Thứ 3, 18/06/2019
Đường dây nóng: 0327 216 216

Đặc sắc cỗ xứ Đoài

Mai Loan - Dọc đường - 14/02/2019 08:38
 Đặc sắc cỗ xứ Đoài
(khoahocdoisong.vn) - Pha thịt, luộc gà, quạt chả, thái giò, bày mâm cỗ... những bàn tay đàn ông thoăn thoắt, khéo léo, những bước chân tất bật vào ra. Trong khi, đàn bà chỉ ngồi nhặt rau dưa, bóc hành...

Những bàn tay đàn ông khéo léo

Bên bức tường đá ong cổ kính, những cụ già răng đen ngồi bên mấy cái mẹt con con, nụ cười rạng rỡ, hiền hậu mỗi khi có người hỏi mua hàng. Dịp Tết, cũng là lúc nhiều ngày lễ, phong tục được tổ chức. Mùi kẹo lạc, chè lam thơm theo những cơn gió, luồn qua những ngả đường….

Làng Đại Đồng, một ngôi làng cổ kính của vùng Thạch Thất, Hà Nội vẫn giữ được nhiều nét đặc sắc của văn hóa xứ Đoài.

Đàn ông thoăn thoắt thái thịt, thái giò, làm cỗ.

Đặc biệt, nếu là khách phương xa tới làng dự một bữa cỗ, từ khâu chuẩn bị cho tới lúc bưng mâm, rồi ra về, khách sẽ không khỏi thú vị trước nhiều phong tục “lạ”, trong đó, có cả sự “đảm đang” của đàn ông nơi đây.

Vừa thoăn thoắt thái thịt, bày những miếng thịt lợn luộc đều tăm tắp lên đĩa, anh Nguyễn Phong vừa chia sẻ về “văn hóa làng”: “Dù bây giờ thịt lợn không phải là món hấp dẫn như ngày xưa nữa, nhưng trong mâm cỗ vẫn không thể thiếu món thịt lợn luộc. Mà phải là thịt thái quân chì, miếng thịt xắt dày, bày lên đĩa đầy đặn”.

Ở bên cạnh anh Phong, là các người anh em, người chú, người bác… mỗi người một việc. Người thái giò, người chặt thịt gà, người bày mâm cỗ. Xa xa, là một nhóm đàn ông đang quạt chả nướng… Trông ai cũng tất bật, nhưng đầy hào hứng.

Anh Nguyễn Khắc Huy tươi cười với món chả nướng.

Anh Phong cho biết: “Tục của làng Đại Đồng là tự làm cỗ. Dù cỗ có lên tới trăm mâm thì cũng vẫn tự làm. Mỗi chi trong họ sẽ chia ra các bếp. Khi nhà ai có công có việc, thì tự giác, mọi người đến từ 4-5 giờ sáng để làm giúp. Thậm chí, có những người thức qua đêm cùng gia chủ, nếu như trong nhóm làm gà, mổ lợn… Thức để vừa làm, vừa trông đồ ăn luôn”.

Chả nướng than hoa.

Và một điều đặc biệt, là đàn bà, chị em phụ nữ hầu như tới chỉ nhặt rau dưa, rửa bát đĩa, nấu cơm… Còn mọi việc từ xẻ thịt, chế biến món ăn, tẩm ướp, sắp các món lên mâm cỗ… đều do đàn ông đảm nhiệm. Điều đó đã trở thành tập quán bao đời. Cho nên, đàn ông Đại Đồng nổi tiếng khéo tay, và không nề hà giúp đỡ vợ con dù bất cứ việc gì.

Chị em phụ nữ chủ yếu nhặt rau, dưa.

Mỗi mâm cỗ đều có 6 túi nilon trắng

Lần đầu về làng Đại Đồng ăn cỗ, tôi không khỏi ngại ngần khi ra đến cổng còn được một bà thím chạy theo, dúi vào tay một túi phần. Tôi xua tay không nhận, thì mọi người xúm vào nói: Phong tục ở đây là thế, cứ cầm về đi, đừng ngại. Không cầm về thì gia chủ lại ngại.

Về nhà giở ra, thì thấy, mỗi món một thứ, vài miếng thịt gà, mấy miếng chả, giò…Toàn là những món trong mâm cỗ, nhưng không ăn đến, thì được dúm mang về.

Sau này, tôi mới để ý, mỗi mâm cỗ bưng ra đều có một túm túi nilon nhỏ, được buộc thành hình chiếc nơ xinh xắn, để kín đáo, ý nhị một góc mâm. Mâm 6 người thì 6 túi. Cỗ Đại Đồng các đĩa thức ăn đều được bày đầy đặn, chủ về “thực chất” chứ không nghiêng về “trang trí” như cỗ khách sạn hay ngoài “thành phố”. Vì thế, mâm các bà các chị, dù người ăn khỏe đến mấy, thì cũng không thể nào ăn hết được cỗ. Thậm chí, còn thừa rất nhiều.

Nhưng khi khách đứng lên, trừ các món rau, dưa, còn thì các đĩa cũng sạch bong. Tất cả, đã được chia đều vào các túi nilon. Và khách hoan hỉ “mang giùm gia chủ về, đây là ăn hộ gia chủ”, mọi người chia sẻ.

Đàn ông cũng có phần đem về.

Ngoài việc chia phần trên mâm cỗ, thì làng Đại Đồng còn có tục gia chủ đi chia phần, bưng cỗ. Vào những ngày nhà có giỗ chạp hay cưới hỏi, thì bao giờ cũng phải bưng cỗ tới nhà ngoại (tức là đại diện họ nhà vợ), nhà trưởng họ, hoặc trưởng chi… Cỗ ở đây là một mâm gồm đầy đủ các món, gồm xôi, gà (cả con), món xào, xáo, giò… thể hiện lòng biết ơn đối với các bậc sinh thành, vai trên.

Ngoài ra, trước khi nhà gia chủ ăn cỗ, thì sẽ đi chia phần cho những nhà hàng xóm kề bên, rồi những nhà họ hàng, anh em…

Bà Nguyễn Thị Nga, một người làng chia sẻ: “Tục lấy phần bắt nguồn từ xưa, khi mà đời sống còn khó khăn, miếng ăn rất quý. Lúc đó, bố mẹ đi ăn cỗ, chỉ dám húp nước canh, ăn miến… những món nước không mang về được. Còn thì, đều dành mang về cho con.

Cứ tưởng tượng cảnh những đứa con mắt sáng lên khi nhìn thấy túi phần của mẹ, tay bốc xôi, tay bốc thịt, thì người mẹ nào cũng thấy ấm lòng. Giờ miếng ăn không còn hiếm như xưa, nhưng tục cũ vẫn giữ lại. Và cái việc chia phần cũng thể hiện tình cảm làng xóm láng giềng, báo cho nhau biết, hôm nay nhà ai có sự kiện, việc gì xảy ra”…

Món ăn từ thứ vứt đi

Củ chuối, nghe thôi đã thấy xoàng xĩnh rồi. Ở nhiều vùng quê, thì đây chỉ là món ăn dành cho lợn. Hoặc những năm đói kém, mất mùa, khi kháo nhau, phải ăn đến cả rễ cây, củ chuối, thì tức là đã bần cùng lắm rồi.

Thế mà ở Đại Đồng, củ chuối lại là món đặc sản. Và trong mâm cỗ, cũng phải “sang” lắm, mới có món củ chuối. Và củ chuối cũng là món “đắt hàng”, thường hêt đầu tiên và được xin thêm.

Cái “sang” ở đây, không phải vì nguyên liệu củ chuối. Mà vì để làm được món ăn này, tốn rất nhiều công, và cũng cầu kỳ.

Để có món củ chuối ngon, chị Thu “bật mí”, phải chọn loại chuối bánh tẻ, chuối lá cho củ trắng hơn nhưng không ngon bằng chuối tiêu, tuy củ màu thâm, nhưng người sành ăn lại thích. Củ chuối khi đào lên được gọt bỏ vỏ. Khâu thái củ chuối cũng rất mất thời gian, vì để có bát củ chuối ngon thì sợi chuối phải được thái chỉ, mỏng như sợi miến.

Món củ chuối nhìn tưởng không ngon mà ngon không tưởng.

Chuối sau khi được thái ra thì ngâm vào nước trộn mẻ chừng 20 phút cho ra nhựa. Sau đó, ướp với gia vị gồm mẻ, mắm tôm, tỏi. Xương chó, hoặc xương lợn cũng ướp với chừng đó gia vị cho ngấm. Hành phi thơm, cho xương vào đảo, thêm gia vị cho vừa. Khi xương ngấm thì cho củ chuối vào xào cùng, màu bóng lên, quyện với xương thì cho nước vào ninh.

Củ chuối tốn nhiều mỡ, nếu xương đủ béo thì không cần cho thêm mỡ, còn nếu không, phải đủ béo thì củ chuối mới mềm.

Múc củ chuối ra đĩa, gắp một đũa nếm thử, miếng củ chuối mềm, béo, đậm đà, mùi của gia vị, cái ngọt của thịt, của xương làm trung hòa vị chát, chỉ còn lại cái bùi, béo vấn vít nơi đầu lưỡi. Chiêu thêm một ngụm canh, ôi chao, cái vị quê nghèo mộc mạc mà thơm lạ thơm lùng, mâm cỗ nhờ có củ chuối mà thêm rộn ràng những kỷ niệm, những câu chuyện về ký ức từ thuở tóc còn để chỏm…

 

Anh Nguyễn Phong cho biết, làng anh chưa ai đặt cỗ bao giờ, cỗ đều tự làm lấy. Mỗi khi nhà ai có công có việc là họ hàng đã sang hộ từ chiều hôm trước, hoặc thức qua đêm cùng nhau làm cỗ. Tuy hơi vất vả, nhưng có sự gắn kết tình cảm an hem, họ hàng, láng giềng. Đó cũng là nét văn hóa làng độc đáo của Đại Đồng.

 

 


Gửi bình luận
(0) Bình luận

Tiêu điểm

EVN gấp rút lấy ý kiến thay đổi mẫu hóa đơn tiền điện

Nhiều khách hàng cảm thấy khó hiểu với cách tính thang bậc trong mẫu hóa đơn của EVN. Doanh nghiệp này sau đó đã tiến hành lấy ý kiến và bình chọn mẫu hóa đơn tiền điện mới.

Vụ thanh tra Bộ Xây dựng nhận hối lộ: Chánh thanh tra có trách nhiệm gì?

Nhiều chuyên gia cho rằng, để xảy ra sai phạm của đoàn thanh tra Bộ Xây dựng ở Vĩnh Phúc, không tránh khỏi trách nhiệm của Chánh Thanh tra, bởi trưởng đoàn và các thành viên do lãnh đạo phê duyệt.

Phận long đong của những dự án dát vàng tại Hà Nội

Một số dự án dát vàng chưa thể hoàn thành sau hàng chục năm triển khai, hoặc xảy ra tranh chấp pháp lý giữa chủ đầu tư và cư dân.

Tiềm lực tài chính "khiêm tốn", tham vọng hàng không của Vietravel có quá phiêu lưu?

Là doanh nghiệp lớn nhất trong ngành lữ hành nhưng quy mô vốn của Vietravel khá bé do công ty ít huy động thêm vốn mới và lợi nhuận giữ lại hàng năm không nhiều.

Chủ tịch Nhà máy in tiền quốc gia thu nhập 47 triệu mỗi tháng

Người lao động Nhà máy in tiền có thu nhập bình quân mỗi tháng là 19 triệu đồng, còn quản lý nhận hơn 39 triệu đồng.

Làm rõ việc tung tin thất thiệt về cựu binh nhập ngũ lúc '2 tuổi'

Ban chỉ huy quân sự quận Dương Kinh, TP Hải Phòng đang điều tra làm rõ động cơ, mục đích việc tung phiếu thẩm định hồ sơ thương tật của một cựu binh lên mạng xã hội nhưng nội dung lại sai lệch so với hồ sơ gốc.

Thanh tra Bộ Xây dựng nhận hối lộ: Em ruột bà Kim Anh cũng trong đoàn thanh tra

Trong đoàn thanh tra Bộ Xây dựng vừa bị bắt quả tang nhận hối lộ tại Vĩnh Phúc, Trưởng đoàn Nguyễn Thị Kim Anh và một thành viên trong đoàn là chị em ruột.

Mới nhất

Vụ thanh tra Bộ Xây dựng nhận hối lộ: Chánh thanh tra có trách nhiệm gì?

Thời sự - Duy Bách - 07:31 18/06/2019
Nhiều chuyên gia cho rằng, để xảy ra sai phạm của đoàn thanh tra Bộ Xây dựng ở Vĩnh Phúc, không tránh khỏi trách nhiệm của Chánh Thanh tra, bởi trưởng đoàn và các thành viên do lãnh đạo phê duyệt.

Phận long đong của những dự án dát vàng tại Hà Nội

Bất động sản - Nguyễn Hà - 07:28 18/06/2019
Một số dự án dát vàng chưa thể hoàn thành sau hàng chục năm triển khai, hoặc xảy ra tranh chấp pháp lý giữa chủ đầu tư và cư dân.

EVN gấp rút lấy ý kiến thay đổi mẫu hóa đơn tiền điện

Thời sự - Văn Hưng - 07:23 18/06/2019
Nhiều khách hàng cảm thấy khó hiểu với cách tính thang bậc trong mẫu hóa đơn của EVN. Doanh nghiệp này sau đó đã tiến hành lấy ý kiến và bình chọn mẫu hóa đơn tiền điện mới.

Đình chỉ hai nhân viên y tế vụ 'gãy đốt sống, khoan nhầm cẳng chân'

Thời sự - Hoàng Lộc - 20:28 17/06/2019
Liên quan đến vụ bệnh nhân gãy đốt sống ngực, bệnh viện khoan nhầm cẳng chân, lãnh đạo Bệnh viện Chợ Rẫy TP.HCM cho biết đã quyết định đình chỉ công tác hai nhân viên liên quan ngay sau khi xảy ra sự cố.

VinFast giao 650 xe Fadil tới khách hàng trong 1 ngày

Nhịp sống doanh nghiệp - Phương Linh - 17:27 17/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Ngày 17/6/2019, VinFast chính thức tiến hành bàn giao xe Fadil cho những khách hàng đầu tiên đặt cọc mua xe, trong một chương trình có quy mô lớn nhất từ trước đến nay. Sự kiện đánh dấu cột mốc những chiếc xe thương hiệu Việt đầu tiên chính thức lưu thông và khẳng định được chữ Tín và chữ Tốc của VinFast với khách hàng khi giao xe đúng hạn.

Thời điểm “vàng” để nhẹ nhàng rinh xế hộp

Nhịp sống doanh nghiệp - QD - 17:13 17/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thị trường ô tô tháng 6 ghi nhận nhiều mẫu xe giảm giá sâu từ hãng và đại lý. Cùng với đó, các ngân hàng cũng đưa ra chương trình ưu đãi mua ô tô với chính sách hỗ trợ cho vay hấp dẫn khiến việc sở hữu một chiếc xe trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết.

Sao Thái Dương chung tay đem lại ánh sáng cho người Việt

Nhịp sống doanh nghiệp - PV - 16:58 17/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Hơn 400 người bệnh khó khăn tại Nam Định đã được thay thủy tinh thể nhân tạo và gần 900 bệnh nhân được khám lâm sàng và cấp thuốc miễn phí.

Đồng ý chủ trương lập quy hoạch chung đô thị Văn Giang

Bất động sản - Thái Bình - 16:27 17/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng Trịnh Đình Dũng, đồng ý chủ trương cho lập Quy hoạch chung đô thị Văn Giang, tỉnh Hưng Yên.

Giá xăng giảm thêm gần 1.000 đồng/lít từ 15h chiều nay

Thị trường - Hiếu Công - 16:22 17/06/2019
Từ 15h chiều 17/6, xăng E5 RON 92 được điều chỉnh giảm 986 đồng/lít. Như vậy, xăng E5 RON 92 sẽ được bán với giá 19.233 đồng/lít.

Tiềm lực tài chính "khiêm tốn", tham vọng hàng không của Vietravel có quá phiêu lưu?

Thời sự - Kinh Kha - 15:27 17/06/2019
Là doanh nghiệp lớn nhất trong ngành lữ hành nhưng quy mô vốn của Vietravel khá bé do công ty ít huy động thêm vốn mới và lợi nhuận giữ lại hàng năm không nhiều.

Năm 2018, hệ thống thanh toán điện tử đã xử lý giá trị thanh toán 73 triệu tỷ đồng

Kinh tế - Hữu Thông - 15:26 17/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Thúc đẩy thanh toán điện tử hướng tới xã hội không tiền mặt được cho là xu hướng tất yếu, tuy nhiên, việc thanh toán không tiền mặt tại Việt Nam còn đang vướng nhiều rào cản.

Cán bộ xã nêu lý do đưa 'phong bì' cho đoàn thanh tra Bộ Xây dựng

Thời sự - Phương Sơn - 15:23 17/06/2019
Ông Trần Hanh (kế toán xã Tân Tiến, Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc) khẳng định trưởng đoàn thanh tra đã "gợi ý" đưa tiền.

Tác động huyệt chữa bệnh vã mồ hôi

Khỏe - ThS Hoàng Khánh Toàn - 14:39 17/06/2019
(khoahocdoisong.vn) - Y học cổ truyền có những kinh nghiệm rất phong phú để trị chứng bệnh mồ hôi tự chảy  do các bệnh lý gây ra.   

Giá nhà Sài Gòn tăng 50% trong nửa thập niên

Thời sự - Vũ Lê - 14:38 17/06/2019
Trung bình mỗi năm giá nhà ở tại TP HCM tăng 10%, kéo dài trong giai đoạn 2014-2018.

Chủ tịch Nhà máy in tiền quốc gia thu nhập 47 triệu mỗi tháng

Thời sự -  Thiên Ngân - 14:36 17/06/2019
Người lao động Nhà máy in tiền có thu nhập bình quân mỗi tháng là 19 triệu đồng, còn quản lý nhận hơn 39 triệu đồng.
Xem thêm
Thông tin tòa soạn
Cơ quan thường trú TPHCM
Trung tâm truyền thông quảng cáo
2018 Bản quyền thuộc về khoahocdoisong.vn
POWERED BY ONECMS - A PRODUCT OF NEKO