Năm 1452, Constantinople vẫn là trung tâm của Đế quốc Byzantine, nhưng thành phố đã bị bao vây bởi một thế lực Ottoman đang ngày càng mạnh. Sultan Mehmed II hiểu rằng muốn chiếm được thành phố, ông không chỉ cần một đội quân lớn mà còn phải khóa chặt Bosphorus, con đường nối Biển Đen với biển Marmara.

Ảnh: Wikimedia Commons

Vì thế, ông cho xây dựng Rumelihisarı trên bờ châu Âu của Bosphorus, đối diện với Anadolu Hisarı ở bờ châu Á. Vị trí được lựa chọn rất hiểm: đây là một trong những đoạn hẹp nhất của eo biển, nơi khoảng cách giữa hai bờ chỉ khoảng 900 m.

Công trình khởi công vào tháng 4/1452 và hoàn thành vào cuối tháng 8 cùng năm – chỉ khoảng 139 ngày. Các nguồn chính thức của Thổ Nhĩ Kỳ cho biết khoảng 300 thợ bậc cao cùng hàng trăm công nhân, người vận chuyển và nhân lực khác đã tham gia xây dựng.

Ảnh: click

Rumelihisarı có diện tích khoảng 30.000 m², gồm ba tòa tháp lớn mang tên ba đại thần của Mehmed II: Çandarlı Halil Paşa, Saruca Paşa và Zağanos Paşa, nối với nhau bằng hệ thống tường thành cùng nhiều tháp nhỏ. Tòa tháp Saruca cao khoảng 28 m, Çandarlı khoảng 22 m và Zağanos khoảng 21 m.

Mục đích của nó rất rõ ràng: kiểm soát tàu thuyền qua Bosphorus và ngăn viện binh từ phía Biển Đen tiến về Constantinople. Những khẩu pháo đặt tại pháo đài có thể biến con đường thủy hẹp thành một khu vực nguy hiểm đối với bất kỳ tàu nào cố vượt qua.

Ảnh: tourscanner

Đây chính là điểm khiến Rumelihisarı trở thành một trong những công trình quan trọng nhất dẫn tới cuộc chinh phục Constantinople năm 1453. Một năm sau khi pháo đài hoàn thành, quân Ottoman mở cuộc vây hãm thành phố. Constantinople không còn dễ dàng trông chờ vào tuyến tiếp tế từ phía bắc như trước.

Điều thú vị là cái tên cổ Boğazkesen, có nghĩa gần với “kẻ cắt eo biển”, phản ánh chính xác vai trò của công trình. Nó không cần phải phá hủy Constantinople; chỉ cần khiến thành phố bị cô lập.

Sau cuộc chinh phục, Rumelihisarı dần mất vai trò quân sự và từng được sử dụng làm nhà tù. Qua nhiều thế kỷ, pháo đài xuống cấp, chịu hỏa hoạn và được trùng tu lớn vào thế kỷ XX. Năm 1968, sau quá trình phục hồi, nơi đây được mở cửa như một bảo tàng.

Ngày nay, du khách nhìn thấy những bức tường đá phủ cây xanh và mặt Bosphorus đầy tàu thuyền, rất khó hình dung nơi này từng là một cỗ máy chiến tranh được xây dựng với tốc độ đáng kinh ngạc. Nhưng chính từ đây, Ottoman đã siết chặt chiếc vòng vây quanh Constantinople – thành phố từng được xem là một trong những pháo đài khó đánh chiếm nhất thế giới.