Thứ 7, 24/08/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Ăn uống khoa học trong mùa nóng

ThS. Hoàng Khánh Toàn - Bác sĩ của bạn - 15/07/2019 20:34
Ăn uống khoa học trong mùa nóng
Mùa hạ là mùa dương khí vượng nhất trong năm, thời tiết nóng bức và ẩm thấp. Quá trình trao đổi chất trong cơ thể con người diễn ra mạnh mẽ, dương khí phát ra ngoài, âm khí tiềm phục ở trong.

Các lỗ chân lông giãn rộng, mồ hôi tiết ra nhiều để điều hòa thân nhiệt nhưng cũng vì thế mà tà khí dễ xâm nhập cơ thể. Hệ thống mao mạch ngoại vi cũng giãn ra, khí huyết lưu thông nhanh và mạnh hơn. Công năng của tỳ vị có xu hướng suy giảm vì nóng bức uống nhiều làm cho dịch vị bị pha loãng, quá trình tiêu hóa và hấp thu thức ăn dễ bị rối loạn. Bởi vậy, cổ nhân khuyên đưa ra các lời khuyên về ăn uống trong mùa hạ.

Chú trọng thanh nhiệt giải thử, lợi niệu, trừ thấp

Nắng nóng là chủ khí mùa hạ, là dương tà, tính thăng tán dễ làm hao tổn khí và tân dịch. Thử tà xâm nhập cơ thể gây ra nhiều mồ hôi làm tổn thương tân dịch, nếu không kịp thời bù đắp thậm chí có thể làm hao tổn nguyên khí, biểu hiện ra bên ngoài bằng các triệu chứng như mệt lả, khó thở, ngại nói, có khi đột nhiên ngã lăn bất tỉnh (say nắng, say nóng). Hơn nữa, thử thường kiêm với thấp (độ ẩm), thấp là âm tà dễ làm tổn thương dương khí. Đặc điểm của thấp tà là nặng trệ, kết dính, dễ gây thương tổn tỳ dương. Biểu hiện trên lâm sàng bằng các triệu chứng như chân tay tê mỏi, mình mẩy nặng nề, đầu nặng như đeo đá, không muốn ăn, hay đầy bụng, dễ đi lỏng, thậm chí có thể phù nhẹ hai chân... Bởi vậy, trong mùa hạ, Đông y khuyên nên chú trọng dùng nhiều đồ ăn thức uống có tác dụng thanh nhiệt giải thử, lợi niệu trừ thấp như dưa hấu, mướp đắng, dưa chuột, bí đao, đậu xanh, đậu đen, cháo ngũ đậu, cháo ý dĩ, cháo đậu xanh, cháo biển đậu, cháo lá sen, trà nhân trần, trà hoa cúc, trà nụ hoặc lá vối, trà actiso, trà khổ qua... Những ngày quá nóng bức có thể dùng một chút nước ướp lạnh hoặc nước đá để giúp cơ thể giải nhiệt nhưng không được dùng nhiều để tránh làm thương tổn tỳ vị, tạo điều kiện cho thấp tà gây bệnh bên trong. Khi mồ hôi ra nhiều phải chú ý bổ sung đủ lượng nước đã mất bằng đường ăn uống. Cổ nhân có câu: “Hãn vi tâm dịch” (mồ hôi là dịch của tâm), bởi thế khi mất mồ hôi âm dịch trong cơ thể nói chung và âm dịch trong tạng Tâm nói riêng (gọi là Tâm âm) cần chú ý trọng dụng những đồ ăn thức uống có công dụng thanh nhiệt dưỡng âm như thạch đen, chè đậu đen, trà mạch môn, nước ép quả lê, nước ép ngó sen, nước mơ, nước mận, nước dâu, trà bát bảo...

Ăn uống khoa học trong mùa nóngMùa hạ chú ý tránh làm thương tổn tỳ vị .

Mùa hạ chú ý tránh làm thương tổn tỳ vị

Theo Đông y, các thực phẩm có công dụng phương hương tỉnh tỳ, kiện tỳ hóa thấp, giải thử đều trực tiếp hoặc gián tiếp giữ gìn và nâng cao năng lực hoạt động của tỳ vị, ví như các loại cháo chế từ đậu xanh, đậu cô-ve, bạch biển đậu, ý dĩ, hạt sen, củ mài...; các loại trà hoắc hương, trà nụ vối, trà hương nhu, trà lá sen... Nên chú ý dùng thêm các đồ ăn thức uống có vị chua ngọt, cay thơm để nhằm mục đích khai vị, kích thích cảm giác thèm ăn như các loại canh chua chế từ quả sấu, me, khế, quả dọc, tai chua, quả chay, chua me đất hoa vàng... và các loại nước cam, nước chanh, nước mơ, nước sấu... Tuy nhiên, cần chú ý không nên dùng quá nhiều đường tinh luyện khi pha chế các loại nước giải khát. Để bảo vệ nguyên khí, cổ nhân khuyên “bảy mươi hai ngày mùa hạ nên bớt vị đắng, tăng vị cay để dưỡng phế khí” (Thiên kim yếu phương). Bởi vì căn cứ vào quy luật ngũ hành, Tâm thuộc hỏa, Phế thuộc kim, hỏa khắc kim, Tâm hỏa quá thịnh sẽ khắc phạt Phế kim, vị đắng vào Tâm, vị cay vào Phế, nếu ăn thêm một ít vị cay thì Phế khí sẽ được trợ dưỡng, nếu ăn bớt vị đắng thì Tâm hỏa sẽ không quá vượng thịnh mà hại Phế khí. Tôn Tư Mạo, danh y đời Đường (Trung Quốc) đã viết: “Nghi tỉnh khổ tăng tân, dĩ dưỡng phế khí” (nên giảm đắng tăng cay để dưỡng phế khí).

Mùa hạ nên dưỡng dương, bệnh mùa đông trị vào mùa hạ

Mùa hạ nóng nực tuy phải dùng nhiều đồ ăn thức uống có tác dụng thanh nhiệt giải thử nhưng vẫn cần lấy ôn ấm làm chính để trợ giúp khí dương. Bởi vì, các nhà dưỡng sinh Đông y cho rằng mùa hạ tuy dương khí vượng thịnh bên ngoài nhưng khí âm lại tiềm ẩn bên trong cơ thể, vậy nên “trời tuy nóng chớ tham mát, dưa tuy ngon chớ ăn nhiều”. Nếu không biết giữ gìn dương khí trong mùa hạ thì mùa đông sẽ mắc nhiều bệnh tật, phải biết thuận ứng thiên thời để bồi bổ dương khí, trừ khử âm hàn có như vậy mới gọi là phòng bệnh triệt để. Các quan niệm của cổ nhân như “đông bệnh hạ trị” (bệnh mùa đông trị vào mùa hạ), “bổ tại tam phục” (một số bệnh âm thịnh dương hư và bệnh mạn tính thường phát vào mùa đông có thể sẽ giải quyết tốt nếu biết bồi bổ vào thời kỳ “tam phục”). Tam phục là cách gọi chung của sơ phục, trung phục và mạt phục, chỉ thời kỳ nóng nhất trong năm: sơ phục, 10 ngày tính từ ngày canh thứ ba sau Hạ chí; trung phục, 20 ngày tính từ ngày canh thứ tư sau Hạ chí; mạt phục, 10 ngày tính từ ngày canh thứ nhất sau Lập thu. Bởi vậy, trong mùa hạ việc chọn dùng một số đồ ăn thức uống có tính ôn bổ cũng là rất cần thiết, đặc biệt đối với những người có bệnh mạn tính và thể chất vốn suy nhược do dương khí kém.

 

Theo suckhoedoisong.vn


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

Ra lệnh công ty Mỹ rời Trung Quốc, TT Trump không chỉ dọa suông

Nhà lãnh đạo Mỹ vừa yêu cầu các công ty nước này lập tức tìm phương án chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc. Giới chuyên gia đánh giá Tổng thống Trump không chỉ dọa suông.

Nữ công an gây rối tại Tân Sơn Nhất bị cấm bay 12 tháng

Cục Hàng không vừa ra quyết định cấm bay 12 tháng với hành khách Lê Thị Hiền sau hành vi gây rối tại sân bay Tân Sơn Nhất.

Nghịch lý ngành đường sắt Việt Nam: Ngửa tay đi “ăn xin” đến bao giờ?

Tổng công ty ĐSVN vừa xin 2.500 tỷ để xóa đường ngang và xin 35 tỷ để duy trì 3 đoàn tàu. Việc càng làm càng lỗ khiến nhiều người đặt câu hỏi nghi ngờ.

Cuối tuần, giá vàng tăng vọt 600.000 đồng/lượng

Sáng nay (24/8), giá vàng giao dịch trong nước bất ngờ tăng mạnh trở lại, bên cạnh đó giá vàng thế giới cũng phục hồi mạnh mẽ, vượt ngưỡng 1500 USD/ounce.

Khởi tố bổ sung Lê Tấn Hùng về tội tham ô tài sản

Bị can Lê Tấn Hùng vừa bị khởi tố bổ sung về tội tham ô tài sản; sau khi đã bị khởi tố, bắt tạm giam về tội danh “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.

Vì sao một loạt lãnh đạo Công an Đồng Nai bị kỷ luật?

Giám đốc và phó giám đốc Công an tỉnh Đồng Nai nhiệm kỳ 2010-2015 bị kỷ luật cảnh cáo. Ông Huỳnh Tiến Mạnh - Giám đốc Công an tỉnh và ông Hồ Văn Năm - Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy Đồng Nai, bị đề nghị kỷ luật...

Xe khách gây tai nạn 12 người chết 'lột xác' thành xe mới?

Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) vừa công bố kết quả về dàn xe khách bị cắt số khung, mài số máy của Công ty TNHH Long Giang (Điện Biên).

Mới nhất

Ăn uống như thế nào để tăng cường khả năng “yêu”

Bác sĩ của bạn - Vũ Hải - 11:47 24/08/2019
Ăn uống đa dạng, cân đối và hợp lý sẽ giúp bạn bảo vệ sức khỏe và phòng tránh bệnh tật. Nhưng ăn uống như thế nào để tăng cường, phục hồi khả năng sinh lý cũng đang là vấn đề thu hút sự quan tâm của nhiều người, đặc biệt là giới mày râu.

Tản mạn về... cắt “của quý”

Y học và đời sống - BS.Xuân Anh - 11:46 24/08/2019
Ở những nền văn minh cổ đại, các chiến binh cắt dương vật của kẻ thù để chứng tỏ chiến tích. Thời phong kiến, những người nam phục vụ ở hậu cung, thế giới của vợ vua và các phi tần cung nữ cũng phải thiến hoạn - chủ yếu là cắt bỏ 2 tinh hoàn nhưng đôi khi cả một phần hay toàn bộ dương vật.

Cuối tuần, giá vàng tăng vọt 600.000 đồng/lượng

Thị trường - Quỳnh Nga - 11:44 24/08/2019
Sáng nay (24/8), giá vàng giao dịch trong nước bất ngờ tăng mạnh trở lại, bên cạnh đó giá vàng thế giới cũng phục hồi mạnh mẽ, vượt ngưỡng 1500 USD/ounce.

Khởi tố bổ sung Lê Tấn Hùng về tội tham ô tài sản

Thời sự - Đình Phú và Thái Sơn - 11:40 24/08/2019
Bị can Lê Tấn Hùng vừa bị khởi tố bổ sung về tội tham ô tài sản; sau khi đã bị khởi tố, bắt tạm giam về tội danh “vi phạm quy định về quản lý, sử dụng tài sản nhà nước gây thất thoát, lãng phí”.

Vì sao một loạt lãnh đạo Công an Đồng Nai bị kỷ luật?

Thời sự - Nhóm PV - 11:39 24/08/2019
Giám đốc và phó giám đốc Công an tỉnh Đồng Nai nhiệm kỳ 2010-2015 bị kỷ luật cảnh cáo. Ông Huỳnh Tiến Mạnh - Giám đốc Công an tỉnh và ông Hồ Văn Năm - Trưởng Ban Nội chính Tỉnh ủy Đồng Nai, bị đề nghị kỷ luật...

Xe khách gây tai nạn 12 người chết 'lột xác' thành xe mới?

Thời sự - Minh Đức - 11:37 24/08/2019
Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) vừa công bố kết quả về dàn xe khách bị cắt số khung, mài số máy của Công ty TNHH Long Giang (Điện Biên).

Ra lệnh công ty Mỹ rời Trung Quốc, TT Trump không chỉ dọa suông

Thời sự - Thanh Danh - 11:35 24/08/2019
Nhà lãnh đạo Mỹ vừa yêu cầu các công ty nước này lập tức tìm phương án chuyển sản xuất khỏi Trung Quốc. Giới chuyên gia đánh giá Tổng thống Trump không chỉ dọa suông.

Nữ công an gây rối tại Tân Sơn Nhất bị cấm bay 12 tháng

Thời sự - Ngọc Tân - 11:33 24/08/2019
Cục Hàng không vừa ra quyết định cấm bay 12 tháng với hành khách Lê Thị Hiền sau hành vi gây rối tại sân bay Tân Sơn Nhất.

Nghịch lý ngành đường sắt Việt Nam: Ngửa tay đi “ăn xin” đến bao giờ?

Thời sự - Phi Long - 07:43 24/08/2019
Tổng công ty ĐSVN vừa xin 2.500 tỷ để xóa đường ngang và xin 35 tỷ để duy trì 3 đoàn tàu. Việc càng làm càng lỗ khiến nhiều người đặt câu hỏi nghi ngờ.

Đá thiên thạch không dùng trong phong thủy

Hỏi đáp - Hà Bình - 07:42 24/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thiên thạch (meteorite) có thể ứng dụng trong phong thủy, nhưng tùy nguồn gốc xuất xứ, loại thiên thạch thông dụng trên thị trường hiện nay chứa sắt và niken có hiệu quả không cao, do trường khí thấp.

Vietnam Airlines hạ hơn 7.100 tỷ đồng mục tiêu doanh thu năm 2019

Kinh tế - Nhật Nam - 07:39 24/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Theo nghị quyết điều chỉnh kế hoạch năm 2019 vừa công bố, Tổng công ty hàng không Việt Nam (Vietnam Airlines) hạ doanh thu hợp nhất, doanh thu công ty mẹ lần lượt xuống còn hơn 104.500 tỷ đồng và 78.300 tỷ đồng.

Xuất khẩu rau quả sang Trung Quốc giảm đột biến

Thị trường - Hồng Linh - 07:39 24/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Số liệu thống kê từ Tổng cục Hải quan cho thấy, trong tháng 7 xuất khẩu hàng rau quả đạt 247,3 triệu USD, giảm 27,8% so với cùng kỳ năm 2018.

Lọc nước bằng năng lượng mặt trời

Công nghệ - Thái Bằng - 07:39 24/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Hiện có một số thiết bị giống như thùng đựng nước, các chuyên gia gọi bình chưng cất năng lượng mặt trời để giúp tạo ra nước sạch bằng cách sử dụng nhiệt năng của nắng làm bay hơi nước bẩn, thu được nước sạch, an toàn để uống.

Xây dựng bữa ăn học đường khoa học

Giáo dục - Hà Thu - 07:37 24/08/2019
(khoahocdoisong.vn) - Bữa ăn khoa học là bữa ăn cung cấp đủ các chất dinh dưỡng cho nhu cầu cơ thể, ăn đa dạng, phối hợp nhiều loại, cần có đủ 4 nhóm thực phẩm là nhóm bột đường, nhóm chất đạm, nhóm chất béo, nhóm vitamin và khoáng chất. Tuy nhiên mỗi lứa tuổi, giới tính và hoạt động thể lực lại cần sự điều chỉnh nhu cầu cho phù hợp.

Vợ báo tin giả 'bị đánh thuốc mê, cướp tiền" để lừa dối chồng

Thời sự - D.Hòa - 07:26 24/08/2019
Chồng đi làm thuê đưa tiền về để chi tiêu trong gia đình, bà H. sử dụng không đúng rồi dựng lên câu chuyện bị một người phụ nữ lạ mặt đánh thuốc mê cướp sạch tiền.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO