Khi nào cần dùng thuốc kháng vi rút?

Nhiều người mắc cúm A thường tìm mua thuốc kháng vi rút ngay khi có kết quả xét nghiệm dương tính hoặc xuất hiện sốt, đau đầu, đau mỏi người. Tuy nhiên, việc có dùng thuốc hay không cần căn cứ vào mức độ bệnh, yếu tố nguy cơ và chỉ định của bác sĩ thay vì tự ý sử dụng.

Theo BSCKII Nguyễn Nguyên Huyền, Giám đốc Trung tâm Phòng Chống dịch, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương, đa số trường hợp mắc cúm A diễn biến nhẹ và tự cải thiện sau khoảng một tuần. Dù vậy, bệnh vẫn có thể tiến triển nặng và gây biến chứng ngay cả ở những người trước đó hoàn toàn khỏe mạnh. Việc đánh giá để dùng thuốc kháng virus sớm được đặc biệt lưu ý ở các nhóm nguy cơ cao bao gồm trẻ nhỏ và người cao tuổi, trong đó trẻ dưới 5 tuổi đặc biệt là dưới 2 tuổi hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên rất dễ trở nặng, còn người từ 65 tuổi trở lên có nguy cơ viêm phổi, nhập viện và tử vong cao do suy giảm miễn dịch kết hợp bệnh nền.

Ảnh benhnhietdoi.vn

Nhóm tiếp theo là người suy giảm miễn dịch và mắc bệnh nền mạn tính như bệnh tim mạch, phổi mạn tính gồm hen và COPD, thận, gan, đái tháo đường, thần kinh, cũng như người đang điều trị ung thư, ghép tạng, nhiễm HIV hoặc dùng corticoid kéo dài. Phụ nữ mang thai và sau sinh cũng nằm trong nhóm nguy cơ do sự thay đổi sinh lý trong thai kỳ và 2 tuần đầu sau sinh làm tăng nguy cơ viêm phổi, suy hô hấp, với oseltamivir là thuốc được ưu tiên chỉ định.

Các trường hợp khác cần lưu ý gồm người béo phì nặng có chỉ số khối cơ thể từ 40 trở lên, người dưới 19 tuổi dùng aspirin kéo dài, người sống tại cơ sở chăm sóc dài hạn, hoặc bất kỳ bệnh nhân nào đã có biểu hiện cúm nặng, biến chứng hoặc phải nhập viện.

Nguy hiểm từ việc tự ý mua dùng thuốc kháng vi rút

Theo bác sĩ, việc tự ý mua và sử dụng thuốc kháng vi rút như oseltamivir mang lại nhiều rủi ro lớn bởi đây không phải là thuốc điều trị triệu chứng thông thường hay thuốc hạ sốt, giảm đau, nên không có tác dụng với mọi nguyên nhân gây bệnh. Hơn nữa, không phải tất cả người mắc cúm A đều cần dùng thuốc này vì những ca nhẹ, không có yếu tố nguy cơ chủ yếu được điều trị triệu chứng và theo dõi tại nhà. Việc tự mua thuốc dễ dẫn đến dùng sai liều lượng, gặp tác dụng phụ như buồn nôn và đau đầu, làm gia tăng tình trạng kháng thuốc, hoặc khiến người bệnh chủ quan, bỏ qua các dấu hiệu chuyển nặng cần cấp cứu.

Để đảm bảo an toàn, việc sử dụng thuốc kháng vi rút cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc về đúng chỉ định và thời điểm, theo đó thuốc phải dùng theo đơn và lý tưởng nhất trong vòng 48 giờ từ khi khởi phát triệu chứng. Với người lớn bình thường, liều oseltamivir phổ biến là 75 miligam một lần, ngày hai lần trong năm ngày và trẻ em cần được tính liều theo cân nặng. Riêng bệnh nhân nặng hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao, cần khởi trị càng sớm càng tốt mà không cần chờ kết quả xét nghiệm. Trong quá trình sử dụng, nếu quên liều thì uống ngay khi nhớ trừ khi sát giờ liều tiếp theo, còn nếu nôn thuốc hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường như khó thở, phát ban phồng rộp thì cần báo ngay cho bác sĩ và tuyệt đối không tự ý tăng liều để kiểm soát triệu chứng.

Các chuyên gia nhấn mạnh thuốc kháng vi rút không thể thay thế vắc xin cúm hằng năm và người bệnh cần được đưa đi cấp cứu ngay khi xuất hiện các dấu hiệu nguy hiểm như khó thở, đau ngực dai dẳng, li bì, lú lẫn, mất nước, hoặc khi trẻ nhỏ có biểu hiện bỏ bú, rút lõm lồng ngực, sốt cao không giảm hay sốt khi chưa tròn 3 tháng tuổi.