Vốn là loại thực vật mọc hoang không ai đoái hoài, cây cà dại hoa trắng hiện đã trở thành món đặc sản đắt khách, mở ra sinh kế mới cho người dân vùng cao tại tỉnh Sơn La. Hằng năm, từ tháng 5 đến tháng 8, dọc theo các khu vực nương rẫy và vạt đất trống ven đường tại địa phương, các bụi cà dại bước vào giai đoạn kết trái với những chùm quả xanh phân bổ mật độ dày.

Trước đây, loại cây này thường bị cho là cỏ dại và bị chặt bỏ diện rộng để phục vụ canh tác, song thời gian gần đây đã lội ngược dòng thành mặt hàng được săn đón trên các diễn đàn thương mại điện tử.

Theo ghi nhận từ người dân bản địa, cà dại truyền thống vốn là món ăn dân dã trong đời sống hằng ngày. Dù sở hữu vị đắng nhẹ đặc trưng và khá kén người dùng trong lần đầu thưởng thức, song chính hương vị tự nhiên này lại đang tạo nên sức hút mạnh mẽ đối với những người tiêu dùng xa quê.

Chị Quyết Nguyễn, một đầu mối chuyên thu mua và phân phối cà dại tại Sơn La chia sẻ trên Gia đình & Xã Hội cho biết tệp khách hàng ban đầu của chị phần lớn là những công nhân từ miền núi xuống làm việc tại các khu công nghiệp dưới xuôi. Vì nhớ hương vị quê nhà, họ lùng sục tìm mua bằng được. Về sau, nhờ làn sóng ưa chuộng nông sản sạch, không hóa chất, thứ quả dại này bắt đầu tiếp cận được cả nhóm khách hàng thành thị ưa cảm giác lạ miệng. Để có đủ nguồn hàng cung ứng, chị Quyết phải đi gom từ các hộ dân đi nương về hoặc đăng bài thu mua số lượng lớn trên mạng xã hội, sau đó đóng gói cẩn thận để vận chuyển đi các tỉnh.

Khảo sát tại các chợ truyền thống vùng cao và trên không gian mạng, giá cà dại hiện tại đang dao động ở mức khá cao so với vị thế của một loại quả mọc hoang. Cụ thể, giá thu mua tận rẫy rơi vào khoảng 20.000-30.000 đồng/kg tùy thuộc vào độ tươi, khi ra đến chợ địa phương tăng lên 35.000 đến 45.000 đồng/kg, và khi được rao bán trên các chợ mạng hướng tới khách thành phố, mức giá đạt đỉnh từ 50.000-60.000 đồng/kg chưa tính phí vận chuyển.

Không chỉ dừng lại ở một món ăn kèm khi dùng cơm, dưới góc độ Đông y, cà dại hoa trắng còn là một dược liệu có tính mát, vị cay và chứa một lượng độc tố nhỏ. Vị thuốc này thường được các thầy thuốc y học cổ truyền ứng dụng trong việc hoạt huyết, tiêu thũng, giảm đau, trừ ho, hoặc hỗ trợ điều trị các chứng đau thắt lưng, đau dạ dày và đau răng.

Tuy nhiên, do loại quả này có chứa độc tính tự nhiên, các chuyên gia y tế khuyến cáo người tiêu dùng không nên lạm dụng quá đà. Đặc biệt, phụ nữ đang trong thai kỳ và người có tiền sử mắc bệnh tăng nhãn áp tuyệt đối không được sử dụng các món ăn hoặc bài thuốc từ loại quả này để tránh những tác dụng phụ nguy hiểm.