--Quảng cáo---
--Quảng cáo---

Những chú ý khi dùng thuốc sắc

TUYẾT VÂN - 18:57 05/12/2018

(khoahocdoisong.vn) - Trong Đông y, sắc thuốc chữa bệnh là một công đoạn quan trọng. Các thầy thuốc cho rằng, thuốc có công hiệu hay không một phần quan trọng là do cách sắc thuốc. Để có hiệu quả trong chữa bệnh và không bị ngộ độc, cần tránh một số kiêng kỵ trong sắc thuốc.

Sắc phải đúng cách

Thực tế đã có nhiều trường hợp bị nhiễm độc, thậm chí tử vong do tự ý sắc thuốc uống kéo dài và không đúng cách. Như chúng ta biết, sắc thuốc là một quá trình thủy phân, chiết xuất các hoạt chất có trong thuốc dưới tác động của nhiệt độ, nước. Để nâng cao hiệu quả và tác dụng của thuốc Đông y, cần sắc thuốc đúng cách trên cơ sở khoa học, vừa phải nắm vững nguyên tắc cũng như vận dụng linh hoạt cụ thể vào từng bệnh, người bệnh.

Để sắc thuốc cần có ấm sắc thuốc. Ngày nay người ta chế ra nhiều loại ấm sắc thuốc tiện dụng. Tuy nhiên, nên dùng ấm bằng đất nung hoặc bằng sứ, không nên dùng ấm bằng kim loại, kể cả ấm nhôm để sắc thuốc bởi vì trong các vị thuốc có rất nhiều hoạt chất hữu cơ dễ bị kim loại phân hủy. Đặc biệt tanin và các chất kim loại sẽ làm biến đổi các hoạt chất của thuốc và có thể kết hợp với các hoạt chất từ thuốc sinh ra các chất độc hại, ảnh hưởng đến sức khỏe. Nước sắc thuốc cũng phải là nước sạch, không dùng nước giếng khoan có nhiều chất sắt. Cũng không nên dùng nước máy có nhiều chất tẩy rửa. Nên dùng nước mưa được để lắng lâu trong bể. Khi sắc nên đổ nước ngập thuốc chừng 2 đốt ngón tay là vừa đối với lần đầu, những lần sắc sau thì nên đổ ít hơn lần trước một chút.

Trước khi sắc thuốc, nên ngâm thuốc vào nước ấm hoặc nước lã sạch 15 - 30 phút để tạo điều kiện cho các hoạt chất tách ra được dễ dàng và rút ngắn được thời gian sắc thuốc. Nếu là thuốc bổ, nên sắc 3 lần, dùng lửa nhỏ sắc lâu. Mỗi lần sắc từ 60 - 90 phút. Nếu là các loại thuốc có tính phát tán, công hạ dùng chữa bệnh ngoại cảm, phong tà, nên sắc 2 lần, dùng lửa lớn và sắc nhanh trong khoảng 10 - 20 phút.  Cần lưu ý có một số vị thuốc có cách sắc khác nhau: các thuốc là khoáng vật cần sắc trước, các thuốc có nhiều tinh dầu như gừng, bạc hà, tía tô… nên cho sau khi thuốc đã sắc gần xong. Một số thuốc quý như nhân sâm, linh chi… cần sắc riêng rồi phối hợp vào nước thuốc đã sắc. Các loại cao thuốc, a giao, mật ong… sau khi chắt nước thuốc hòa với các vị trên uống khi còn nóng. Mỗi bài thuốc, vị thuốc có cách sắc khác nhau. Do vậy, cần thực hiện cách sắc thuốc theo đúng chỉ dẫn của thầy thuốc, lương y.

Uống thế nào cho hiệu quả?

Theo khuyến cáo của Đông y, tùy từng chứng bệnh mà chọn thời điểm uống thuốc phù hợp để có hiệu quả. Chữa bệnh ở thượng tiêu (các bệnh tim, phổi...) nên uống thuốc sau khi ăn. Chữa bệnh ở trung hạ tiêu (bệnh ở gan, mật, dạ dày, bàng quang...): uống thuốc trước khi ăn. Chữa bệnh ở kinh mạch, tứ chi: uống thuốc vào lúc sáng sớm chưa ăn gì. Chữa bệnh ở xương tủy: uống thuốc lúc ăn no vào buổi tối. Uống thuốc an thần nên uống trước khi đi ngủ. Uống thuốc để chữa các bệnh cấp tính nên uống thuốc khi cần. Nếu là thuốc bổ nên uống trước khi ăn. Nếu là thuốc chữa bệnh nên uống vào lúc đói.

Mỗi thang thuốc nên chia uống làm 3 - 4 lần trong 1 ngày, nếu thuốc chữa bệnh cấp tính thì uống hết trong một lần. Thuốc thang thì nên trộn đều các lần sắc với nhau và chia đều uống trong 1 ngày, uống khi thuốc còn ấm. Nếu là thuốc giải cảm, khi uống xong cần phải tránh gió và đắp chăn cho ra mồ hôi vừa để đuổi tà khí. Nếu là thuốc hàn (lạnh) để chữa bệnh nhiệt nên uống lúc còn nóng. Nếu đã dùng thuốc đúng bệnh, uống thuốc rồi nhưng vẫn bị nôn thì nên giảm lượng thuốc uống hoặc thêm 3 lát gừng sống vào thuốc sắc. Hoặc uống thuốc nếu thấy đi đại tiện lỏng thì cho thêm 3-5g gừng tươi, đập dập sắc chung với nước.Uống thuốc nếu đại tiện táo cần cho thêm vào vài ba đốt mía vào sắc chung hoặc cho thêm 1 thìa nước mật ong vào nước thuốc để uống. Đối với người già, khi uống thuốc nên dùng lượng nhỏ, chia nhiều lần để thăm dò.

Đặc biệt, uống thuốc nam, thuốc bắc cần hết sức chú ý kiêng kỵ trong chế độ ăn. Một số thức ăn đồ uống có ảnh hưởng làm mất tác dụng của thuốc hoặc nâng cao hiệu quả dùng thuốc nên cần chú ý kỹ các thầy thuốc dặn ăn gì, kiêng gì trong thời gian dùng thuốc. Một số loại thực phẩm như đậu xanh, giá đỗ, rau cải xanh giảm mất tác dụng của thuốc, vì vậy, khi uống thuốc Đông y nên kiêng. Một số vị thuốc tương kỵ với một số thức ăn như: thuốc có hà thủ ô đỏ kiêng ăn cá không vẩy như lươn, chạch, cá trê. Kiêng thịt chó khi uống thuốc có cát cánh, cam thảo, hoàng liên, ô mai. Kiêng ba ba khi uống thuốc có bạc hà, kiêng dấm khi uống thuốc có phục linh. Kiêng chè khi thuốc có thổ phục linh. Kiêng thịt lợn khi thuốc có ké đầu ngựa. Những người tỳ vị hư hàn hoặc uống thuốc ôn thông kinh lạc, khử hàn trừ thấp, kiện tỳ noãn vị không nên ăn các thức ăn sống lạnh. Những người mắc bệnh âm hư, hỏa động: đại nhiệt, háo khát uống nước hoàn dương để dưỡng âm tăng dịch hoặc thuốc thanh nhiệt lương huyết không được ăn các thức ăn cay nóng. Khi uống thuốc, không nên ăn thực phẩm có nhiều dầu mỡ thường trợ thấp sinh đàm làm giảm quá trình hấp thu của thuốc.

Lương y Vũ Hoài (Hội Đông y Việt Nam)

  • Thực hư gối thảo dược chữa mất ngủ
    Khám phá- 17:46 20/02/2018
    Khó ngủ, mất ngủ là bệnh khá phổ biến ở người già. Để giúp ngon giấc, nhiều người cao tuổi chọn mua các loại gối thảo dược làm từ đinh lăng, hương nhu… Tuy nhiên, không ít người già, sau khi dùng gối thảo dược mà vẫn mất ngủ, thậm chí còn cảm thấy ngứa, khó chịu, đau đầu.

(0) Bình luận
Nổi bật Khoa học & Đời sống
Ô nhiễm không khí tăng cao, các ngả đường Hà Nội mịt mờ
Thời sự- Duy Hiệu và Ngọc Lan - 15:18 14/12/2019
Sáng 14/12, đường phố Hà Nội mịt mờ do ô nhiễm kết hợp cùng những màn sương mù dày đặc. Tuy vậy, thời tiết ấm áp, độ ẩm cao, người dân ra đường không còn cảm giác khô hanh.
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
--Quảng cáo---
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO