Iran được cho là đang đàm phán mua tên lửa hành trình chống hạm siêu thanh CM-302 của Trung Quốc - động thái có thể làm gia tăng đáng kể rủi ro đối với lực lượng hải quân Mỹ hoạt động tại Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman.

Theo hãng tin Reuters, nếu thương vụ được thực hiện, Tehran sẽ bổ sung một vũ khí tốc độ cao bay bám biển vào hệ thống phòng thủ bờ biển nhiều lớp, qua đó rút ngắn thời gian phản ứng của tàu chiến đối phương và củng cố chiến lược chống tiếp cận nhằm hạn chế tự do hoạt động quân sự của Mỹ trong khu vực.

Thông tin này xuất hiện trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran và Mỹ tiếp tục leo thang. Washington thường xuyên triển khai nhóm tác chiến tàu sân bay để thể hiện sức mạnh răn đe, trong khi lực lượng hải quân thuộc Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran từ lâu dựa vào xuồng tấn công nhanh, UAV, thủy lôi và tên lửa bờ biển để gây áp lực lên các tuyến hàng hải mà không cần cạnh tranh trực tiếp với sức mạnh hải quân viễn dương của Mỹ.

Trong chiến lược này, việc sở hữu tên lửa chống hạm siêu thanh được xem là giải pháp hiệu quả về chi phí nhưng có khả năng tạo rủi ro lớn cho các tàu chiến chủ lực và tàu hậu cần giá trị cao. Đây cũng được coi là một bước nâng cấp đáng kể so với các hệ thống tên lửa chống hạm cận âm mà Iran đang vận hành.

CM-302 được cho là phiên bản xuất khẩu thuộc dòng tên lửa YJ-12 của Trung Quốc, nổi bật với tốc độ siêu thanh, đường bay bám biển và khả năng xuyên thủng phòng thủ. Các nguồn dữ liệu công khai cho biết tên lửa có tầm bắn khoảng 290 km, mang đầu đạn nặng khoảng 250 kg và có thể cơ động mạnh ở giai đoạn cuối để tránh đánh chặn.

Về mặt tác chiến, sự kết hợp giữa tốc độ cao và độ cao bay thấp khiến thời gian phản ứng của hệ thống phòng thủ tàu chiến bị rút ngắn đáng kể. Điều này buộc các lực lượng hải quân phải phát hiện mục tiêu sớm hơn, theo dõi nhanh hơn và sử dụng nhiều lớp đánh chặn cùng lúc.

Các chuyên gia cho rằng hiệu quả của tên lửa không chỉ nằm ở tốc độ mà còn ở “chuỗi tiêu diệt mục tiêu” gồm trinh sát, phát hiện và chỉ thị mục tiêu. Iran đã đầu tư mạnh vào radar bờ biển, UAV trinh sát, tình báo tín hiệu và các bệ phóng cơ động nhằm duy trì khả năng tấn công ngay cả trong môi trường tác chiến phức tạp.

Một tên lửa như CM-302 sẽ đặc biệt nguy hiểm khi được tích hợp vào chiến thuật tấn công bão hòa mà Iran theo đuổi. Theo đó, UAV và tên lửa cận âm có thể được sử dụng trước để gây quá tải hệ thống phòng thủ, tạo điều kiện cho các tên lửa siêu thanh tiếp cận mục tiêu với thời gian cảnh báo rất ngắn.

Việc Tehran tìm tới Trung Quốc cũng phản ánh xu hướng hợp tác an ninh ngày càng tăng giữa hai nước. Đối với Iran, sở hữu vũ khí này sẽ nâng cao năng lực răn đe và tạo thêm đòn bẩy chiến lược. Trong khi đó, việc tăng cường năng lực chống tiếp cận của Iran có thể giúp hạn chế khả năng triển khai quân sự của Hải quân Mỹ tại khu vực trọng yếu về năng lượng toàn cầu.

Dù thương vụ vẫn chưa được xác nhận chính thức, chỉ riêng khả năng Iran sở hữu tên lửa chống hạm siêu thanh cũng được đánh giá là yếu tố có thể làm thay đổi đáng kể cán cân sức mạnh trên biển tại Vùng Vịnh trong thời gian tới.