Thứ 3, 18/06/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Gốm Yang Tao cần thủ lĩnh

Văn Phi Hiếu - Dọc đường - 03/02/2019 08:39
Gốm Yang Tao cần thủ lĩnh
(khoahocdoisong.vn) - Làng Gốm Yang Tao, huyện Lăk, tỉnh Đăk Lăk có lịch sử phát triển chẳng hề thua kém làng gốm nào trong cả nước. Nhưng, trên hành trình phát triển, Yang Tao không kịp trở mình vào guồng quay thời đại. Đến nay thì gốm Yang Tao dường như tụt hậu và phai dần theo năm tháng...

Cách đây 4 năm, chúng tôi có dịp ghé qua làng gốm cổ Yang Tao, huyện Lăk. Lúc này, làng gốm chỉ như một kẻ bạo bệnh, thoi thóp, gồng mình sống giữa guồng quay thời đại. Mặc dù cách đây chừng 3 thập kỷ, người làm gốm Yang Tao còn ngửa mặt lên trời cười rạng rỡ, tự hào ánh hào quang văn hóa của quê hương mang tên gốm Yang Tao – loại gốm đặc biệt không nơi nào trên dải đất hình chữ “S” có được. Nhưng nay, gánh nặng cạnh tranh, xu thế thời đại đang trở thành đối thủ ghì chặt mỗi con người chốn cao nguyên sát đất. Cảm giác mệt mỏi, chán chường và muôn trùng rệu rã...

Gốm chỉ có màu đen bóng

Lời cũ truyền rằng, làng gốm Yang Tao đã có từ cách đây nhiều thế kỷ và lịch sử ấy được lưu lại theo đường truyền miệng là chủ yếu. Tất nhiên là nó có đôi chút “thất bản” nhưng nghệ thuật gốm Yang Tao vẫn là dòng chảy cốt lõi, là xương tủy của nghề.

Nghệ nhân H’Lưm, một người còn vật vã với nghề truyền thống thuật rằng: Bà không biết nghề gốm có mặt ở mảnh đất cao nguyên từ bao giờ. Chỉ nhớ rằng, mỗi con người Yang Tao từ lúc sinh ra đã lăn lê bò toài trên gốm, bốc đất, nặn đất, nghịch ngợm cũng trên những miếng đất thịt quê hương. Rồi cái nghề làm gốm cũng tự nhiên ngấm vào máu của bà và mỗi con người nơi đây như cây Pơ Lang hễ rơi cành là bén rễ.

Rồi đến độ lên 10, H’Lưm đã được mẹ cầm tay chỉ việc. Từ đó cho đến nay, gần trọn một đời người bà gắn bó với nghề gốm như duyên nợ.

Theo H’Lưm, nguyên liệu làm gốm Yang Tao phải là loại đất đặc biệt ở vùng núi Đăk Sét. Vùng núi này ở cách xa khu dân cư, nên người dân phải đi cả ngày đường mới đem được một gùi đất về nhào trộn.

 

Hồi hoàng kim của làng gốm Yang Tao cách đây vài chục năm, người dân xếp thành hàng dài, nối đuôi nhau vào rừng gùi đất. Mỗi bước chân đi đem theo niềm vui, kiêu hãnh và sự tự hào...

Lấy đất về, người dân cho lên một cái cối dựng ngược dùng chày giã cho thật nhuyễn rồi mới tiến hành tạo hình sản phẩm.

Khác với cách làm gốm thông thường là đặt lên bàn xoay để tạo hình, gốm Yang Tao không có khuôn mẫu. Để tạo hình  người làm gốm phải tự đi xoay tròn vuốt nặn sản phẩm. Sau khi tạo hình xong, đất được phơi khô 2 – 3 ngày rồi tráng một lớp men.

Men gốm Yang Tao được tạo ra từ tro của vỏ trấu nên có màu đen bóng rất đặc biệt.

Công đoạn cuối cùng là nung gốm. Gốm cũng không được nung trong các lò mà được đốt lộ thiên tạo nên những đường vân rất đặc trưng.

Ông Trần Quang Năm, Trưởng Phòng Sưu tầm và Nghiên cứu, Bảo tàng tỉnh Đăk Lăk nhận định: Ở Tây Nguyên, chỉ có nhóm dân tộc thiểu số M’Nông – R’lăm  xã Yang Tao, huyện Lăk là có nghề sản xuất đồ gốm truyền thống. Gốm Yang Tao cũng khác hẳn với các loại gốm khác vì có màu đen đặc trưng, cách làm cũng hoàn toàn thủ công. Các sản phẩm gốm được tạo ra tuy rất đơn giản nhưng lại rất thanh thoát, gần gũi với thiên nhiên, con người vùng miền núi.

Muốn tồn tại, cần thủ lĩnh có “đầu óc”

Từ trong mịt mùng gian khó, nhiều người vẫn nhìn ra những khe hẹp để níu gốm Yang Tao tồn tại.

Già H’Phiết gần 80 tuổi, xã Yang Tao thuật lại: Trước đây, những sản phẩm gốm của Yang Tao từng được trao đổi  khắp các vùng Tây Nguyên, là niềm tự hào của mọi người trong buôn.

Thời đánh thực dân Pháp, diệt đế quốc Mỹ, bà con bị địch dồn vào trung tâm quận lỵ Lạc Thiện (nay là thị trấn Liên Sơn, huyện Lăk), bà con vẫn không quên nghề gốm. Không mua bán được với bên ngoài thì họ làm gốm để phục vụ cho đời sống của chính mình và chuyển ra các vùng căn cứ cách mạng như Rô Men (Lâm Đồng), Đăk Tua (huyện Krông Bông)...

Hết chiến tranh, gốm theo chân người trở lại buôn xưa. Trong ký ức của mình, già H’Phiết còn nghe tiếng giã đất thình thịch, thấy những buổi sáng nhà nhà nặn gốm. Những đôi tay thoăn thoắt nặn những khối đất dẻo, rồi dùng đá đánh bóng tỷ mẩn những sản phẩm mình làm ra.

Bom đạn, chiến tranh, đói nghèo đã không dập tắt được nghề gốm Yang Tao, nhưng buồn thay trong cuộc sống hiện đại ngày nay, do sự phát triển như vũ bão của kinh tế thị trường, nghề gốm cổ bị cuốn trôi một cách nhanh chóng, thậm chí có nguy cơ thất truyền. Hiện nay, những người biết làm gốm cổ ở Yang Tao chỉ còn vẻn vẹn 3 người là H’ Phiết, H’Lưm và H’ Huyền.

 

H’Phiết tâm sự: “Già buồn lắm vì ngày nay muốn truyền nghề mà chẳng có ai học. Bọn trẻ kêu làm gốm phải xoay đi xoay lại nhiều lần rất chóng mặt, lại mất nhiều thời gian nên chúng không theo được. Cứ đà này nghề của ông bà sẽ bị biến mất thôi”.

Mặc dù khó khăn chồng chất, nhưng từ gian khó, nhiều người cho rằng, khôi phục gốm Yang Tao là việc không quá khó khăn. Nhận định này xuất phát từ xu thế chơi gốm cổ của những người yêu gốm khắp cả nước. Do tính độc đáo, khác biệt mà gốm Yang Tao có một giá trị riêng, khác biệt. Dẫu số người chơi gốm chưa nhiều, nhưng thông qua dòng chảy này có thể làm nổi bật lên giá trị của loại gốm sắp thất truyền.

Cánh cửa thứ hai là người dân Yang Tao cần một thủ lĩnh có “đầu óc” để tìm kiếm thị trường, cạnh tranh đàng hoàng với những loại gốm khác trên cả nước. Xã hội càng phát triển, thị trường càng lớn. Trong khi đó, gốm Yang Tao nếu làm thủ công vẫn có đầy đủ các yếu tố như lịch sử, văn hóa, con người... để làm nền tảng cho sự phát triển.

Mong rằng, gốm Yang Tao không hòa tan vào quá vãng!

Ông Trần Quang Năm, Trưởng Phòng Sưu tầm và Nghiên cứu, Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk cho biết: Để khôi phục lại làng gốm là việc hết sức khó khăn. Nguyên liệu không còn dồi dào như trước. Thêm vào đó lớp trẻ ngày nay không mấy ai mặn mà theo nghề nữa. Trước đây, Bảo tàng tỉnh có mở một lớp học làm gốm cho 20 người. Thế mà giờ chẳng có ai theo nghề.

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

EVN gấp rút lấy ý kiến thay đổi mẫu hóa đơn tiền điện

Nhiều khách hàng cảm thấy khó hiểu với cách tính thang bậc trong mẫu hóa đơn của EVN. Doanh nghiệp này sau đó đã tiến hành lấy ý kiến và bình chọn mẫu hóa đơn tiền điện mới.

Vụ thanh tra Bộ Xây dựng nhận hối lộ: Chánh thanh tra có trách nhiệm gì?

Nhiều chuyên gia cho rằng, để xảy ra sai phạm của đoàn thanh tra Bộ Xây dựng ở Vĩnh Phúc, không tránh khỏi trách nhiệm của Chánh Thanh tra, bởi trưởng đoàn và các thành viên do lãnh đạo phê duyệt.

Phận long đong của những dự án dát vàng tại Hà Nội

Một số dự án dát vàng chưa thể hoàn thành sau hàng chục năm triển khai, hoặc xảy ra tranh chấp pháp lý giữa chủ đầu tư và cư dân.

Thủ tướng: Siết bổ nhiệm cán bộ thanh tra, chống việc “vòi vĩnh”

Ngày 17/6, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ký công điện chỉ đạo tăng cường các biện pháp phòng ngừa tiêu cực, tham nhũng trong hoạt động công vụ. Biện pháp được nhấn mạnh là bố trí người có đủ phẩm chất, đạo đức, năng lực chuyên môn nghiệp vụ để đảm nhiệm các vị trí nhạy cảm như trưởng đoàn thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra viên…

PVN dùng nguồn tiền nào 'giải cứu' dự án thua lỗ ngàn tỉ ?

Để “giải cứu” dự án xơ sợi Đình Vũ, Tập đoàn dầu khí VN (PVN) đã bơm nhiều tỉ đồng từ nguồn quỹ Secondee dự án Nghi Sơn.

Tiềm lực tài chính "khiêm tốn", tham vọng hàng không của Vietravel có quá phiêu lưu?

Là doanh nghiệp lớn nhất trong ngành lữ hành nhưng quy mô vốn của Vietravel khá bé do công ty ít huy động thêm vốn mới và lợi nhuận giữ lại hàng năm không nhiều.

Chủ tịch Nhà máy in tiền quốc gia thu nhập 47 triệu mỗi tháng

Người lao động Nhà máy in tiền có thu nhập bình quân mỗi tháng là 19 triệu đồng, còn quản lý nhận hơn 39 triệu đồng.

Mới nhất

Điều chỉnh quy hoạch chung thành phố Hạ Long

Bất động sản - Thái Bình - 07:41 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng vừa phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chung TP Hạ Long đến năm 2040, tầm nhìn đến năm 2050, với diện tích tự nhiên khoảng 27.753,9ha, phạm vi nghiên cứu gián tiếp gồm các khu vực lân cận như huyện Hoành Bồ, thị xã Quảng Yên và TP Cẩm Phả.

Quả vải Việt Nam ngon nhất thế giới

Thị trường - Hồng Linh - 07:41 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Hiện Madagascar là quốc gia chiếm tới 35% thị phần vải quả xuất khẩu của thế giới. Việt Nam đứng thứ hai về thị phần thương mại trái vải, với 19%. 

Thanh Hóa chỉ định nhà đầu tư khu dân cư gần 440 tỷ đồng

Bất động sản - Thái Bình - 07:41 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Kế hoạch lựa chọn nhà đầu tư Dự án Khu dân cư phía Đông đường CSEDP thuộc Khu dân cư Tây Nam đường Nguyễn Phục, phường Quảng Thắng, TP Thanh Hóa vừa được UBND tỉnh Thanh Hóa phê duyệt.

Tiền Giang chọn nhà đầu tư Dự án Cảng du thuyền 665 tỷ đồng

Bất động sản - Thái Bình - 07:41 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - UBND tỉnh Tiền Giang đã có quyết định phê duyệt kế hoạch lựa chọn nhà đầu tư thực hiện Dự án Cảng du thuyền tại Phường 4, TP Mỹ Tho.

Mùa hè cẩn thận với lang ben

Gia truyền trị bệnh - DS Phan Thanh Nguyên - 07:40 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Lang ben là bệnh nhiễm nấm ngoài da, hay gặp ở những nước nhiệt đới nóng ẩm, có thể lây từ người này qua người khác do tiếp xúc hoặc dùng chung quần áo, khăn tắm. Bệnh hầu như không nguy hiểm nhưng làm người bệnh thiếu tự tin vì những mảng da sáng màu gây mất thẩm mỹ.

Loạn thủy điện, kỳ 3: Việt Nam chưa có kịch bản vỡ đập

Khoa học - Hà Bình - 07:40 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Theo quy định, bất cứ công trình thủy điện lớn nhỏ đều phải có kịch bản vỡ đập để ứng phó với rủi ro có thể xảy ra. Tuy nhiên, Việt Nam có hàng nghìn công trình thủy điện, nhưng gần như chưa có một kịch bản vỡ đập nào hoàn thiện, cũng chưa có một chủ đầu tư nào làm đúng quy định này.

Bắc Giang chuyển hơn 47ha đất trồng lúa sang làm dự án

Bất động sản - Thái Bình - 07:40 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thủ tướng Chính phủ đồng ý UBND tỉnh Bắc Giang quyết định chuyển mục đích sử dụng 47,16 ha đất trồng lúa sang đất phi nông nghiệp.

Mang thai uống chút rượu nhẹ được không?

Bác sĩ của bạn - Khánh Thủy - 07:39 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Phụ nữ mang thai luôn được khuyến cáo không nên sử dụng các chất kích thích, rượu, bia, thuốc lá trong suốt quá trình thai kỳ vì nó có ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và sự phát triển của thai nhi.

Người già có học bơi được không?

Hỏi đáp - Hà Bình - 07:39 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bất cứ tuổi nào cũng có thể học bơi được. Mọi người nghĩ học bơi khó, thực ra học bơi rất dễ.

Thời gian xuất hiện gió Lào

Hỏi đáp - Hà Bình - 07:39 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Vùng áp thấp này càng sâu (có nghĩa là áp suất trung tâm vùng áp thấp càng nhỏ) thì gió Lào càng thổi mạnh, và có trường hợp tỏa rộng ra Bắc Bộ, lên tới tận khu vực Việt Bắc.

Đồng Nai duyệt quy hoạch chi tiết Khu nhà ở công nhân khoảng 10ha

Bất động sản - Thái Bình - 07:38 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - UBND tỉnh Đồng Nai vừa duyệt quy hoạch chi tiết xây dựng tỷ lệ 1/500 Khu nhà ở công nhân khu công nghiệp tại xã Hiệp Phước và xã Phước Thiền, huyện Nhơn Trạch.

Thiết bị giúp cây trồng phát triển tốt hơn

Khoa học - Hà Bình - 07:38 18/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thiết bị Ewater sử dụng sóng điện từ tần số thấp để tạo ra một trường cảm ứng trong lòng ống nước.

Thủ tướng: Siết bổ nhiệm cán bộ thanh tra, chống việc “vòi vĩnh”

Thời sự - P.T - 07:37 18/06/2019
Ngày 17/6, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc ký công điện chỉ đạo tăng cường các biện pháp phòng ngừa tiêu cực, tham nhũng trong hoạt động công vụ. Biện pháp được nhấn mạnh là bố trí người có đủ phẩm chất, đạo đức, năng lực chuyên môn nghiệp vụ để đảm nhiệm các vị trí nhạy cảm như trưởng đoàn thanh tra, kiểm tra, kiểm toán, điều tra viên…

PVN dùng nguồn tiền nào 'giải cứu' dự án thua lỗ ngàn tỉ ?

Doanh nghiệp - Thái Sơn - 07:34 18/06/2019
Để “giải cứu” dự án xơ sợi Đình Vũ, Tập đoàn dầu khí VN (PVN) đã bơm nhiều tỉ đồng từ nguồn quỹ Secondee dự án Nghi Sơn.

Vụ thanh tra Bộ Xây dựng nhận hối lộ: Chánh thanh tra có trách nhiệm gì?

Thời sự - Duy Bách - 07:31 18/06/2019
Nhiều chuyên gia cho rằng, để xảy ra sai phạm của đoàn thanh tra Bộ Xây dựng ở Vĩnh Phúc, không tránh khỏi trách nhiệm của Chánh Thanh tra, bởi trưởng đoàn và các thành viên do lãnh đạo phê duyệt.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO