Thông tin về việc xe dầu phải ký giấy cam kết trước khi kiểm tra khí thải theo quy định mới từ 1/3/2026 khiến nhiều chủ phương tiện không khỏi lo lắng.

Trao đổi với PV Tri thức và Cuộc sống, TS.LS Đặng Văn Cường, Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư TP Hà Nội) cho rằng, theo quy định của pháp luật, thủ tục đăng kiểm không có quy định chủ xe phải cam kết khi thực hiện thủ tục đăng kiểm.

“Việc đăng kiểm phải đúng quy định pháp luật, nhân viên đăng kiểm phải thực hiện các thao tác kỹ thuật theo đúng quy trình đăng kiểm. Nếu quá trình đăng kiểm mà sai quy trình, quy định, gây hỏng hóc hoặc thiệt hại đến tài sản là xe cơ giới của người khác phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật”, luật sư Cường cho biết.

Theo luật sư Cường, một nguyên tắc chung của pháp luật là thiệt hại do hành vi có lỗi, người có lỗi phải chịu trách nhiệm bồi thường, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Đối với các phương tiện giao thông, xe cơ giới, việc hỏng hóc có thể xảy ra bất kỳ khi nào liên quan đến yếu tố kĩ thuật, tuổi thọ động cơ, cách thức sử dụng bảo quản. Bởi vậy, cũng có thể có những trường hợp xe mang đi đăng kiểm vẫn hoạt động bình thường nhưng trong quá trình đăng kiểm phát hiện ra hỏng hóc, chất lượng không đảm bảo để lưu hành. Trong những trường hợp này, các nhân viên đăng kiểm thực hiện các thao tác kiểm tra phương tiện mà phát hiện sẽ thông báo về kết quả đăng kiểm, yêu cầu chủ phương tiện khắc phục.

Trường hợp chủ phương tiện cho rằng hỏng hóc là do nhân viên trung tâm đăng kiểm gây ra chỉ có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại, tuy nhiên việc bồi thường chỉ có thể được chấp nhận nếu như có lỗi trong quá trình thực hiện các bước trong việc kiểm tra, thực hiện các thủ tục của nhân viên đăng kiểm. Nếu nhân viên đăng kiểm đã thực hiện theo đúng quy trình, đúng các thao tác kỹ thuật, xác định là không có lỗi dẫn đến hỏng hóc sẽ không phải bồi thường thiệt hại. Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rõ về căn cứ phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại.

Hiện nay, quy trình đăng kiểm xe ô tô được quy định chi tiết theo Thông tư 2/2023/TT-BGTVT. Đồng thời, hành vi không được thực hiện trong đăng kiểm xe ô tô được quy định theo Điều 4 Thông tư 16/2021/TT-BGTVT. Đây là những cơ sở pháp lý để xác định trung tâm đăng kiểm và kiểm định viên có thực hiện đúng quy trình trình tự thủ tục hay không. Nếu có hỏng hóc xe cơ giới trong quá trình thực hiện hoạt động đăng kiểm phải làm rõ nguyên nhân hỏng hóc là gì. Nếu do đăng kiểm viên thực hiện sai thao tác kỹ thuật, thực hiện các hoạt động không đúng với quy trình thủ tục đăng kiểm dẫn đến hỏng hóc xe ô tô của người khác, họ phải bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật.

Đối với công văn của cục đăng kiểm hướng dẫn nghiệp vụ, luật sư Cường cho rằng, văn bản này chỉ có giá trị pháp lý ở dạng truyền tin, chỉ đạo mang tính chất nội bộ, không có giá trị pháp lý đối với mọi chủ thể trong các quan hệ pháp luật.

Đặc biệt là không phải là văn bản quy phạm pháp luật để bắt các chủ phương tiện xe cơ giới phải tuân theo. Việc thực hiện các thủ tục đăng kiểm phải tuân thủ các quy định của pháp luật trong đó có các quy định của Nghị định, của Thông tư do cơ quan có thẩm quyền ban hành theo trình tự thủ luật định.

Nếu phương tiện xe cơ giới không đủ điều kiện để đăng kiểm có quyền từ chối, việc từ chối phải thuộc trường hợp luật định. Văn bản quy phạm pháp luật không bắt buộc, không có thủ tục bắt buộc chủ xe cơ giới phải ký cam kết mà trung tâm đăng kiểm nào tự vẽ ra bản cam kết với tất cả các phương tiện đây là thủ tục hành chính phát sinh ngoài luật và cần phải được loại bỏ để tránh phiền hà.

Việc bồi thường thiệt hại đã được pháp luật quy định cụ thể trên cơ sở nguyên tắc hành vi có lỗi, gây thiệt hại phải bồi thường. Bởi vậy, nếu nhân viên đăng kiểm thực hiện theo đúng quy trình trình tự thủ tục, đúng thao tác kĩ thuật trong quá trình thực hiện đăng kiểm được loại trừ mọi trách nhiệm pháp lý. Các phương tiện bị hư hỏng trong quá trình đăng kiểm không có lỗi của đăng kiểm viên, trung tâm đăng kiểm và đăng kiểm viên không phải bồi thường.

Việc bồi thường thiệt hại chỉ xảy ra khi hành vi của cán bộ nhân viên đăng kiểm có lỗi, không thực hiện đúng thao tác quy trình thủ tục dẫn đến hư hỏng phương tiện. Còn trường hợp không có lỗi mà phương tiện bị hỏng do chủ phương tiện không tuân thủ quy định về bảo dưỡng bảo quản, phương tiện hết liên hệ, các chi tiết hết khấu hao hoặc do yếu tố khách quan thì nhân viên và trung tâm đăng kiểm không phải chịu trách nhiệm.

Vấn đề này pháp luật cũng đã quy định rất rõ nên không cần phải có cam kết, không nên phát sinh thêm các thủ tục hành chính trong bối cảnh Việt Nam đang cải cách thủ tục hành chính, xây dựng chính phủ kiến tạo, phục vụ nhân dân.