Livestream và video trên mạng có sức hút lớn với trẻ. Đáng lo, bên cạnh nội dung giải trí lành mạnh, trẻ có thể thường xuyên tiếp xúc với những streamer, influencer sử dụng ngôn ngữ thô tục, hành vi gây hấn hoặc nội dung bạo lực.

BSCKII Nguyễn Thanh Sang, Trưởng khoa Tâm lý lâm sàng - Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền, Bệnh viện Nhi đồng 2 cho biết, tiếp xúc lặp đi lặp lại với những kích thích này có thể dẫn đến “trơ lì cảm xúc” (desensitization) - khi phản ứng sinh lý và cảm xúc trước một kích thích giảm dần sau nhiều lần tiếp xúc.

Ở trẻ, nguy cơ đáng quan tâm không chỉ nằm ở việc trẻ “xem nhiều”, mà còn ở khả năng những hành vi được nhìn thấy trên màn hình dần trở nên quen thuộc và được xem như bình thường.

Một số nghiên cứu cho thấy tiếp xúc lặp lại với nội dung bạo lực có thể làm giảm phản ứng sinh lý trước những hình ảnh gây sốc (Carnagey, Anderson & Bushman, 2007), đồng thời làm mờ dần cảm giác sợ hãi hoặc khó chịu trước nội dung không phù hợp (Cantor, 1998).

Các nghiên cứu khác cũng ghi nhận mối liên hệ giữa tiếp xúc với nội dung bạo lực và sự suy giảm đồng cảm, mức độ sẵn lòng giúp đỡ người khác (Bushman & Anderson, 2009; Fanti và cộng sự, 2009).

Cha mẹ cần dạy trẻ “đọc” nội dung trên mạng

Theo BSCKII Nguyễn Thanh Sang, tác động của nội dung độc hại phụ thuộc vào nhiều yếu tố như liều lượng tiếp xúc, độ tuổi và sự đồng hành của người lớn.

Vì vậy, cha mẹ không nên chỉ tập trung vào việc kiểm soát thiết bị. Điều quan trọng là giúp trẻ hiểu nội dung nào là phù hợp, hành vi nào không thể chấp nhận và vì sao.

Cha mẹ có thể cùng trẻ xem một nội dung, sau đó đặt câu hỏi để trẻ tự phân tích: “Con nghĩ nhân vật đang làm đúng hay sai?”, “Nếu người khác bị nói như vậy, họ sẽ cảm thấy thế nào?”. Cách trao đổi này giúp trẻ từng bước hình thành khả năng tự đánh giá và phòng vệ trước nội dung xấu.

Việc đặt giới hạn thời gian sử dụng thiết bị và giới hạn nội dung vẫn cần thiết, nhưng nên đi cùng giải thích rõ ràng thay vì cấm đoán đơn thuần.

Trong đời sống hằng ngày, cha mẹ cũng cần tạo cơ hội để trẻ thực hành sự đồng cảm thông qua chăm sóc người khác, thú cưng, hoạt động tập thể và trò chuyện về cảm xúc.

Nếu trẻ đã có biểu hiện vô cảm, thường xuyên gây hấn, bắt chước ngôn ngữ hoặc hành vi độc hại và tình trạng kéo dài, phụ huynh nên đưa trẻ đến chuyên gia tâm lý trẻ em để được đánh giá, tư vấn và can thiệp khi cần thiết.