Suy gan nguy hiểm vì quá liều thuốc trị cúm

Gần đây, Khoa Bệnh nhiệt đới, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ ghi nhận gần 30 trường hợp nhập viện điều trị cúm mùa, tăng 70% so với tháng trước. Trong giai đoạn giao mùa, số ca cúm có xu hướng gia tăng. Các bác sĩ cảnh báo, thói quen phối hợp nhiều loại thuốc để nhanh chóng giảm sốt, đau đầu, sổ mũi có thể khiến người bệnh vô tình dùng quá liều paracetamol, làm tăng nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng.

DSCKII Trịnh Đức Thiện, Phó Trưởng khoa Dược, Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ cho biết, paracetamol là hoạt chất có tác dụng hạ sốt, giảm đau, được sử dụng phổ biến trong nhiều chế phẩm điều trị cảm cúm.

Người bệnh có thể uống paracetamol đơn chất để hạ sốt, sau đó tiếp tục dùng thuốc cảm cúm tổng hợp để giảm các triệu chứng khác mà không biết sản phẩm này cũng chứa cùng hoạt chất. Việc sử dụng trùng thành phần khiến tổng lượng paracetamol đưa vào cơ thể vượt quá dự kiến, dẫn đến nguy cơ quá liều ngoài ý muốn.

Khi dùng đúng liều, paracetamol nhìn chung an toàn với phần lớn người bệnh. Tuy nhiên, quá liều có thể gây tổn thương gan cấp tính, thậm chí dẫn đến suy gan nặng và đe dọa tính mạng.

Vì sao quá liều paracetamol gây hại gan?

DSCKII Trịnh Đức Thiện cho biết, sau khi được hấp thu, phần lớn paracetamol được chuyển hóa tại gan theo những con đường tương đối an toàn. Một phần nhỏ chuyển thành N-acetyl-p-benzoquinone imine (NAPQI), chất chuyển hóa có độc tính. Bình thường, cơ thể có thể khử độc chất này. Tuy nhiên, khi lượng paracetamol sử dụng quá lớn, khả năng khử độc có thể bị vượt quá, khiến NAPQI tích tụ và gây tổn thương tế bào gan.

Nguy cơ cần được lưu ý ở người mắc bệnh gan, uống nhiều rượu bia, suy dinh dưỡng hoặc có các yếu tố nguy cơ khác. Những trường hợp này nên được bác sĩ, dược sĩ tư vấn về lựa chọn thuốc và liều dùng phù hợp.

Đáng lo ngại, ngộ độc paracetamol có thể chưa biểu hiện rõ trong giai đoạn đầu. Người bệnh có thể không có triệu chứng hoặc chỉ buồn nôn, nôn, mệt mỏi, đau bụng. Khi dấu hiệu tổn thương gan xuất hiện rõ rệt, tình trạng ngộ độc có thể đã tiến triển nghiêm trọng. Vì vậy, không nên chờ có triệu chứng mới tìm kiếm trợ giúp y tế nếu nghi ngờ đã dùng quá liều.

Theo DSCKII Trịnh Đức Thiện, có ba sai lầm dễ dẫn đến quá liều:

Thứ nhất, uống đồng thời nhiều loại thuốc có cùng hoạt chất. Người bệnh dùng thuốc hạ sốt riêng, sau đó uống thêm thuốc cảm cúm tổng hợp. Nếu cả hai đều chứa paracetamol, tổng liều sẽ tăng lên ngoài dự kiến.

Thứ hai, tự ý tăng liều hoặc rút ngắn khoảng cách giữa các lần uống. Khi sốt chưa giảm, một số người có xu hướng uống thêm thuốc. Tuy nhiên, việc dùng thuốc vượt hướng dẫn không bảo đảm giúp hạ sốt nhanh hơn mà có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc.

Thứ ba, chỉ chú ý tên thuốc mà bỏ qua bảng thành phần. Các sản phẩm có tên thương mại, dạng bào chế hoặc công dụng khác nhau vẫn có thể chứa cùng hoạt chất. Đọc kỹ thành phần và hàm lượng trên nhãn là bước quan trọng để phòng tránh quá liều.

Làm gì để sử dụng thuốc an toàn?

Để hạn chế nguy cơ, người dân cần kiểm tra thành phần của thuốc hạ sốt, giảm đau và thuốc cảm cúm trước khi sử dụng. Không tự ý phối hợp nhiều chế phẩm cùng chứa paracetamol; tuân thủ liều dùng và khoảng cách giữa các lần uống theo hướng dẫn hoặc chỉ định của bác sĩ.

Với trẻ em, liều thuốc phải phù hợp với cân nặng, độ tuổi và dạng bào chế. Không tự ước lượng liều hoặc dùng liều dành cho người lớn. Người mắc bệnh gan, uống nhiều rượu bia, suy dinh dưỡng hoặc đang sử dụng nhiều loại thuốc cần hỏi ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng.

Nếu nghi ngờ đã uống quá liều, dùng trùng nhiều chế phẩm hoặc không xác định được tổng lượng paracetamol đã sử dụng, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được đánh giá ngay, kể cả khi vẫn cảm thấy bình thường.

Cần mang theo vỏ thuốc, tờ hướng dẫn sử dụng hoặc danh sách các thuốc đã uống để nhân viên y tế xác định hoạt chất, hàm lượng và thời điểm sử dụng. Không tự gây nôn, không chờ xuất hiện đau bụng hay vàng da mới đi khám và không tự điều trị tại nhà.

Theo DSCKII Trịnh Đức Thiện, cúm mùa có thể gây sốt và nhiều triệu chứng khó chịu, nhưng không phải cứ sốt cao là cần uống thêm nhiều loại thuốc. Bên cạnh nghỉ ngơi, bổ sung đủ nước và theo dõi diễn biến bệnh, người dân cần sử dụng thuốc đúng chỉ định, đặc biệt tránh dùng trùng hoạt chất.

Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ và người mắc bệnh mạn tính nên được tư vấn y tế sớm khi có triệu chứng cúm. Nếu xuất hiện khó thở, đau ngực, lú lẫn, co giật, mất nước nghiêm trọng hoặc tình trạng bệnh xấu đi nhanh chóng, cần đến cơ sở y tế ngay.

Khi nghi ngờ quá liều paracetamol

- Không uống thêm thuốc có chứa paracetamol.

- Đến cơ sở y tế ngay, không chờ xuất hiện triệu chứng.

- Mang theo vỏ thuốc hoặc danh sách các thuốc đã sử dụng.

- Không tự gây nôn hoặc tự điều trị tại nhà.

Mời quý độc giả theo dõi video: Chính phủ phát lệnh nóng: Kiểm soát giá quyết liệt những tháng cuối năm