Nằm tại vùng Julfa của Nakhchivan, một vùng lãnh thổ tách biệt của Azerbaijan, Alinja là một trong những công trình gây ấn tượng mạnh nhất của khu vực Kavkaz. Pháo đài được xây dựng trên một ngọn núi đá hiểm trở, với các bức tường chạy men theo sườn núi và những bậc đá nối từng tầng công trình. Chính vị trí đặc biệt ấy khiến Alinja thường được ví von là “Machu Picchu của Azerbaijan”.

Ảnh: advantour

Điểm khác biệt là nếu Machu Picchu nổi tiếng với những triền núi xanh của Andes, Alinja lại mang vẻ đẹp gần như đối lập: khô cằn, nâu đỏ và dữ dội. Từ trên cao, những dãy núi trơ trụi kéo dài đến tận chân trời, tạo cảm giác như đang đứng giữa một cảnh quan của hành tinh khác.

Ảnh: travelnaut

Lịch sử của Alinja có thể kéo dài hàng thế kỷ, thậm chí một số nguồn cho rằng địa điểm này từng tồn tại dưới dạng pháo đài từ hơn 2.000 năm trước. Trong thời Trung cổ, nơi đây từng được các triều đại cai trị Nakhchivan sử dụng, trong đó có người Seljuk, Atabey và Safavid. Pháo đài đặc biệt nổi tiếng dưới thời nhà Atabey, khi nó được sử dụng để bảo vệ kho báu của triều đình.

Nhưng câu chuyện khiến Alinja trở thành huyền thoại lại gắn với Timur, nhà chinh phục Trung Á thường được biết đến ở phương Tây với tên Tamerlane. Từ năm 1387 đến 1401, quân đội của ông bao vây Alinja trong khoảng 14 năm nhưng không thể dễ dàng khuất phục pháo đài. Đến năm 1401, Alinja cuối cùng bị chiếm. Chính khả năng chống chịu trong thời gian dài như vậy đã khiến nơi đây nổi tiếng là một trong những pháo đài gần như bất khả xâm phạm của vùng Kavkaz.

Ảnh: Wikimedia Commons

Một truyền thuyết địa phương còn kể rằng sau khi chiếm được Alinja, Timur đã sử dụng nơi đây để cất giữ kho báu và một phần kho báu ấy có thể vẫn còn đâu đó quanh ngọn núi. Đây dĩ nhiên là câu chuyện chưa được chứng minh, nhưng nó khiến một chuyến thăm Alinja càng trở nên thú vị.

Alinja ngày nay không hoàn toàn là những tàn tích nguyên bản. Pháo đài đã trải qua một chương trình phục dựng lớn trong giai đoạn 2014–2016 và hiện được tổ chức như một bảo tàng ngoài trời. Du khách phải leo khoảng 1.500 bậc đá để lên tới khu vực đỉnh núi. Đó chắc chắn không phải chuyến đi dành cho người ngại leo dốc, nhưng phần thưởng là khung cảnh Nakhchivan mở ra từ độ cao, với núi non, thung lũng sông Aras và những vùng đất khô cằn trải dài phía xa.

Có lẽ chính sự kết hợp giữa lịch sử, địa hình và cảm giác biệt lập đã khiến Alinja trở nên đặc biệt. Nó không chỉ là một pháo đài trên núi, mà giống như một thành phố cổ được đặt lên một chiếc ngai đá khổng lồ – nơi con người từng cố biến địa hình khắc nghiệt thành một thành trì không thể bị khuất phục.