Sáng 6/8, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (VUSTA) tổ chức Hội thảo đóng góp ý kiến đối với dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản.

Phát biểu tại hội thảo, PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch VUSTA cho rằng, sau 13 năm thực thi, Luật Xuất bản năm 2012 đã xuất hiện những vấn đề cần được sửa đổi để phù hợp với sự phát triển của kinh tế - xã hội và khoa học - công nghệ.

Phát biểu khai mạc hội thảo, PGS.TS Phạm Ngọc Linh, Phó Chủ tịch VUSTA cho biết, sau 13 năm thực thi, Luật Xuất bản hiện hành đã khẳng định vai trò quan trọng trong việc định hướng, thúc đẩy sự phát triển của ngành xuất bản.

Tuy nhiên, trước sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế - xã hội và khoa học - công nghệ, việc sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản đã trở nên hết sức cấp thiết, xuất phát từ ba lý do cốt lõi: sự bùng nổ của Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo (AI); yêu cầu bảo vệ bản quyền và sở hữu trí tuệ; tháo gỡ điểm nghẽn thể chế, khơi thông nguồn lực.

Để ngành Xuất bản phát triển theo hướng hiện đại, chuyên nghiệp và hội nhập quốc tế, PGS.TS Phạm Ngọc Linh đề xuất Ban soạn thảo tập trung vào bốn nhóm nội dung trọng tâm gồm: quản lý và phát triển xuất bản số; cơ chế khuyến khích xuất bản phẩm khoa học - công nghệ; bảo hộ sở hữu trí tuệ và thực thi pháp luật trên không gian mạng; mô hình tổ chức, phân cấp quản lý và trách nhiệm pháp lý.

Tại hội thảo, các chuyên gia, nhà khoa học cơ bản đồng tình với các nội dung được đề xuất trong Dự thảo Luật, đồng thời đánh giá tác động chính sách trên nhiều phương diện như bối cảnh trong nước và khu vực, mục tiêu xây dựng chính sách, sự cần thiết của chính sách; qua đó đề xuất các phương án tối ưu đối với Dự thảo Luật Xuất bản sửa đổi, bổ sung.

Tổng Biên tập Nhà xuất bản Tri thức Bùi Thị Thu Hằng cho rằng, việc sửa đổi Luật Xuất bản là yêu cầu cấp thiết nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn trong quá trình thực thi, đồng thời kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng về phát triển xuất bản, văn hóa, chuyển đổi số, hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế tư nhân. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý sẽ tạo động lực mới cho hoạt động xuất bản, in và phát hành, đặc biệt trên môi trường số.

Theo bà, cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm điều kiện kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với trách nhiệm giải trình. Việc sửa đổi, bổ sung Luật Xuất bản năm 2012 được xây dựng trên cơ sở mục tiêu, quan điểm sửa đổi; kết quả tổng kết, đánh giá 13 năm thi hành Luật; đánh giá tác động chính sách trong bối cảnh trong nước và khu vực; đồng thời đề xuất các phương án tối ưu trong Dự thảo Luật.

Bà Bùi Thị Thu Hằng đề xuất ban hành Luật Xuất bản mới (Luật Xuất bản năm 2026), bởi Dự thảo đã được sửa đổi toàn diện với 27 điều được sửa đổi và 7 điều được bổ sung, thiết kế mới. Đáng chú ý, Dự thảo đưa ra quy định mang tính đột phá là thành lập Tập đoàn Xuất bản - Truyền thông. Bà hoàn toàn ủng hộ chủ trương này, song đề nghị trước mắt chỉ nên áp dụng đối với các Nhà xuất bản có đủ tiềm lực triển khai, qua đó bảo đảm các quy định của Luật khi ban hành phát huy hiệu lực, hiệu quả trong thực tiễn.

Đồng quan điểm, ông Nguyễn Hữu Giới, Chủ tịch Hội Thư viện Việt Nam đề nghị sau mục 1.4 "Sửa đổi, bổ sung 6 điều trong Chương IV về lĩnh vực phát hành xuất bản phẩm" cần bổ sung mục 1.5 "Xuất bản và văn hóa đọc". Theo ông, mục này cần cơ cấu các nội dung hoạt động của ngành thư viện Việt Nam nhằm góp phần thúc đẩy mạnh mẽ hoạt động xuất bản ở nước ta, đồng thời gia tăng lợi nhuận kinh tế cho ngành Xuất bản, In và Phát hành trong tương lai.

Để ngành Xuất bản Việt Nam bắt nhịp với xu thế của thời đại, có nhiều đóng góp xứng đáng cho ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam cũng như sự phát triển kinh tế - văn hóa của đất nước trong thế kỷ XXI, ông Giới cho rằng cần chuyển mạnh từ tư duy quản lý xuất bản sang kiến tạo phát triển xuất bản trong giai đoạn mới.

Ngay sau hội thảo, Ban Tổ chức sẽ tổng hợp đầy đủ, chắt lọc nghiêm túc các ý kiến tâm huyết để xây dựng Báo cáo phản biện xã hội của Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, gửi tới Ủy ban Thường vụ Quốc hội xem xét, phục vụ Kỳ họp bất thường lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI.