TS.BS Trần Minh Huy, Khoa Ngoại Thần kinh, Bệnh viện Nhi Đồng 1 cho biết, bại não là tổn thương não không tiến triển xảy ra trước, trong hoặc giai đoạn sớm sau sinh, gây rối loạn vận động vĩnh viễn.

Ở thể bại não co cứng, não mất khả năng gửi các tín hiệu ức chế xuống tủy sống. Hậu quả là các rễ thần kinh cảm giác vùng thắt lưng - cùng liên tục phát tín hiệu bất thường, kích thích quá mức tế bào thần kinh vận động, khiến cơ luôn trong trạng thái co cứng.

Tình trạng này không chỉ làm trẻ khó đứng, khó đi, hạn chế vận động mà còn gây đau, biến dạng xương khớp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng sinh hoạt và chăm sóc lâu dài.

Phẫu thuật cắt rễ thần kinh chọn lọc (SDR) là kỹ thuật ngoại thần kinh nhằm loại bỏ các sợi thần kinh cảm giác gây co cứng nhưng vẫn bảo tồn hệ thần kinh vận động.

Ca mổ được thực hiện dưới gây mê toàn thân, kéo dài khoảng 3-4 giờ. Sau khi mở ống sống vùng thắt lưng, phẫu thuật viên bộc lộ các rễ thần kinh thuộc chùm đuôi ngựa.

Dưới kính hiển vi phẫu thuật, các rễ cảm giác được chia thành nhiều sợi nhỏ và lần lượt kích thích bằng dòng điện. Thông qua hệ thống theo dõi điện cơ (EMG), bác sĩ xác định những sợi thần kinh tạo phản ứng co cứng bất thường để cắt bỏ, trong khi toàn bộ rễ vận động và các rễ thần kinh liên quan đến chức năng bàng quang, cơ vòng vẫn được bảo tồn.

Thông thường, khoảng 60% các sợi rễ sau từ tầng L2 đến S1 được cắt chọn lọc.

Theo các chuyên gia, chỉ định phẫu thuật cần được đánh giá rất chặt chẽ. Đối tượng phù hợp nhất là trẻ bại não thể co cứng hai chi dưới.

Độ tuổi được xem là tối ưu để can thiệp là từ 3-9 tuổi, trước khi các biến dạng xương khớp trở nên cố định.

Ngược lại, trẻ có loạn trương lực cơ nặng, múa vờn, thất điều, bệnh lý não tiến triển, yếu cơ chống trọng lực nghiêm trọng hoặc đã xuất hiện co rút, biến dạng xương khớp cố định thường không phải là đối tượng phù hợp.

Theo TS.BS Trần Minh Huy, khác với tiêm botulinum toxin chỉ có hiệu quả khoảng 3-6 tháng và cần tiêm nhắc lại, SDR cắt bỏ các sợi thần kinh bất thường nên tình trạng co cứng không tái phát.

Theo các nghiên cứu theo dõi từ 5-20 năm, nhiều trẻ sau phẫu thuật vẫn duy trì được mức giảm co cứng ổn định, cải thiện chức năng vận động thô và giảm nhu cầu phải phẫu thuật chỉnh hình về sau.

Tuy nhiên, các chuyên gia nhấn mạnh, SDR không phải là phương pháp chữa khỏi bại não. Phẫu thuật chỉ loại bỏ tình trạng co cứng, tạo điều kiện để trẻ học lại các kỹ năng vận động thông qua chương trình phục hồi chức năng.

Chính vì vậy, vật lý trị liệu được xem là yếu tố quyết định kết quả lâu dài. Sau mổ, trẻ cần tham gia chương trình tập luyện nội trú và ngoại trú kéo dài ít nhất một năm, đồng thời duy trì các bài tập tại nhà mỗi ngày dưới sự đồng hành của gia đình.

>>> Mời độc giả xem thêm video Làm việc tại nhà vòng xoáy cô lập và trầm cảm đằng sau màn hình: