Sau quỹ đạo của Hải Vương tinh, cách Mặt Trời hàng tỷ km, tồn tại một vùng không gian rộng lớn được gọi là Vành đai Kuiper – một trong những khu vực bí ẩn nhất của Hệ Mặt Trời. Nơi đây không phải là một khoảng không trống rỗng, mà là “kho lưu trữ” khổng lồ chứa hàng nghìn thiên thể băng giá còn sót lại từ thời kỳ hình thành các hành tinh cách đây hơn 4,5 tỷ năm.

Ảnh: heraldo

Vành đai Kuiper trải dài khoảng từ 30 đến 55 đơn vị thiên văn tính từ Mặt Trời (một đơn vị thiên văn tương đương khoảng 150 triệu km). Khu vực này giống như một phiên bản xa xôi của vành đai tiểu hành tinh giữa Sao Hỏa và Sao Mộc, nhưng thay vì chủ yếu là đá và kim loại, các vật thể ở Kuiper chứa nhiều băng nước, băng methane, băng ammonia và các hợp chất hữu cơ phức tạp.

Ảnh: universosideral

Một trong những cư dân nổi tiếng nhất của Vành đai Kuiper là Pluto - Diêm Vương Tinh. Từng được xem là hành tinh thứ chín của Hệ Mặt Trời, Pluto ngày nay được xếp vào nhóm hành tinh lùn cùng với nhiều thiên thể khác như Eris, Haumea và Makemake. Những thế giới này có kích thước đa dạng, từ các khối băng nhỏ chỉ vài km cho đến những thiên thể có đường kính hàng nghìn km.

Ngoài các hành tinh lùn, Vành đai Kuiper còn chứa hàng triệu vật thể nhỏ hơn gọi là các vật thể xuyên Hải Vương tinh (trans-Neptunian objects – TNO). Một số trong đó có quỹ đạo rất kỳ lạ, thậm chí bị ảnh hưởng bởi lực hấp dẫn của các hành tinh lớn. Các nhà khoa học cho rằng nghiên cứu những vật thể này có thể giúp giải mã quá trình hình thành Hệ Mặt Trời, bởi chúng gần như không bị thay đổi trong hàng tỷ năm.

Đặc biệt, Vành đai Kuiper là nguồn gốc của nhiều sao chổi chu kỳ ngắn. Khi một vật thể băng giá bị lực hấp dẫn làm lệch quỹ đạo và tiến gần Mặt Trời, lớp băng trên bề mặt bốc hơi tạo thành chiếc đuôi sáng đặc trưng mà con người có thể quan sát từ Trái Đất.

Ảnh: rich-parno

Năm 2015, tàu vũ trụ New Horizons đã thực hiện chuyến bay lịch sử qua Pluto, sau đó tiếp tục tiến sâu vào Vành đai Kuiper để khám phá thiên thể Arrokoth (trước đây có tên Ultima Thule). Đây là lần đầu tiên con người quan sát cận cảnh một vật thể nguyên thủy từ vùng biên giới xa xôi này.

Ngày nay, Vành đai Kuiper vẫn là một trong những “biên giới cuối cùng” của khoa học hành tinh. Mỗi thiên thể nhỏ bé tại đây có thể chứa đựng câu chuyện về thời điểm các hành tinh ra đời, giúp con người hiểu rõ hơn về nguồn gốc của chính Hệ Mặt Trời mà chúng ta đang sinh sống.Ảnh minh họa: