Trong hàng nghìn năm, voi ma mút lông xoăn (Mammuthus primigenius) từng lang thang trên những vùng đồng cỏ lạnh giá ở Bắc Á, châu Âu và Bắc Mỹ. Nhưng khoảng 4.000 năm trước, những quần thể cuối cùng của chúng biến mất, khép lại một chương quan trọng của kỷ nguyên băng hà. Ngày nay, nhờ sự phát triển của công nghệ chỉnh sửa gene, các nhà khoa học đang đặt ra một câu hỏi gây tranh luận: liệu con người có thể hồi sinh voi ma mút hay không?

Ảnh: flipada

Ý tưởng này được thúc đẩy mạnh mẽ bởi lĩnh vực kỹ thuật di truyền và đặc biệt là công nghệ chỉnh sửa gene CRISPR. Các nhà nghiên cứu đã giải mã được phần lớn bộ gene của voi ma mút nhờ những mẫu xác đông lạnh được bảo quản tự nhiên trong lớp băng vĩnh cửu Siberia. Một số cá thể được tìm thấy còn giữ lại da, lông, mô cơ và thậm chí các tế bào có cấu trúc khá nguyên vẹn.

Ảnh: boredpanda

Tuy nhiên, việc "hồi sinh" voi ma mút không đơn giản là sao chép một con vật đã tuyệt chủng. ADN cổ đại thường bị phân mảnh sau hàng nghìn năm, khiến việc tạo ra một bộ gene hoàn chỉnh là thách thức lớn. Vì vậy, các nhà khoa học đang lựa chọn một hướng tiếp cận khác: chỉnh sửa bộ gene của voi châu Á – loài họ hàng còn sống gần nhất của voi ma mút – để tạo ra những đặc điểm giống voi ma mút như lớp lông dày, lớp mỡ dưới da lớn, khả năng chịu lạnh và hình dạng tai phù hợp với môi trường băng giá.

Ảnh: livescience

Một trong những tổ chức tiên phong trong lĩnh vực này là Công ty công nghệ sinh học Colossal Biosciences, với mục tiêu tạo ra những cá thể voi lai mang nhiều đặc điểm của voi ma mút trong tương lai. Các nhà khoa học hy vọng nếu thành công, những sinh vật này có thể được đưa trở lại các vùng lãnh nguyên phía Bắc, nơi chúng có thể đóng vai trò phục hồi hệ sinh thái cổ đại từng tồn tại trong Kỷ Băng hà.

Dù vậy, ý tưởng này vẫn gây nhiều tranh luận. Một số nhà sinh học cho rằng thay vì đầu tư hàng tỷ USD vào việc hồi sinh loài đã tuyệt chủng, con người nên tập trung bảo vệ các loài đang đứng trước nguy cơ biến mất. Ngoài ra, việc tạo ra một sinh vật giống voi ma mút đặt ra nhiều câu hỏi về phúc lợi động vật, môi trường sống và những tác động sinh thái khó dự đoán.

Ngay cả khi không thể tạo ra một con voi ma mút hoàn toàn giống với tổ tiên của nó, những nghiên cứu này vẫn mang lại nhiều giá trị khoa học. Chúng giúp con người hiểu rõ hơn về tiến hóa, khả năng thích nghi với khí hậu lạnh và giới hạn của công nghệ sinh học hiện đại.