Theo các chuyên gia tâm lý, việc tiếp xúc quá nhiều với video ngắn có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát cảm xúc, sự kiên nhẫn và khả năng tập trung của trẻ.

Não bộ liên tục bị kích thích bởi cảm giác phần thưởng

BS.CKII Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi Đồng 2 cho biết, khi trẻ xem video ngắn, não bộ liên tục được kích thích bởi dopamine – chất dẫn truyền thần kinh liên quan đến cảm giác vui vẻ, hứng thú và phần thưởng.

Đặc điểm của video ngắn là nội dung cô đọng, chuyển cảnh nhanh, nhiều yếu tố gây tò mò và bất ngờ. Điều này khiến trẻ dễ bị cuốn vào trạng thái thích thú liên tục và có xu hướng muốn xem thêm video tiếp theo.

Tuy nhiên, khi việc xem bị dừng lại đột ngột, não bộ có thể chuyển từ trạng thái hưng phấn sang hụt hẫng, khó chịu và bồn chồn. Hiện tượng này thường được gọi là "dopamine crash" – sự sụt giảm cảm giác hưng phấn sau khi nguồn kích thích bị ngắt.

Trong khi đó, khả năng điều tiết cảm xúc ở trẻ em chưa phát triển hoàn thiện. Vì vậy, trẻ dễ xuất hiện các phản ứng như khóc lóc, ăn vạ, nổi nóng hoặc bùng nổ cảm xúc khi bị yêu cầu dừng xem thiết bị điện tử.

Nếu tình trạng này diễn ra thường xuyên trong thời gian dài, trẻ có thể hình thành thói quen tìm kiếm những kích thích nhanh và mạnh để duy trì cảm giác hứng thú.

Hệ quả là trẻ giảm khả năng kiên nhẫn, khó tập trung vào những hoạt động đòi hỏi thời gian và sự nỗ lực như đọc sách, học tập, làm thủ công hoặc tham gia các trò chơi vận động.

Bên cạnh đó, trẻ cũng có thể trở nên dễ cáu gắt hơn khi phải chờ đợi hoặc đối mặt với những tình huống không mang lại phần thưởng tức thì. Điều này ảnh hưởng đến khả năng thích nghi với các hoạt động đời thực cũng như quá trình phát triển cảm xúc - xã hội.

Theo ác bác sĩ Bệnh viện Nhi Đồng 2, về lâu dài, việc lệ thuộc vào các nội dung giải trí ngắn, kích thích mạnh có thể tác động tiêu cực đến các mối quan hệ trong gia đình, đặc biệt khi trẻ thường xuyên phản ứng tiêu cực trước các giới hạn mà cha mẹ đặt ra.

Biến video ngắn thành công cụ học tập

BS.CKII Nguyễn Thanh Sang nhấn mạnh, vấn đề không nằm ở bản thân video ngắn mà ở cách trẻ tiếp cận và sử dụng loại hình nội dung này.

Thay vì để thuật toán tự động quyết định những gì con xem mỗi ngày, cha mẹ có thể chủ động định hướng nhằm biến video ngắn thành công cụ hỗ trợ học tập và khám phá kiến thức.

Theo khuyến cáo của Bệnh viện Nhi Đồng 2, phụ huynh nên ưu tiên lựa chọn các video giáo dục ngắn từ 1-3 phút với nội dung về kiến thức khoa học, kỹ năng sống hoặc các chủ đề phù hợp với lứa tuổi.

Việc xem cùng con cũng đóng vai trò quan trọng. Sau mỗi video, cha mẹ có thể đặt những câu hỏi đơn giản như: "Con thấy gì?", "Con học được điều gì?" hoặc "Theo con, điều đó có ý nghĩa gì?". Cách tương tác này giúp trẻ hình thành thói quen suy nghĩ, phân tích thay vì chỉ tiếp nhận nội dung một cách thụ động.

Ngoài ra, phụ huynh cần xây dựng giới hạn thời gian sử dụng thiết bị điện tử rõ ràng và nhất quán. Thời gian xem màn hình nên được cân bằng với các hoạt động thực tế như đọc sách, kể chuyện, vẽ tranh, chơi thể thao hoặc vui chơi ngoài trời.

Các chuyên gia cũng khuyến khích lựa chọn những nội dung có nhịp độ vừa phải, mục tiêu rõ ràng, tránh các video giải trí quá nhanh hoặc chứa quá nhiều yếu tố gây kích thích.

>>> Mời độc giả xem thêm video Ca ngộ độc thực phẩm cả nước tăng vọt: