Rau xanh luôn xuất hiện trong hầu hết bữa ăn gia đình nhờ giàu vitamin, chất xơ và khoáng chất thiết yếu. Tuy nhiên, trong nỗ lực làm sạch thực phẩm, nhiều người lại áp dụng những phương pháp thiếu cơ sở khoa học, xuất phát từ thói quen truyền miệng hoặc quảng cáo.
Không ít cách làm tưởng “kỹ càng” lại phản tác dụng, làm giảm giá trị dinh dưỡng, không loại bỏ hiệu quả vi khuẩn và hóa chất, thậm chí khiến rau bị nhiễm bẩn trở lại trong quá trình sơ chế.
Dưới đây là một số sai lầm phổ biến khi rửa rau mà nhiều gia đình vẫn mắc phải mỗi ngày.
Ngâm rau quá lâu: Sai lầm phổ biến nhất
Ngâm rau trong nước muối loãng hoặc nước thường là thói quen quen thuộc ở nhiều gia đình. Nhiều người tin rằng ngâm càng lâu thì rau càng sạch, có thể “nhả” thuốc trừ sâu và bụi bẩn.
Tuy nhiên, các chuyên gia an toàn thực phẩm cho biết việc ngâm rau quá lâu có thể làm cấu trúc tế bào bị phá vỡ. Khi đó, hóa chất và vi sinh vật trong nước có thể thẩm thấu ngược vào bên trong rau.
Không chỉ vậy, các vitamin tan trong nước như vitamin C, vitamin nhóm B (đặc biệt là folate) dễ bị hòa tan trong quá trình ngâm kéo dài. Điều này khiến rau mất đi một phần giá trị dinh dưỡng quan trọng.
Lạm dụng dung dịch rửa rau hoặc chất tẩy
Trên thị trường hiện nay có nhiều sản phẩm dung dịch rửa rau được quảng cáo có khả năng loại bỏ hóa chất và vi khuẩn. Một số người thậm chí dùng nước rửa chén để làm sạch rau củ.
Tuy nhiên, nếu không tráng kỹ bằng nước sạch, các chất tẩy này có thể bám lại trên bề mặt rau, gây ô nhiễm thứ cấp. Điều này đặc biệt nguy hiểm với rau ăn sống như xà lách, rau thơm.
Một số thử nghiệm cho thấy hiệu quả loại bỏ dư lượng thuốc bảo vệ thực vật của chất tẩy rửa không vượt trội so với việc rửa dưới vòi nước chảy liên tục. Vì vậy, việc lạm dụng dung dịch rửa rau chưa chắc mang lại lợi ích như nhiều người nghĩ.
Cắt rau trước khi rửa: Tiện nhưng không lợi
Thói quen cắt nhỏ rau trước khi rửa giúp tiết kiệm thời gian sơ chế, nhất là với các món canh hoặc rau xào. Tuy nhiên, đây lại là cách làm khiến rau dễ mất chất.
Khi rau bị cắt, bề mặt tiếp xúc với nước tăng lên, khiến các vitamin tan trong nước dễ bị rửa trôi. Đồng thời, bụi bẩn và hóa chất có thể bám sâu vào các vết cắt, khó loại bỏ hoàn toàn.
Ngoài ra, rau đã cắt nhỏ cũng dễ nhiễm vi khuẩn từ không khí, dao thớt hoặc bề mặt bếp, làm tăng nguy cơ nhiễm chéo trong quá trình chế biến.
Lạm dụng máy rửa
Sự xuất hiện của các thiết bị rửa rau bằng sóng siêu âm, ion hoặc ozone khiến nhiều người tin rằng chỉ cần “bấm nút là sạch”. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế của các thiết bị này vẫn còn nhiều tranh cãi.
Một số nghiên cứu cho thấy sóng siêu âm chỉ loại bỏ được hơn 50% dư lượng thuốc bảo vệ thực vật trên rau lá. Trong khi đó, mỗi loại hóa chất có đặc tính khác nhau nên không có phương pháp đơn lẻ nào có thể loại bỏ hoàn toàn.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo người tiêu dùng không nên quá phụ thuộc vào thiết bị. Trên thực tế, rau bán tại hệ thống siêu thị và chuỗi phân phối chính thống thường có dư lượng thuốc bảo vệ thực vật nằm trong ngưỡng an toàn theo quy định.
Theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, mục tiêu chính của việc rửa rau là loại bỏ đất cát, bụi bẩn, vi sinh vật và giảm dư lượng thuốc bảo vệ thực vật chứ không phải “tẩy sạch tuyệt đối”.
Báo cáo năm 2023 của Tổ chức Công tác Môi trường Mỹ (EWG) cho biết, khoảng 75% rau không hữu cơ tại Mỹ có thể phát hiện dư lượng thuốc bảo vệ thực vật. Tuy nhiên, mức tồn dư khác nhau giữa các loại rau, vì vậy cách làm sạch cũng cần linh hoạt.
Rửa rau đúng cách theo từng nhóm
Rau lá mỏng (rau cải, rau bina, xà lách): Đây là nhóm rau dễ bám bụi và vi khuẩn giữa các lớp lá. Cách hiệu quả nhất là rửa dưới vòi nước chảy và tách từng lá để nước tiếp cận tận gốc.
Không nên ngâm lâu trong chậu nước vì vi khuẩn có thể lan từ lá này sang lá khác. Trước khi rửa, nên loại bỏ lá úa, dập nát để tránh lây nhiễm chéo.
Rau cuộn nhiều lớp (bắp cải, xà lách cuộn): Với các loại rau cuộn chặt, lớp ngoài cùng thường là nơi bám nhiều đất và côn trùng nhất. Vì vậy, nên bóc bỏ lớp lá ngoài trước khi rửa.
Sau đó tách từng lớp bên trong và rửa dưới vòi nước chảy, kiểm tra kỹ nếu phát hiện dấu hiệu sâu hoặc trứng côn trùng.
Củ quả vỏ sần (cà rốt, khoai tây, dưa leo, bí đỏ): Những loại này thường có đất cát bám trong các khe rãnh trên bề mặt. Cách tốt nhất là rửa dưới nước chảy kết hợp dùng bàn chải mềm chà nhẹ.
Ngay cả khi có ý định gọt vỏ, vẫn nên rửa trước để tránh đưa vi khuẩn và hóa chất từ vỏ vào phần ruột khi gọt.
Rau thân cứng, nguy cơ tồn dư cao (cần tây, đậu đũa): Với nhóm rau này, có thể ngâm ngắn trong nước sạch khoảng 5–10 phút để làm mềm bụi bẩn, sau đó rửa lại dưới vòi nước chảy khoảng 30 giây.
Sau khi rửa, chần nhanh qua nước sôi có thể giúp giảm thêm một phần thuốc trừ sâu, đặc biệt là nhóm phospho hữu cơ.
Súp lơ và bông cải xanh: Do cấu trúc nhiều kẽ hở, súp lơ và bông cải dễ chứa côn trùng nhỏ. Nên tách thành miếng nhỏ, ngâm nước ấm khoảng 15–20 phút để bụi bẩn và côn trùng thoát ra.
Sau đó rửa lại bằng nước sạch và chần sơ trước khi chế biến.