Đời sống 247

Dùng thuốc giảm đau kéo dài, người bệnh nguy kịch vì suy thượng thận cấp

Bệnh viện Bạch Mai mới đây đã tiếp nhận một người bệnh suy tuyến thượng thận do sử dụng kéo dài thuốc giảm đau có chứa glucocorticoid.

Người bệnh nhập viện với biểu hiện mệt nhiều, buồn nôn, tình trạng lâm sàng chưa cho thấy dấu hiệu quá nguy kịch. Tuy nhiên, chỉ vài phút sau, người bệnh đột ngột kích thích, ý thức lơ mơ, mạch rất yếu, huyết áp không đo được, suy hô hấp và nhanh chóng rơi vào tình trạng sốc.

corticoid-1.jpg
Lạm dụng thuốc giảm đau dễ suy tuyến thượng thận - Ảnh minh họa nguồn Internet

Ngay lập tức, bệnh nhân được chuyển thẳng vào buồng cấp cứu. Ê-kíp trực tiến hành hồi sức tuần hoàn, hỗ trợ hô hấp, truyền dịch, sử dụng glucocorticoid đường tĩnh mạch và điều chỉnh các rối loạn chuyển hóa đi kèm theo phác đồ xử trí cơn suy thượng thận cấp.

Sau khoảng 20 phút cấp cứu tích cực, huyết áp của người bệnh bắt đầu cải thiện, ý thức hồi phục và vượt qua giai đoạn nguy kịch.

Theo BSCKII Dương Minh Tuấn, Khoa Nội Tiết - Đái Tháo đường, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, suy thượng thận cấp xảy ra khi cơ thể đột ngột không còn đủ hormone cortisol để duy trì huyết áp, đường huyết, quá trình chuyển hóa và khả năng đáp ứng với các tình trạng stress.

lam-dung.png
Cần dùng theo chỉ định của bác sĩ, chớ nên lạm dụng thuốc - Ảnh BVCC

BSCKII Dương Minh Tuấn phân tích, nhiều người bệnh sử dụng kéo dài các loại thuốc bột, thuốc viên hoàn, thuốc tán, thuốc giảm đau xương khớp hoặc các chế phẩm được quảng cáo là "Đông y gia truyền", "không hại dạ dày". Tuy nhiên, thực tế một số sản phẩm có thể bị pha trộn glucocorticoid mà người dùng không hề biết.

Ngoài ra, một số trường hợp khác liên quan đến việc dùng thuốc bôi ngoài da kéo dài, tiêm corticoid nhiều lần hoặc phối hợp nhiều dạng thuốc chứa corticoid cùng lúc nhưng không được theo dõi bởi bác sĩ.

Đối với thuốc xịt mũi, thuốc hít hoặc thuốc bôi chứa corticoid, chuyên gia cho biết đây đều là những thuốc có giá trị điều trị cao và tương đối an toàn nếu được sử dụng đúng chỉ định. Tuy nhiên, việc dùng kéo dài, liều cao, dùng sai cách hoặc cộng dồn nhiều nguồn corticoid khác nhau vẫn có thể góp phần ức chế trục hạ đồi – tuyến yên – thượng thận ở một số người nhạy cảm.

BSCKII Dương Minh Tuấn cảnh báo, khi đã được chẩn đoán suy thượng thận do thuốc, người bệnh không nên tự ý tiếp tục hoặc ngừng corticoid.

Nguyên tắc điều trị là thay thế hormone với liều sinh lý phù hợp, giảm liều theo kế hoạch và theo dõi quá trình phục hồi chức năng tuyến thượng thận dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Bên cạnh đó, người bệnh cần được hướng dẫn rõ về việc sử dụng "liều stress" trong các tình huống như sốt cao, nhiễm trùng, nôn ói, phẫu thuật hoặc mắc bệnh nặng. Đây là những thời điểm nhu cầu cortisol của cơ thể tăng lên và cũng là lúc cơn suy thượng thận cấp dễ xuất hiện nhất nếu không được bổ sung hormone phù hợp.

Để phòng ngừa suy thượng thận do thuốc, BSCKII Dương Minh Tuấn lưu ý:

- Không tự ý sử dụng kéo dài thuốc giảm đau hoặc các chế phẩm không rõ thành phần.

- Không tự ý ngừng thuốc chứa glucocorticoid khi đang điều trị dài ngày.

- Thông báo với bác sĩ về tất cả các thuốc đang sử dụng, kể cả thuốc bôi, thuốc xịt, thuốc hít và các sản phẩm đông y.

- Người bệnh suy thượng thận cần được hướng dẫn sử dụng "liều stress" khi sốt cao, nhiễm trùng, phẫu thuật hoặc mắc bệnh cấp tính.

- Khám chuyên khoa khi xuất hiện các dấu hiệu như mệt nhiều, tụt huyết áp, buồn nôn, nôn, lơ mơ sau thời gian sử dụng corticoid.

Glucocorticoid có lợi nếu dùng đúng cách

BS Dương Minh Tuấn nhấn mạnh, glucocorticoid là nhóm thuốc có vai trò rất quan trọng trong y học, có thể cứu sống người bệnh trong nhiều bệnh lý như hen phế quản, bệnh tự miễn, dị ứng nặng, bệnh da liễu, bệnh khớp và nhiều tình trạng viêm nặng khác.

Điều đáng lưu ý không phải là "sợ corticoid", mà là sử dụng đúng bệnh, đúng liều, đúng thời gian và có kế hoạch theo dõi. Nguy hiểm nhất là tự ý mua thuốc uống, tiêm, bôi, nhỏ, xịt hoặc dùng các chế phẩm không rõ thành phần trong thời gian dài, sau đó đột ngột ngừng thuốc khi cơ thể đã phụ thuộc vào nguồn corticoid từ bên ngoài.

back to top