Hiện nay, nhiều thanh niên xem hình xăm là một cách làm đẹp cơ thể, thể hiện cá tính... Thế nhưng, giữa một "tác phẩm nghệ thuật" và một bệnh lý da liễu đôi khi chỉ cách nhau một ranh giới mong manh. Phóng viên Báo Tri thức và Cuộc sống đã có cuộc trao đổi với ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành – Thành viên Hội Da liễu Việt Nam để giải mã những "góc khuất" y khoa đằng sau những hình xăm rực rỡ mà giới trẻ đang ưa chuộng.

Xăm mình làm phá vỡ "tấm khiên" bảo vệ tự nhiên của cơ thể

Thưa bác sĩ, hiện nay nhiều bạn trẻ coi phun xăm như một món phụ kiện thời trang không thể thiếu. Dưới góc độ chuyên môn, bác sĩ nhìn nhận thế nào về bản chất của việc “họa da” này đối với sức khỏe?

ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành: Chúng ta cần nhìn nhận một cách trực diện: Xăm mình không đơn thuần là thủ thuật tô điểm bề ngoài, mà thực chất là một can thiệp y khoa xâm lấn.

Về bản chất, quá trình xăm là dùng kim đưa các hạt mực xuyên qua lớp thượng bì để găm sâu vào trung bì – nơi tập trung hệ thống mạch máu và các tế bào miễn dịch hoạt động vô cùng mạnh mẽ. Điều này đồng nghĩa với việc bạn đang chủ động phá vỡ "tấm khiên" bảo vệ tự nhiên của cơ thể.

Từ đó, hàng loạt biến chứng có thể xảy ra như nhiễm trùng tại chỗ hoặc toàn thân nếu quy trình không đảm bảo vô khuẩn; Phản ứng dị ứng với mực xăm, đặc biệt với một số màu sắc nhất định; Viêm da mạn tính, phản ứng dạng u hạt; Hình thành sẹo lồi, sẹo xấu; Rối loạn sắc tố như tăng hoặc giảm sắc tố sau viêm…

Trong thực tế lâm sàng, không ít trường hợp bệnh nhân phải điều trị kéo dài nhiều năm chỉ vì một quyết định xăm mang tính “thử nghiệm”.

Hãy nhớ, da không phải là một “tấm vải” để vẽ lên tùy ý, mà là một cơ quan sống có chức năng bảo vệ cơ thể.

Xăm diện rộng – rủi ro nhân lên theo diện tích

Vậy đối với những trào lưu xăm diện rộng, xăm kín cơ thể hoặc ở các vùng nhạy cảm thì mức độ rủi ro sẽ gia tăng như thế nào, thưa bác sĩ?

ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành: Khi diện tích xăm càng lớn hoặc thực hiện dồn dập trong thời gian ngắn, nguy cơ không còn dừng lại ở các phản ứng tại chỗ mà có thể chuyển biến thành các bệnh lý phức tạp.

Có bốn nhóm nguy cơ lớn mà người xăm diện rộng phải đối mặt. Thứ nhất, tổn thương viêm mạn tính như viêm da kéo dài, phản ứng u hạt, bùng phát các bệnh da tự miễn tại vị trí xăm;

Thứ hai là nhiễm trùng do vi khuẩn, nấm, thậm chí virus gây nên nếu dụng cụ không đảm bảo; Thứ ba là rối loạn sắc tố như: da trở nên loang lổ, khó phục hồi;

Thứ tư là nguy cơ che lấp bệnh lý nguy hiểm, đây là điều đáng lo ngại nhất. Các tổn thương ác tính như ung thư da có thể bị che khuất dưới lớp mực, khiến việc phát hiện chậm trễ. Một vấn đề rất đáng lưu ý là: xăm không chỉ gây bệnh mà còn có thể làm chậm chẩn đoán những bệnh nguy hiểm hơn.

Xóa xăm – da không thể quay lại trạng thái ban đầu

Có một quan niệm khá phổ biến trong giới trẻ là: “Cứ xăm đi, không thích thì xóa”. Tỷ lệ phục hồi da thực tế sau khi xóa xăm là bao nhiêu?, Có tồn tại những hình xăm không thể xóa sạch không?

ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành: Đây chính là hiểu lầm tai hại nhất. Hiện nay, dù đã có nhiều công nghệ hiện đại hỗ trợ xóa xăm, nhưng không có phương pháp nào giúp da trở lại hoàn toàn như ban đầu.

Hiệu quả xóa xăm phụ thuộc vào Loại mực sử dụng; Độ sâu và kỹ thuật xăm; Màu sắc của hình xăm; Cơ địa từng người. Trong điều kiện thuận lợi, có thể làm mờ được khoảng 90-95%, nhưng rất hiếm trường hợp xóa sạch hoàn toàn mà không để lại dấu vết. Nguy cơ để lại sẹo hoặc rối loạn sắc tố vẫn tồn tại; Da sau xóa thường yếu và nhạy cảm hơn…

Thực chất, xóa xăm thực chất là hành trình làm mờ dấu vết cũ, chứ không phải phục hồi lại làn da nguyên bản.

Hãy là một người "chơi nghệ thuật" có kiến thức

Vậy để tránh rơi vào cảnh “tiền mất tật mang”, người trẻ nên lưu ý gì khi lựa chọn cơ sở phun xăm thưa bác sĩ?

ThS.BSCKII Nguyễn Tiến Thành: Việc lựa chọn cơ sở phun xăm yếu tố quyết định đến mức độ an toàn, nhưng lại thường bị bỏ qua. Để đảm bảo an toàn, các bạn tuyệt đối không nên chọn cơ sở chỉ vì giá rẻ hay theo lời quảng cáo trên mạng. Hãy kiểm tra ít nhất 4 tiêu chuẩn vàng:

Thứ nhất, pháp lý rõ ràng: cơ sở phải được cấp phép, người thực hiện có chứng chỉ hành nghề về kiểm soát phòng ngừa các nhiễm khuẩn, lây chéo….

Thứ hai, quy trình vô khuẩn: dụng cụ dùng một lần hoặc được tiệt khuẩn đúng quy định; Thứ ba, nguồn gốc mực xăm: phải rõ ràng, có kiểm định.

Thứ tư, khả năng xử trí biến chứng: có đội ngũ y tế hoặc liên kết y khoa để xử lý khi có tai biến. Thực tế cho thấy, phần lớn biến chứng nặng xảy ra tại các cơ sở không phải là phòng khám chuyên khoa.

Thông điệp tôi muốn gửi đến những người đang có ý định “họa da” là xăm mình có thể là quyền lựa chọn cá nhân, nhưng cần được hiểu đúng bản chất và hãy là một người chơi nghệ thuật có kiến thức. Vì đây là một can thiệp lên cơ thể có rủi ro thật sự. Điều đáng lo không phải là xăm, mà là xăm khi chưa hiểu rõ hậu quả. Đừng để một phút ngẫu hứng trở thành nỗi ám ảnh sức khỏe suốt đời..

Xin cảm ơn bác sĩ