Thứ 3, 17/09/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Gốm Yang Tao cần thủ lĩnh

Văn Phi Hiếu - Dọc đường - 03/02/2019 08:39
Gốm Yang Tao cần thủ lĩnh
(khoahocdoisong.vn) - Làng Gốm Yang Tao, huyện Lăk, tỉnh Đăk Lăk có lịch sử phát triển chẳng hề thua kém làng gốm nào trong cả nước. Nhưng, trên hành trình phát triển, Yang Tao không kịp trở mình vào guồng quay thời đại. Đến nay thì gốm Yang Tao dường như tụt hậu và phai dần theo năm tháng...

Cách đây 4 năm, chúng tôi có dịp ghé qua làng gốm cổ Yang Tao, huyện Lăk. Lúc này, làng gốm chỉ như một kẻ bạo bệnh, thoi thóp, gồng mình sống giữa guồng quay thời đại. Mặc dù cách đây chừng 3 thập kỷ, người làm gốm Yang Tao còn ngửa mặt lên trời cười rạng rỡ, tự hào ánh hào quang văn hóa của quê hương mang tên gốm Yang Tao – loại gốm đặc biệt không nơi nào trên dải đất hình chữ “S” có được. Nhưng nay, gánh nặng cạnh tranh, xu thế thời đại đang trở thành đối thủ ghì chặt mỗi con người chốn cao nguyên sát đất. Cảm giác mệt mỏi, chán chường và muôn trùng rệu rã...

Gốm chỉ có màu đen bóng

Lời cũ truyền rằng, làng gốm Yang Tao đã có từ cách đây nhiều thế kỷ và lịch sử ấy được lưu lại theo đường truyền miệng là chủ yếu. Tất nhiên là nó có đôi chút “thất bản” nhưng nghệ thuật gốm Yang Tao vẫn là dòng chảy cốt lõi, là xương tủy của nghề.

Nghệ nhân H’Lưm, một người còn vật vã với nghề truyền thống thuật rằng: Bà không biết nghề gốm có mặt ở mảnh đất cao nguyên từ bao giờ. Chỉ nhớ rằng, mỗi con người Yang Tao từ lúc sinh ra đã lăn lê bò toài trên gốm, bốc đất, nặn đất, nghịch ngợm cũng trên những miếng đất thịt quê hương. Rồi cái nghề làm gốm cũng tự nhiên ngấm vào máu của bà và mỗi con người nơi đây như cây Pơ Lang hễ rơi cành là bén rễ.

Rồi đến độ lên 10, H’Lưm đã được mẹ cầm tay chỉ việc. Từ đó cho đến nay, gần trọn một đời người bà gắn bó với nghề gốm như duyên nợ.

Theo H’Lưm, nguyên liệu làm gốm Yang Tao phải là loại đất đặc biệt ở vùng núi Đăk Sét. Vùng núi này ở cách xa khu dân cư, nên người dân phải đi cả ngày đường mới đem được một gùi đất về nhào trộn.

 

Hồi hoàng kim của làng gốm Yang Tao cách đây vài chục năm, người dân xếp thành hàng dài, nối đuôi nhau vào rừng gùi đất. Mỗi bước chân đi đem theo niềm vui, kiêu hãnh và sự tự hào...

Lấy đất về, người dân cho lên một cái cối dựng ngược dùng chày giã cho thật nhuyễn rồi mới tiến hành tạo hình sản phẩm.

Khác với cách làm gốm thông thường là đặt lên bàn xoay để tạo hình, gốm Yang Tao không có khuôn mẫu. Để tạo hình  người làm gốm phải tự đi xoay tròn vuốt nặn sản phẩm. Sau khi tạo hình xong, đất được phơi khô 2 – 3 ngày rồi tráng một lớp men.

Men gốm Yang Tao được tạo ra từ tro của vỏ trấu nên có màu đen bóng rất đặc biệt.

Công đoạn cuối cùng là nung gốm. Gốm cũng không được nung trong các lò mà được đốt lộ thiên tạo nên những đường vân rất đặc trưng.

Ông Trần Quang Năm, Trưởng Phòng Sưu tầm và Nghiên cứu, Bảo tàng tỉnh Đăk Lăk nhận định: Ở Tây Nguyên, chỉ có nhóm dân tộc thiểu số M’Nông – R’lăm  xã Yang Tao, huyện Lăk là có nghề sản xuất đồ gốm truyền thống. Gốm Yang Tao cũng khác hẳn với các loại gốm khác vì có màu đen đặc trưng, cách làm cũng hoàn toàn thủ công. Các sản phẩm gốm được tạo ra tuy rất đơn giản nhưng lại rất thanh thoát, gần gũi với thiên nhiên, con người vùng miền núi.

Muốn tồn tại, cần thủ lĩnh có “đầu óc”

Từ trong mịt mùng gian khó, nhiều người vẫn nhìn ra những khe hẹp để níu gốm Yang Tao tồn tại.

Già H’Phiết gần 80 tuổi, xã Yang Tao thuật lại: Trước đây, những sản phẩm gốm của Yang Tao từng được trao đổi  khắp các vùng Tây Nguyên, là niềm tự hào của mọi người trong buôn.

Thời đánh thực dân Pháp, diệt đế quốc Mỹ, bà con bị địch dồn vào trung tâm quận lỵ Lạc Thiện (nay là thị trấn Liên Sơn, huyện Lăk), bà con vẫn không quên nghề gốm. Không mua bán được với bên ngoài thì họ làm gốm để phục vụ cho đời sống của chính mình và chuyển ra các vùng căn cứ cách mạng như Rô Men (Lâm Đồng), Đăk Tua (huyện Krông Bông)...

Hết chiến tranh, gốm theo chân người trở lại buôn xưa. Trong ký ức của mình, già H’Phiết còn nghe tiếng giã đất thình thịch, thấy những buổi sáng nhà nhà nặn gốm. Những đôi tay thoăn thoắt nặn những khối đất dẻo, rồi dùng đá đánh bóng tỷ mẩn những sản phẩm mình làm ra.

Bom đạn, chiến tranh, đói nghèo đã không dập tắt được nghề gốm Yang Tao, nhưng buồn thay trong cuộc sống hiện đại ngày nay, do sự phát triển như vũ bão của kinh tế thị trường, nghề gốm cổ bị cuốn trôi một cách nhanh chóng, thậm chí có nguy cơ thất truyền. Hiện nay, những người biết làm gốm cổ ở Yang Tao chỉ còn vẻn vẹn 3 người là H’ Phiết, H’Lưm và H’ Huyền.

 

H’Phiết tâm sự: “Già buồn lắm vì ngày nay muốn truyền nghề mà chẳng có ai học. Bọn trẻ kêu làm gốm phải xoay đi xoay lại nhiều lần rất chóng mặt, lại mất nhiều thời gian nên chúng không theo được. Cứ đà này nghề của ông bà sẽ bị biến mất thôi”.

Mặc dù khó khăn chồng chất, nhưng từ gian khó, nhiều người cho rằng, khôi phục gốm Yang Tao là việc không quá khó khăn. Nhận định này xuất phát từ xu thế chơi gốm cổ của những người yêu gốm khắp cả nước. Do tính độc đáo, khác biệt mà gốm Yang Tao có một giá trị riêng, khác biệt. Dẫu số người chơi gốm chưa nhiều, nhưng thông qua dòng chảy này có thể làm nổi bật lên giá trị của loại gốm sắp thất truyền.

Cánh cửa thứ hai là người dân Yang Tao cần một thủ lĩnh có “đầu óc” để tìm kiếm thị trường, cạnh tranh đàng hoàng với những loại gốm khác trên cả nước. Xã hội càng phát triển, thị trường càng lớn. Trong khi đó, gốm Yang Tao nếu làm thủ công vẫn có đầy đủ các yếu tố như lịch sử, văn hóa, con người... để làm nền tảng cho sự phát triển.

Mong rằng, gốm Yang Tao không hòa tan vào quá vãng!

Ông Trần Quang Năm, Trưởng Phòng Sưu tầm và Nghiên cứu, Bảo tàng tỉnh Đắk Lắk cho biết: Để khôi phục lại làng gốm là việc hết sức khó khăn. Nguyên liệu không còn dồi dào như trước. Thêm vào đó lớp trẻ ngày nay không mấy ai mặn mà theo nghề nữa. Trước đây, Bảo tàng tỉnh có mở một lớp học làm gốm cho 20 người. Thế mà giờ chẳng có ai theo nghề.

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Lại thêm vụ để quên trẻ trên ôtô: Lỗ hổng quá lớn về đưa đón học sinh

Trong khi vụ cháu bé học sinh lớp 1 - Trường Gateway tử vong ở Hà Nội vẫn còn gây bức xúc, phẫn nộ về việc đưa đón học sinh của các trường, thì ngày 13.9, một cháu bé 3 tuổi ở Bắc Ninh lại cũng bị bỏ quên trên ôtô đưa đón suốt từ 8 giờ đến 15 giờ, may mắn, cháu bé được phát hiện và cứu chữa kịp thời.

Tài xế thừa nhận 'sơ suất' bỏ quên trẻ

Tài xế Nguyễn Công Tỵ nói rất sợ sau vụ học sinh Gateway chết trên ôtô, nhưng "không hiểu sao" vẫn sơ suất, để quên bé 3 tuổi trên xe của mình.

Người bắn pháo sáng trên sân Hàng Đẫy: 'Tôi rất ân hận'

Khoảng 20h10 (phút thứ 55 của trận đấu), Trực đốt pháo dù nhưng sợ pháo bắn lên trần nên đã hướng pháo dù bay thẳng sang phía khán đài A. Khi biết pháo bắn trúng người khác, Trực liền lẩn trốn.

"Thư tuyệt mệnh" nghi là của anh trai sát hại cả nhà em gái: "Tôi đã định hôm nay là ngày ra đi của mình"

Trong bức thư tay lan truyền trên mạng xã hội được cho là của nghi phạm sát hại cả nhà em gái ở Thái Nguyên có đoạn: "Tôi đã định hôm nay là ngày ra đi của mình..."

Asanzo nói thiệt hại 1.000 tỷ đồng

Chủ tịch HĐQT Asanzo Phạm Văn Tam nói công ty thiệt hại khoảng 1.000 tỷ đồng vì nghi án "giả xuất xứ".

Bác sĩ nói lý do bé 3 tuổi bị bỏ quên trên xe đưa đón thoát chết

Bé trai 3 tuổi ở Bắc Ninh bị hôn mê sau khi bị bỏ quên 7 tiếng trên xe đưa đón nhưng may mắn được cứu sống do nhiều yếu tố.

Thói quen hàng ngày gây vô sinh ở người trẻ nhưng ít được để ý

Rất nhiều thói quen tưởng chừng đơn giản nhưng lại chính là ‘thủ phạm’, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe sinh sản, thậm chí là vô sinh.

Mới nhất

Bệnh viện Việt trong cuộc đua công nghệ

Nhịp sống doanh nghiệp - NB - 16:25 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Việc giao quyền tự chủ cho các bệnh viện dường như đã khởi động một cuộc “chạy đua vũ trang” nâng cấp chất lượng y tế. Trong đó, “nóng” nhất là cuộc đua trang bị máy móc y khoa hiện đại, đưa công nghệ điều trị hàng đầu về Việt Nam mà được lợi nhất chính là người bệnh.

Nhạc trưởng Olivier Ochanine: “Đây là dấu mốc quan trọng xác nhận SSO trên bản đồ âm nhạc quốc tế”

Nhịp sống doanh nghiệp - Hoàng Hà (ghi) - 16:14 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Mở bán vé các chương trình hòa nhạc lớn, mời những nghệ sĩ độc tấu hàng đầu thế giới biểu diễn hằng tháng… Mùa diễn 2019 - 2020 của Dàn nhạc Giao hưởng Mặt Trời (SSO) đang hứa hẹn nhiều điều thú vị cho công chúng. Nhạc trưởng Olivier Ochanine, Giám đốc Âm nhạc của SSO đã có những chia sẻ về mùa diễn mới với nhiều hé lộ thú vị.

"Thư tuyệt mệnh" nghi là của anh trai sát hại cả nhà em gái: "Tôi đã định hôm nay là ngày ra đi của mình"

Thời sự - M.H (th) - 15:24 17/09/2019
Trong bức thư tay lan truyền trên mạng xã hội được cho là của nghi phạm sát hại cả nhà em gái ở Thái Nguyên có đoạn: "Tôi đã định hôm nay là ngày ra đi của mình..."

Asanzo nói thiệt hại 1.000 tỷ đồng

Thời sự - Nguyễn Hoài - Nguyễn Hà - 15:20 17/09/2019
Chủ tịch HĐQT Asanzo Phạm Văn Tam nói công ty thiệt hại khoảng 1.000 tỷ đồng vì nghi án "giả xuất xứ".

Phúc XO bị đề nghị truy tố

Thời sự - Hoài Thanh và Lê Trai - 15:13 17/09/2019
Phúc XO đã chỉ đạo quản lý, nhân viên tạo điều kiện cho khách mang ma túy vào quán hát. Khách sử dụng ma túy thì tính tiền phụ thu nhưng không có trong bảng gía niêm yết.

U tủy thượng thận và viêm cơ tim

Bác sĩ của bạn - Thúy Nga - 15:01 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - U tủy thượng thận thường có biểu hiện ở tim mạch. Viêm cơ tim bao gồm hoại tử cơ tim tại chỗ với sự thâm nhiễm của các tế bào viêm, viêm quanh mạch máu và hoại tử các giải co cơ và cuối cùng dẫn đến sự xơ hóa.

Viêm đường hô hấp và viêm xoang mạn tính

Bác sĩ của bạn - Thúy Nga - 15:01 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Viêm đường hô hấp trên thường bị từ  6- 8 lần trong một năm nên rất khó chẩn đoán viêm xoang mạn tính trên một nhiễm khuẩn đường hô hấp trên.

Biểu hiện suy mạch vành

Bác sĩ của bạn - Thúy Nga - 15:00 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Biểu hiện của bệnh suy mạch vành là thường có những cơn đau thắt ngực xuất hiện khi gắng sức, điển hình là cảm giác đè nặng, thắt nghẹn hay bóp nghẹt ở vùng trước tim hoặc sau xương ức.

Mắc bệnh tổ đỉa vì tiếp xúc bùn đất

Bác sĩ của bạn - BS. Nguyễn Phan Trúc Nguyên - 15:00 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Tổ đỉa mắc phải do nhiều nguyên nhân, trong trường hợp này có thể cháu mắc do tiếp xúc với các yếu tố như bùn đất, nước bẩn khiến cơ thể bị nhiễm trùng, tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh nấm tổ đỉa phát triển.

Dinh dưỡng đối với từng loại ung thư

Khỏe - BS Kim Lan - 14:59 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ung thư thuộc một trong các bệnh tứ chứng nan y, tuy nhiên dinh dưỡng hàng ngày rất cần thiết. Thống kê cho thấy, có trên 30% số bệnh nhân tử vong do ung thư có liên quan đến chế độ ăn uống. Sau đây là cách ăn uống đối với từng dạng ung thư.

Màn hình 3D thực tế ảo cho ô tô

Công nghệ - Thái Bằng - 14:59 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Các kỹ sư thuộc tập đoàn Jaguar Land Rover (JLR), phối hợp với các nhà nghiên cứu Đại học Cambridge phát triển màn hình hiển thị 3D mới cực mạnh, có thể hiển thị thông tin và cảnh báo an toàn thời gian thực lên màn hình trước mặt lái xe khi đang di chuyển.

Đông y điều trị thoái hóa cột sống

Khỏe - LY Minh Phúc - 14:58 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thoái hóa đốt sống cổ hay còn gọi là thoái hóa cột sống cổ, thoái hóa cột sống lưng là bệnh lý thoái hóa hệ thống xương cột sống do nhiều nguyên nhân khác nhau.

Tập Thái cực quyền khỏi đi “còng lưng”

Chữa bệnh không dùng thuốc - Kiều Anh - 14:57 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Kiên trì tập luyện thái cực quyền, bà Lưu Thị Thu, 60 tuổi (số nhà 101, ngách 200/28 Nguyễn Sơn, Long Biên, Hà Nội) đã chữa khỏi bệnh đau vai gáy, thoát vị đĩa đệm và có một cuộc sống chất lượng, viên mãn.

Đồ ăn mát bổ thích hợp với người bệnh vẩy nến

Khỏe - LY Phan Thị Thạnh- - 14:57 17/09/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bệnh vảy nến là bệnh da thường gặp, xuất hiện ở mọi lứa tuổi. Đây là bệnh mạn tính, thường thì người bệnh phải sống chung với bệnh suốt đời. Nếu phát hiện sớm, tuân thủ điều trị, hạn chế các yếu tố nguy cơ, thực hiện chế độ sinh hoạt và ăn uống điều độ có thể giúp kiểm soát bệnh và ngăn ngừa được các biến chứng nặng nề.

Bác sĩ nói lý do bé 3 tuổi bị bỏ quên trên xe đưa đón thoát chết

Thời sự - Thúy Hạnh - 14:50 17/09/2019
Bé trai 3 tuổi ở Bắc Ninh bị hôn mê sau khi bị bỏ quên 7 tiếng trên xe đưa đón nhưng may mắn được cứu sống do nhiều yếu tố.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO