Những sứ mệnh có thể hé lộ bí mật về sự sống ngoài Trái Đất

Thanh Bình (tổng hợp) 24/10/2026 06:32

Các tàu vũ trụ, robot và kính viễn vọng thế hệ mới sẽ khảo sát nhiều thế giới trong thập kỷ tới, tìm kiếm manh mối về môi trường có thể tồn tại sự sống.

Thập kỷ 2027–2036 hứa hẹn mở ra một chương mới của ngành thám hiểm không gian, với những chuyến trở lại Mặt Trăng, robot săn dấu vết sự sống trên Sao Hỏa và tàu vũ trụ hướng đến những thế giới xa xôi. Nhiều nhiệm vụ đã được triển khai, nhưng những khám phá quan trọng nhất có thể vẫn đang chờ phía trước.

Một trong những cột mốc được mong đợi là chương trình Artemis của NASA, hướng đến việc đưa con người trở lại bề mặt Mặt Trăng. Theo kế hoạch hiện được công bố, Artemis IV dự kiến thực hiện chuyến đổ bộ có người lái vào đầu năm 2028, với mục tiêu khám phá khu vực cực Nam Mặt Trăng. Nơi đây được quan tâm đặc biệt vì các miệng hố luôn chìm trong bóng tối có thể lưu giữ băng nước, nguồn tài nguyên tiềm năng cho những chuyến thám hiểm dài ngày.

Hình minh họa các phi hành gia khám phá bề mặt Mặt Trăng trong chương trình Artemis. Ảnh: theaicronicle.com

Một cuộc tìm kiếm khác có thể làm thay đổi hiểu biết của chúng ta về sự sống là sứ mệnh Europa Clipper của NASA. Tàu đã rời Trái Đất vào tháng 10/2024 và dự kiến đến Sao Mộc năm 2030, trước khi thực hiện hàng chục lần bay sượt qua Europa, mặt trăng được cho là có đại dương nước lỏng bên dưới lớp băng dày. Tàu không được thiết kế để phát hiện sinh vật trực tiếp, mà nhằm xác định liệu môi trường tại đây có những điều kiện thích hợp cho sự sống hay không.

Trong khi đó, Sao Hỏa vẫn là điểm đến quan trọng của cuộc săn tìm dấu vết sinh học. Xe tự hành Rosalind Franklin của Cơ quan Vũ trụ châu Âu dự kiến được phóng vào cuối năm 2028. Điểm đặc biệt của robot này là khả năng khoan sâu tới khoảng hai mét dưới bề mặt, nơi các hợp chất hữu cơ có thể được bảo vệ tốt hơn khỏi bức xạ khắc nghiệt. Nếu phát hiện được dấu hiệu đáng tin cậy của sự sống cổ đại, sứ mệnh sẽ góp phần giải đáp câu hỏi liệu Trái Đất có phải nơi duy nhất từng xuất hiện sự sống trong Hệ Mặt Trời.

Hình minh họa xe tự hành Rosalind Franklin tìm kiếm dấu vết sự sống cổ đại trên Sao Hỏa. Ảnh: ESA – ExoMars Rosalind Franklin

Một nhiệm vụ có thiết kế khác thường là Dragonfly, máy bay robot nhiều cánh quạt của NASA dự kiến phóng không sớm hơn năm 2028 và đến Titan, mặt trăng lớn nhất của Sao Thổ, vào cuối năm 2034. Nhờ khí quyển dày và trọng lực yếu, Dragonfly có thể bay giữa nhiều địa điểm để khảo sát các hợp chất hữu cơ, tìm hiểu hóa học tiền sinh học và những điều kiện có thể dẫn đến sự hình thành sự sống. Đây sẽ là một bước đột phá nếu phương tiện bay có thể hoạt động thành công trên một thế giới khác.

Ở khoảng cách xa hơn, kính viễn vọng không gian PLATO của châu Âu dự kiến phóng năm 2027, mang theo 26 camera để khảo sát hơn 200.000 ngôi sao. Bằng cách phát hiện những biến thiên nhỏ trong ánh sáng, PLATO sẽ tìm kiếm các hành tinh đá, đặc biệt là những thế giới nằm trong vùng có thể tồn tại nước lỏng quanh sao chủ. Những phát hiện của nó có thể giúp các nhà thiên văn lựa chọn mục tiêu cho những nghiên cứu sâu hơn về khí quyển và khả năng tồn tại sự sống.

Tất nhiên, lịch trình của các chương trình không gian có thể thay đổi vì ngân sách, kỹ thuật và điều kiện phóng. Nhưng dù không phải nhiệm vụ nào cũng thành công như kỳ vọng, thập kỷ tới vẫn có thể mang đến những dữ liệu làm thay đổi cách nhân loại nhìn nhận vị trí của mình trong vũ trụ. Có lẽ câu hỏi lớn nhất không phải chúng ta sẽ đi xa đến đâu, mà là những thế giới mới sẽ tiết lộ điều gì về nguồn gốc của sự sống.