Trẻ 3 tuổi mắc giang mai bẩm sinh do lây từ bố mẹ
Bệnh viện Da liễu Trung ương vừa tiếp nhận bé trai 3 tuổi được gia đình đưa đến khám sàng lọc giang mai do có yếu tố nguy cơ lây từ bố mẹ.
Khoảng 5 tháng trước khi nhập viện, trong quá trình khám sức khỏe để đi lao động ở nước ngoài, bố mẹ trẻ được phát hiện có xét nghiệm giang mai dương tính và đã được điều trị, tuy nhiên chưa theo phác đồ chuẩn khuyến cáo.
Khi được tư vấn lại về nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con, gia đình chủ động đưa trẻ đến Bệnh viện Da liễu Trung ương để khám và sàng lọc.
Ban đỏ ở lòng bàn tay là một trong những dấu hiệu của bệnh giang mai. Ảnh minh họa/NLĐ
Sau khi được tư vấn về nguy cơ lây truyền từ mẹ sang con trong thai kỳ, gia đình chủ động cho trẻ đi kiểm tra. Kết quả xét nghiệm huyết thanh cho thấy trẻ dương tính với hiệu giá kháng thể cao, được chẩn đoán giang mai bẩm sinh và nhập viện điều trị.
Theo bác sĩ Trần Thị Vân Anh, Phó trưởng Khoa Điều trị bệnh da phụ nữ và trẻ em, trẻ sinh đủ tháng, phát triển bình thường, không sốt, không ghi nhận tổn thương da, mắt, tai, xương hay thần kinh. Trường hợp này nhiều khả năng do mẹ mắc bệnh trong thai kỳ nhưng không được sàng lọc và điều trị đầy đủ trước sinh.
Bác sĩ cho biết giang mai bẩm sinh có thể "im lặng" trong những năm đầu đời, khiến gia đình dễ chủ quan nếu không chủ động xét nghiệm.
Nhiều biến chứng khi phát hiện giang mai muộn
Giang mai bẩm sinh là tình trạng nhiễm xoắn khuẩn Treponema pallidum từ mẹ sang con trong thời kỳ mang thai. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), năm 2022 ước tính có khoảng 700.000 trường hợp giang mai bẩm sinh trên toàn cầu, gây hơn 200.000 ca thai lưu, tử vong sơ sinh hoặc trẻ sinh ra với dị tật nặng.
Tỷ lệ lây truyền giang mai từ mẹ sang con phụ thuộc vào giai đoạn bệnh của mẹ: Giang mai sớm (có biểu hiện lâm sàng): 70–100%; giang mai tiềm ẩn sớm: khoảng 40%; giang mai muộn: khoảng 10%
Tại Việt Nam, số ca giang mai ở người lớn đang có xu hướng gia tăng, kéo theo sự xuất hiện của nhiều trường hợp giang mai bẩm sinh, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến cuối. Không ít trường hợp được phát hiện muộn do phụ nữ mang thai không được sàng lọc đầy đủ, nhất là tại tuyến y tế cơ sở.
Giang mai bẩm sinh có thể không biểu hiện triệu chứng trong những năm đầu đời, nhưng nếu không điều trị, trẻ có nguy cơ xuất hiện các biến chứng muộn nghiêm trọng sau 2 tuổi như: Rối loạn thính giác (điếc thần kinh); tổn thương mắt (viêm giác mạc kẽ, giảm thị lực); dị dạng xương (xương chày cong, trán dô); tổn thương thần kinh, chậm phát triển trí tuệ; tổn thương tim mạch và khớp...
Vì thế, với trẻ mắc giang mai, bác sĩ khuyến cáo cần phải theo dõi chặt chẽ, xét nghiệm huyết thanh định kỳ sau điều trị (3–6–12 tháng). Hiệu giá kháng thể cần giảm ít nhất 4 lần hoặc chuyển âm tính theo thời gian. Nếu được điều trị đầy đủ ở giai đoạn chưa có biểu hiện lâm sàng, trẻ có khả năng khỏi hoàn toàn và phát triển bình thường, không để lại di chứng. Với trường hợp trên, bệnh nhi đang trong quá trình điều trị và được theo dõi sát tại bệnh viện.
Bác sĩ Vân Anh chia sẻ, trường hợp này một lần nữa nhấn mạnh vai trò then chốt của sàng lọc giang mai định kỳ trong thai kỳ – một xét nghiệm đơn giản, chi phí thấp nhưng có thể cứu trẻ khỏi những di chứng nặng nề suốt đời.
Nếu người mẹ được phát hiện giang mai và điều trị đầy đủ bằng benzathin penicillin ít nhất 30 ngày trước sinh, nguy cơ lây truyền sang con có thể giảm xuống dưới 1–2%.
Ban đào hồng là một trong những dấu hiệu của bệnh giang mai bẩm sinh. Ảnh minh họa/NLĐ
Chuyên gia da liễu khuyến cáo phụ nữ mang thai không nên bỏ qua sàng lọc giang mai, thực hiện ít nhất 1 lần trong 3 tháng đầu, lặp lại ở tuần 28–36 và khi sinh, đặc biệt với nhóm nguy cơ cao. Khi xét nghiệm dương tính, cần điều trị ngay bằng penicillin theo đúng phác đồ để bảo vệ sức khỏe của mẹ và thai nhi.
Cả hai vợ chồng cần được sàng lọc và điều trị khi cần thiết, không chờ đến khi có triệu chứng.
