có giá trị sử dụng rộng rãi và có thể phát hành. Vì vậy, cần quy định theo hướng chỉ coi là tài liệu không kinh doanh khi pháp luật quy định hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định.

Liên quan Điều 10 về các hành vi bị nghiêm cấm, ông đề nghị bổ sung quy định: "Nghiêm cấm các xuất bản phẩm trái với chủ trương, đường lối của Đảng, trái với chính sách, pháp luật của Nhà nước, trái với văn hóa, thuần phong mỹ tục, kích động bạo lực, chia rẽ khối đại đoàn kết dân tộc, kỳ thị dân tộc, tôn giáo".

Bên cạnh đó, ông cũng đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát quy định về hiệu lực thi hành đối với nội dung xuất khẩu xuất bản phẩm, do dự thảo quy định nội dung này có hiệu lực từ ngày 1/1/2029, trong khi toàn bộ luật dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng hoạt động xuất bản, Phó Chủ tịch Quốc hội cho rằng luật cần đặt ra tiêu chuẩn cao hơn đối với đội ngũ biên tập viên.

"Nhà xuất bản phải có đủ tầm, đội ngũ biên tập viên phải có phẩm chất chính trị, đạo đức, có trình độ chuyên môn về lĩnh vực mình phụ trách. Ví dụ nhà xuất bản về văn hóa thì biên tập viên phải là chuyên gia về văn hóa, nhà xuất bản về nông nghiệp thì biên tập viên phải có trình độ về nông nghiệp... Do đó, luật này phải thể hiện được những ý đó, nếu không thì giao cho Chính phủ quy định chi tiết", ông nhấn mạnh.

Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu vai trò, vị trí của ngành xuất bản

Cũng phát biểu tại phiên thảo luận Tổ 4, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho biết, các dự án luật trình Quốc hội lần này bám sát chủ trương của Đảng, đặc biệt là tinh thần Nghị quyết Đại hội XIII, Nghị quyết số 57-NQ/TW về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, cùng Nghị quyết số 66-NQ/TW về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật.

Theo Phó Thủ tướng, các dự thảo luật cũng tập trung hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền giữa các cấp chính quyền. Tuy nhiên, việc sửa luật cần tiếp tục được rà soát kỹ để bảo đảm tính thống nhất trong quản trị quốc gia.

"Nếu không rà soát kỹ lưỡng các quy định thì sẽ xảy ra tình trạng nhiệm vụ của chính quyền địa phương rất nặng, nhiều rủi ro; mặt khác, lại không rõ vai trò chủ thể quản trị cấp quốc gia của Chính phủ, các bộ, ngành Trung ương, không bảo đảm được sự liên thông, đồng bộ, thống nhất giữa Trung ương với chính quyền cấp tỉnh, cấp xã. Do đó, đây là vấn đề cần phải tiếp tục điều chỉnh", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Đối với dự án Luật Hòa giải ở cơ sở (sửa đổi), bà cho rằng tư duy sửa luật cần hướng tới phát huy mạnh mẽ vai trò tự quản của cộng đồng trong giải quyết mâu thuẫn ngay từ cơ sở, qua đó giữ gìn trật tự xã hội và huy động hiệu quả nguồn lực xã hội phục vụ phát triển đất nước.

Liên quan dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà cho biết việc sửa luật nhằm đáp ứng yêu cầu của thực tiễn và thích ứng với môi trường số.

Theo bà, mục tiêu là thay đổi tư duy quản trị, góp phần thúc đẩy phát triển ngành xuất bản trong môi trường số. Chính phủ sẽ tiếp tục nghiên cứu các nội dung sửa đổi liên quan đến vai trò, vị trí của ngành xuất bản cũng như các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động xuất bản để bảo đảm quy định hợp lý, vừa đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước, vừa tạo điều kiện cho ngành xuất bản phát triển.