Những ngày đầu hè là thời điểm cáy mật - đặc sản tự nhiên của vùng rừng ngập mặn Nam Định (cũ) - bước vào chính vụ. Dù có giá bán từ 180.000-220.000 đồng/kg, cao hơn nhiều loại cua, cáy thông thường, mặt hàng này vẫn được nhiều thực khách tìm mua bởi phần thịt chắc, nhiều gạch và có thể chế biến thành nhiều món ăn hấp dẫn.
Theo các tiểu thương kinh doanh hải sản, cáy mật được khai thác hoàn toàn ngoài tự nhiên tại khu vực vùng đệm Vườn quốc gia Xuân Thủy. Loài này sinh sống trong các hang sâu dưới gốc sú, vẹt nên việc đánh bắt phụ thuộc vào thủy triều và điều kiện thời tiết, khiến nguồn cung không nhiều.
Trên thị trường hiện nay, cáy mật được bán với giá dao động khoảng 180.000-220.000 đồng/kg, tùy kích cỡ và thời điểm. Loại lớn thường chỉ khoảng 20-25 con/kg, trong khi loại nhỏ khoảng 30-35 con/kg. Do phần thịt và gạch khá nhiều nên 1kg cáy có thể chế biến thành nhiều bữa ăn cho gia đình.
Theo người bán, cáy mật chỉ rộ trong khoảng từ tháng 5 đến tháng 7 hằng năm, ngoài ra còn xuất hiện thêm một đợt ngắn vào khoảng tháng 10 âm lịch. Vì nguồn hàng theo mùa nên vào thời điểm cuối vụ, giá bán thường tăng do lượng khai thác giảm.
Không chỉ được đánh giá cao nhờ hương vị, cáy mật còn hấp dẫn bởi có thể chế biến thành nhiều món ăn dân dã nhưng đậm đà.
Phổ biến nhất là canh cáy nấu rau đay, mồng tơi hoặc mướp, món ăn được nhiều người lựa chọn trong những ngày hè bởi nước dùng có vị ngọt thanh tự nhiên, phần gạch béo tạo độ ngậy mà không cần sử dụng nhiều gia vị.
Ngoài ra, riêu cáy nấu bún cũng là món ăn được nhiều thực khách yêu thích. Sau khi giã, lọc lấy nước và nấu tương tự riêu cua đồng, phần thịt và gạch cáy kết hợp cùng cà chua, hành phi tạo nên hương vị đậm đà, thích hợp dùng với bún tươi.
Với những gia đình thích các món lẩu, lẩu cáy mật cũng là lựa chọn đáng thử. Nước dùng được nấu từ thịt và gạch cáy kết hợp các loại rau theo mùa mang lại vị ngọt đặc trưng.
Bên cạnh đó, cáy mật còn được dùng để nấu với khoai sọ, nấu canh rau muống hoặc chế biến thành mắm theo cách truyền thống của người dân vùng ven biển.
Theo những người có kinh nghiệm chế biến, để giữ được độ tươi ngon, cáy sau khi mua nên được sơ chế ngay hoặc cấp đông nếu chưa sử dụng. Khi chế biến, cần tách riêng phần gạch để tạo màu và tăng độ béo cho món ăn.
Là sản vật được khai thác hoàn toàn từ tự nhiên, lại chỉ xuất hiện theo mùa nên cáy mật ngày càng được nhiều người tiêu dùng tìm mua, đặc biệt tại các thành phố lớn. Mặc dù giá bán cao hơn nhiều loại hải sản cùng phân khúc, sức hút của cáy mật vẫn không giảm nhờ hương vị đặc trưng và sự đa dạng trong cách chế biến.
